Yenidoğan Sarılığı Neden Oluşur Ve Nasıl Tedavi Edilir?

1

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Merhabalar,

Covid süreci ve KPSS’den dolayı yazı yazmaya uzun bir ara vermiştim. Şimdi tekrar yazılarımı paylaşmaya devam ediyorum.

Bu yazımı da yenidoğan yoğun bakım hemşiresi olarak gerekli gördüğüm ve önemsediğim için sizlerle paylaşıyorum.

Miadında doğan yenidoğanlarda %60, prematür yani erken doğumlarda %80 oranında görülen sarılık konusu hem ebeveynler hem sağlık profesyonelleri için oldukça önemlidir.

Umarım bu yazım sizler için faydalı olur.

Yenidoğan Sarılığı Neye Denir?

Yenidoğan sarılığı: Bilirubin dediğimiz maddenin vücut dokularında artmasıyla beraber deri, sklera ve mukozanın sarı renge boyanmasıdır.

Yenidoğan Sarılığı Nasıl Oluşur?

Yenidoğan: Gebeliğin 38-42. Haftasında doğan, doğumun hemen ardından ağlayan, 2500-4000 gr ağırlığında, anne karnında meydana gelmiş herhangi bir anomalisi ve hastalığı olmayan, dış ortama kolaylıkla uyum sağlayan bebeğe denilmektedir. Yenidoğan dönemi doğumdan sonraki ilk 28 günü kapsayan dönemdir. Bu dönemde bebek anne karnındaki yaşamdan dış ortama yani dış yaşama uyum sağlamaya çalışır. Bu uyum sürecine yenidoğan geçiş dönemi denir. Bu geçiş döneminde ise bilirubin yapımının artması yani bizim hiperbilirubinemi dediğimiz durumun sonucunda yenidoğan sarılığı meydana gelmektedir.

Peki, bilirubin nedir?

Bilirubin; kan elemanlarından olan alyuvarların yıkımıyla birlikte açığa çıkan bir maddedir.

Açığa çıkan bu madde karaciğer tarafından metabolize edilip bağırsaklar tarafından dışkı yoluyla vücuttan uzaklaştırılır. O zaman bu sistemde herhangi bir sıkıntının meydana gelmesiyle, karaciğerin fonksiyonlarını tam olarak yerine getirmemesi gibi ya da alyuvar yıkımının artması gibi durumlarda yenidoğan sarılığı oluşur.

Yenidoğan Sarılığının Türleri Nelerdir?

1. Fizyolojik Yenidoğan Sarılığı

Yenidoğanlarda sarılığın en çok karşılaşılan nedenidir. Miadında doğan bebeklerde doğumu takip eden 2.,3. Günden sonra başlar. 3.,4. Günlerde pik düzeyine ulaşır. 5., 7. Günlerde azalmaya başlar ve 11.,12. Günlerde tamamen kaybolur. Prematürlerde yani 37. haftasından erken doğan bebeklerde bu süre daha uzundur.

2. Anne Sütü Sarılığı

Bebeklerini emziren annelerin bebeklerinde formül süt kullanan annelerinkine göre bilirubin düzeyleri daha yüksektir.

3. Yenidoğan Patolojik Sarılığı

Rh uyuşmazlığından kaynaklanan sarılıktır.  Rh negatif bir anne ve Rh pozitif bir bebek doğduğunda söz konusudur.

Yenidoğan Sarılığında Risk Faktörleri

  • Taburculuk öncesi bilirubin değerinin yüksek risk aralığında olması.
  • Haftadan erken doğum yapan anne bebekleri
  • Anne sütü ile beslenen bebekler ve iyi beslenemeyen, aşırı kilo kaybı olan bebekler de risk faktörü içerisindedir.
  • Bebekte doğumdan sonraki ilk 24 saatte sarılık görülmesi.
  • Hemolitik hastalıklar
  • Annenin daha önce doğan bebeğinde fototerapi öyküsü olması.
  • Diyabetik anne bebeği

Yenidoğan Sarılığı Belirtileri

  • Sklera dediğimiz gözün beyaz kısmında ve ciltte sararma. Sarılık öncelikle kafada başlar. Daha sonra vücuda yayılır. Sarılık artmışsa en ve ayaklarda sarılık görülür.
  • Artmış uyku hali, halsizlik, yorgunluk
  • Emme güçlüğü
  • İdrar renginde koyuluk
  • Dışkınsın renginde açılma
  • Kilo kaybı
  • Karnı ağrısı

Yenidoğan Sarılığı Tanısı

Tanı yöntemi oldukça basittir. Öncelikle fizik muayene sonrasında kan tahlili ile bilirubin düzeylerine bakılarak tanı konulabilir ve tedaviye başlanır.

Yenidoğan Sarılığı Tedavisi

Yenidoğanda sarılık erken teşhis ve tedaviyle istenmeyen durumların önüne geçilebilir. Tedavi edilmeyen bebeklerde kernikterus dediğimiz, hastalık ve ölüm oranı yüksek durumla karşılaşılabilir. Kernikterus kan bilirubin düzeyinin artması ve bilirubinin kan beyin bariyerini aşarak beyne zarar vermesi durumudur. Sarılık tedavisinde amaç bilirubinin kernikterusa neden olmasını önlemek ve normal bilirubin değerini yakalamaktır.

Yenidoğan Sarılığında Tedavi Yöntemleri

1. Yenidoğan Sarılığında Fototerapi

Yenidoğanın cildine floresan ışığı verilerek bilirubinin atılması sağlanır. Işık tedavisiyle bilirubin suda eriyen forma dönüştürülür ve vücuttan uzaklaştırılır. Tedavinin etkili olabilmesi için yeterli ışın verilmesi ve bebeğin tamamen çıplak olması gerekmektedir. Işık gözlere zarar verdiğinden dolayı göz bandının takılması unutulmamalıdır.

2. Yenidoğan Sarılığında Exchange transfüzyon ( Kan Değişimi )

Yenidoğan sarılığının tedavisinde en etkili yoldur. Kan bilirubin düzeyi çok fazla arttığı durumlarda kernikterusu önlemek için bebeğe kan değişimi yapılması gerekir.

Conk Z. , Başbakkal Z. , Bal Yılmaz H. , Bolışık B. Pediatri Hemşireliği ( s. 340-345). Pediatri 2. Baskı. Ankara, Akademisyen Kitapevi.

Delibaş H. (2020). Yenidoğan yoğun bakım hemşirelerinin Yenidoğan Sarılığı ve Tedavisi İle İlgili Bilgi Düzeyleri (Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hemşirelik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi). Hitit Üniversitesi, Çorum

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

1 yorum
  1. Salih diyor

    Çok güzel akıcı ve bilgi dolu bir yazı devamının gelmesi dileğiyle..

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.