Yas Tutma Süreci Nasıl Gerçekleşir?

0 6.553

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Merhabalar,

Dördüncü yazımla sizlerleyim.

İlk yazımızda yasın ne olduğundan, ikincisinde yas çeşitlerinden ve üçüncü yazımda ise yas sırasında karşılaşılan tepkilerden bahsettik. Bu yazımda tas tutma sürecinin nasıl olduğundan ve gerçekleştiğinden bahsedeceğim. Umarım faydalı bir yazı serisi oluyordur. Çünkü yas herkesin hayatında en az bir kez yaşayabileceği ciddi bir duygudur.

İlk üç yazımı okumadıysanız aşağıdaki linklerden sırasıyla okuyabilirsiniz. Çünkü bu seri birbiri ile ilişkili bir yazı serisidir.

  1. Yas Nedir ve Yas Kelimesinin Kökeni Nereden Gelir?

  2. Yaş Çeşitleri

  3. Yas Sürecinde Olan Bireylerde Ortak Görülen Tepkiler Nelerdir?

Yasta olan bireyin yas tutma süreci çeşitli aşamalardan oluşmaktadır. Bu aşamalarda oluşan biyolojik, psikolojik ve davranışsal tepkiler birbirinden farklıdır. Yas tutan kişiyi anlamak için yas aşamaları ve aşamalarda oluşan tepkilerin bilmesi gerekmektedir.

Bilişsel tepkilerle ilişkili olarak, yasta çeşitli duygular, hisler ve davranışlar deneyimlenmektedir. Yakının kaybı, üzüntü, öfke, endişe, çaresizlik, yalnızlık ve suçluluk gibi duygulara sebep olmaktadır.
Elizabeth Kübler-Ross, yasa verilen tepkilerde beklenen davranışlara kılavuzluk etmesi açısından yas sürecini benlik kaybına uyum sağlama evresi olarak beş aşamalı bir yas süreci modeli tasarlamıştır.

Yas Aşamaları

1. İnkâr

Bu aşama yas tutmanın ilk aşamasıdır. Hayat anlamsız hale gelir, şok ve inkâr başlar. İnkâr, benliğe acı verici olan durumdan kaçınmak için bilinçdışı kullanılan kaçınma durumudur. Kişi, bu aşamada, “Bu benim başıma gelmiş olamaz, neden ben gibi” ifadelerde bulunabilir.

Bu evrede birey zihinsel olarak yaşananların farkında olsa bile duygusal olarak kabul etmez. Bunun yanı sıra uyumada güçlük, nefes almada sıkıntı, kas gücünde azalma, titreme, yorgunluk, iştahsızlık ve huzursuzluk gibi fiziksel tepkilere ek olarak korku ve yoğun bunaltı en çok karşılaşılan duygulardır.

2. Öfke

Kişinin içinde bulunduğu durumu kabullenmeye başladığında meydana gelen bir duygudur.
Bireyin kontrol edemediği duyguları başkalarını suçlayarak, saldırgan davranış göstererek hislerini kontrol altına alma girişiminde bulunma durumudur.

Bu aşamada birey, beklenilen tepkiyi vermeme, geçerliliği kanıtlanmamış tedavi yöntemlerine yönelme davranışı gösterebilir.

Öfke, eşe, çocuğa, aileye, sağlık personeline ya da Tanrı’ya duyulabilir. Öfke bastırılırsa strese bağlı hastalıklar, depresyon, aşırı emosyonel tepkiler görülebilir.

3. Pazarlık Etme

Bu aşamada birey anlaşmalar yaparak gerçeği değiştirme çabasına girebilir. Bu durum kabullenmenin başladığını göstermektedir.
Yoğun suçluluk, abartılı bir öfke ve isyan hali görülebilir. Evet…….ama!” şeklinde başlayan pazarlığa girme ifadeleri görülür. Pazarlık, gerçekte bir erteleme çabasıdır.

4. Depresyon

Bu aşama, kaybı yaşamanın acısını ve verdiği sıkıntıları içermektedir.

Farkındalık düzeyi arttıkça yas düzelmeye başlar.

Bu evrede birey ölümün çaresizliğini kabul eder.

5. Kabullenme

Ölüme ilişkin duyguların çözümlendiği aşamadır. Gerçeğin kabullenildiği, oluruna bırakıldığı, yeni yaşam sürecine uyum sağlanmaya başlanıldığı aşamadır.

İlgi alanı; daralmış dış dünya ile ilişkisini kesmiş, ziyarete gelenlerle daha kısa süre birlikte olmak istemektedir. İletişim genellikle sözsüz olarak devam eder. Konuşmadığı zaman yanında olmak kişiye güven verebilir. Duygularını söyleme gücü varsa onları açıklar, yakınları ile paylaşır.

Akyol, A.,(2010). Yetişkinde Ölüm Süreci Ve Hemşirelik Bakımı Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksek Okulu Dergisi 26 (3) : 59-72

Bildik, T.,(2013). Ölüm, Kayıp, Yas Ve Patolojik Yas. Ege Journal Of Medicine, 52:223-229

Çam O., Bilge A., Keskin G.(2010).Gidenler Ve Geride Kalanlar: İnsan Yavrusu Ve Ölüm Yarasını Sarmak. Dilan Matbaası, Birinci Basım, İzmir

Çelik, S., Sayıl, I., (2003). Patolojik Yas, Travmatik Yas 20(52):131-140.
Kriz Dergisi 11 (2) 29-34

Çolak, V.G., Hocaoğlu, Ç. (2021). Bereavement And Grief: A Review., Cyprus Turkish Journal Of Psychiatry & Psychology, 3(1): 56-62

Genlik, Ö., (2012). Yas Süreci Ve Yas Sürecindeki Kişilerin Depresyon Ve Anksiyete Düzeylerinin İncelenmesi. İstanbul: İstanbul Arel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Psikoloji Anabilim Dalı.

Gizir, Ca., (2006). Bir Kayıp Sonrasında Zorluklar Yaşayan Üniversite Öğrencilerine Yönelik Bir Yas Danışmanlığı Modeli. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2:195-213.

Gorman Lm, Sultan Df (2008) The Grieving Patient. İn Psychosocial Nursing For General Patient Care, 3rd Edition (Eds Lm Gorman, Df Sultan):129-140. Philadelphia, Fa Davis

Zara, A. (2011). Kayıplar, Yas Tepkileri Ve Yas Süreci. Yaşadıkça, 73-90.

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.