Yaşlılık Döneminde Sık Görülen İdrar Kaçırma Hakkında Bilmeniz Gerekenler

0 1.453

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Bu yazımın üçüncü serisinde yaşlılık döneminde önemli bir yer kaplayan idrar kaçırmayı diğer adıyla üriner inkontinası ele almak istiyorum.

İdrar kaçırma, hemen hemen tüm yaşlılarda görülen, gençlik ve yetişkinlik döneminde çok nadir ortaya çıkan bir sorundur. Yaş ilerledikçe bu durum normal olarak görülmekte ve yaşlı bireylerin psikolojik durumu göz ardı edilmektedir.

Peki, İdrar Kaçırma Sorunu Yaşayan Yaşlı Bireyler Ne Yapmalı Ne Yapmamalıdır?

En önemli soruyu sormak istiyorum.

Yaşlı Bireyler Üriner İnkontinansı Sorunu Yaşamamak İçin Neler Yapmalıdır?

Bu yazdıklarımı uygularken mutlaka öncesinden bir profesyonel sağlık çalışanından destek alınmalıdır. Her bireyin hastalık evresi ve hastalıktan korunma yolları birbirinden farklı olduğu unutulmamalıdır.

İdrar Kaçırma (Üriner inkontinans)

İdrar kaçırma (Üriner inkontinans) en önemli ve sık geriatrik sorunlardan biri olarak belirlenmektedir. Bu, büyük bir toplumsal sorun olarak kabul edilmektedir. Üriner inkontinas Uluslararası Kontinans Derneği’nin [International Continence Society (ICS)] belirlediği tanım genel kabul görmektedir.

İdrar Kaçırma Nedir?

ICS 2002 yılında yaptığı tanımına göre miktarı ne olursa olsun her türlü istemsiz idrar kaçırma durumu üriner inkontinans olarak tanımlanmaktadır.

Üriner inkontinans yaşlanmanın normal bir sonucu olduğu varsayılarak yaşlı hastalar bu sorunu yeterince yansıtmamaktadır. Üriner inkontinans kadınlarda erkeklere oranla üç dört kat daha sık görülmekte ve her iki cinste de yaşla birlikte artış göstermektedir. Dünya Sağlık Örgütü dünyada 211 milyondan fazla kişinin mesane kontrol problemi yaşadığını ve bunun büyük bir toplum sağlığı problemi olduğunu bildirmektedir .

İdrar Kaçırma Tedavisi

Mesane boşaltılamamasının sebepleri azalmış kontraktilite ve çıkış rezistansındaki artma veya her ikisinin birlikte bulunmasıdır. Bunun için mesane kontraksiyonlarını kolaylaştırıcı veya intravezikal basıncın arttırılmasını sağlayıcı ilaçlar önerilmektedir.

Bunlar; parasempatomimetikler, prostoglandinler, inhibisyon blokörleri ve opiot antagonistleri vardır. Çıkış direncinin azaltılması için, alfa adrenerjik antagonistler, benzodiazepinler, baklofen, dantrolen ve diğer potansiyel non-spesifik tedaviler, verilmektedir.

İdrar Kaçırma (Üriner İnkontinans) Rehabilitasyon Tedavi Yöntemleri

Davranış Tedavileri Davranış tedavilerinin bireylere fayda sağlaması, maliyetinin az olması ve girişimsel işlem içermemesi bakımından öncelikle tercih edilmesi gereken tedavi seçenekleri arasında yer almaktadır.

Üriner inkontinansa yönelik davranışsal tedavilerin uygulanması ve takibinde hemşirelerin önemli rol ve sorumlulukları bulunmaktadır. Hastanın değerlendirilmesinde; üriner inkontinansa ilişkin sağlık hikayesi, mental durum değerlendirilmesi, fonksiyonel ve çevresel değerlendirme, sosyal destekler, mesane kaydı ve fizik muayene alanlarında rol almaktadır. Bu bilgiler çerçevesinde ekip üyeleri ile birlikte kişiye özgü bakım planı geliştirmektedirler.

İdrar Kaçırmada Diyet

Yaşlılarda aşırı sıvı tüketimi üriner inkontinans semptomlarını arttırabilmektedir. Sıvı kısıtlamasında ise bireylerde idrar konsantrasyonunda artış, dehidratasyon ve konstipasyon oluşabilmektedir.

Bazı yiyecek ve içecekler; diürezi ya da mesanenin uyarılmasını arttırarak aşırı aktif mesane ve sıkışma tipi üriner inkontinans semptomlarını arttırmaktadır. Baharatlı, asidik ve karbonatlı besinler, mesanede irritasyon oluşturabilmekte, kafeinli yiyecek ve içecekler diürezi, detrusor basıncını ve detrusor kasının uyarılmasını arttırarak olumsuz yönde etkilemektedir.

Alkol, domates, bal ve şekerli yiyecekler, suni tatlandırıcılar, mısır şurubu, asitli içecek ve meyveler, süt ve süt ürünleri inkontinanslı bireylerde tüketimi kısıtlanmalıdır.

İdrar Kaçırmada Mesane Eğitimi

Mesane eğitimi, istemli merkezi sinir sistemi ile istemsiz kasılmaların önlenebilmesinin sağlandığı tedavi yaklaşımıdır. Mesane eğitiminde belirli aralıklarda idrar yapılmasının öğretilmesi hedeflenmektedir.

Bu sayede idrar yapma hissini bastırarak mesane kapasitesinin arttırılması sağlanıp mesanenin kontrolünü sağlamaktır. Yaşlı bireylerde mesane kapasitesi 300-500 ml’dir. Sağlıklı bireylerde mesanedeki idrar 150-200 ml’e ulaşınca idrar yapma isteği oluşmaya başlamaktadır.

Mesane kası buna uyum sağlayabilmek için gevşer ve bu sayede birey uygun ortam sağlanana kadar idrar yapma isteğini erteleyebilmektedir.

Bu eğitimde kişiye idrar günlüğü doldurmasına teşvik edilerek günde ne sıklıkta tuvalete çıktığı belirlenmektedir. İlk hafta tuvalete çıkma sıklığı 30-60 dk olarak belirlenmektedir. Kişinin bu sıklıkta tuvalete gitme isteği olmasa bile belirlenen sürelerde tuvalete çıkması istenmektedir.

Bunun yanında planlanan süreden önce tuvalete gitme isteği olsa da gitmemesi anlatılmaktadır. Kişi her tuvalet gidişini, idrar kaçırmalarını, aldığı sıvı miktarlarını idrar günlüğüne yazması istenmektedir. Tuvalete çıkma sıklığı hastanın başarısına ve uyumuna göre haftalık 15-30 dk arasında arttırılarak tuvalete çıkma aralığını 3-4 saate çıkarılması sağlanmaktadır.

İdrar Kaçırmada Alışkanlık Eğitimi (Zamanlı Miksiyon Tuvalete Gitme Programı Oluşturma)

Alışkanlık eğitiminin hedefi bireyin inkontinansı olmadan idrarını yapabilmesini sağlamaktır. Bireye uygun tuvalete gitme programı planlanmasıyla sağlanmaktadır. Bireyin düzenli aralıklar ile (2-4 saat) tuvalete gitmesi önerilmektedir.

Genellikle sıkışma tip üriner inkontinans ve fonksiyonel inkontinansı olan bireylerde kullanılmaktadır. Özellikle yaşlı, yatağa bağımlı hastalar ve Alzheimer hastalarında kullanılmaktadır. Bu kişilerin bilişsel fonksiyonlarının yerinde olup olmadığı dikkate alınmalıdır. Eğer bilişsel fonksiyonlarda bozulma varsa bu bireylerin yakınları ya da bakım vericileri tarafından desteklenerek uygulanması sağlanmaktadır.

İdrar Yapmayı Teşvik Etme

Bu yöntem daha çok bilişsel yetenekleri azalmış, bağımlı kişiler için uygun bir yöntemdir. Bireyin mesanesi dolmaya başladığında bireyi idrar yapmaya teşvik edilmektedir. Bu tedavide bireyin tedaviye katılımı yöntemin başarısı için önem arz etmektedir.

Abrams P, Cardozo L, Fall M. The standardization of terminology of lower urinary tract function: Report from the standardization sub-committee of the International Continence Society, Neurourology and Urodynamics, 2002, 21:78-167.

Ağar, A. (2020). Yaşlılarda Ortaya Çıkan Fizyolojik Değişiklikler . Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi , 3 (3) , 347-354

Akın G. (2006). Her Yönüyle Yaşlılık. Ankara: Palme Yayıncılık.S:155-210

Akın, S., (2015). Yaşlılarda Üriner İnkontinans. Kontinans ve Nöroüroloji Bülteni, 2:49-54.

Aksu Ş. Genç kızlarda üriner inkontinans, risk faktörleri ve yaşam kaliteleri, Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri

Demirci H, Kızılkaya BN. Üriner İnkontinans Tedavisinde Uygulan Konservatif Tedavi Yöntemleri, Kadınlarda Üriner İnkontinans ve Hemşirelik Yaklaşımı, 1. Baskı. İstanbul, Emek Matbacılık, 2002: 102-108

Kim H, Yoshida H, Suzuki T. The Effect Of Multidimensional Exercise On Functional Decline, Urinary Incontinence, And Fear Of Falling In Community-Dwelling Elderly Women With Multiple Symptoms Of Geriatric Syndrome: A Randomized Controlled And 6-Month Follow-Up Trial. Archives of Gerontology and Geriatrics, 2011; 52: 99-105.

Sarıcı DY. Üriner İnkontinans Tedavisinde Pelvik Taban Egzersizleri Nöromodülasyon-Biofeedback için Evde Egzersiz Eğitim Uygulaması Kısa Dönem Sonuçları, İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları Anabilim Dalı, Uzmanlık Tezi, İstanbul: İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi, 2009.

Ülger Z, Halil MG. Üriner ve Fekal İnkontinans. In: Arıoğul S, Editör. Geriatri ve Gerontoloji. Ankara: MN Medikal&Nobel Yayınevi; 2006. s. 307-315.

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.