Yas Sürecini Etkileyen Faktörler Nelerdir?

0 4.813

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Tekrardan merhabalar,

Umarım yazı serimi okuyorsunuzdur. Çünkü yas yazı serimle birlikte sizlerin hem kendi yas yaşama anınızda hem de başkalarının yas anında neler yaşadığını bilmenizi istiyorum.

Bu beşinci yazım. İlk 4 yazımı aşağıdaki linklerden okuyabilirsiniz. Hepsi birbiri ile bağlantılı ve ilişkilidir.

  1. Yas Nedir ve Yas Kelimesinin Kökeni Nereden Gelir?

  2. Yaş Çeşitleri

  3. Yas Sürecinde Olan Bireylerde Ortak Görülen Tepkiler Nelerdir?

  4. Yas Tutma Süreci Nasıl Gerçekleşir?

Bugünkü yazımda yas sürecini etkileyen faktörlerin neler olduğunu ele alacağım.

Yas tutmak bir süreç gerektiriyor ve bu sürecin seyrini etkileyen bazı faktörler vardır. Bu faktörler yasta olan bireyin, yas sürecinin olumlu ya da olumsuz yönde etkilemektedir.

Kayıp yaşayan kişilerin bazıları abartılı, bazıları ise sakin; bazıları kayıp haberini aldığında, bazıları ise çok sonra yas tepkilerini gösterirler. Yas tepkilerinde bu tür farklılaşmaların olmasına neden olan birtakım etkenler vardır.

Yas Sürecini Etkileyen 6 Ana Faktör

1. Ölüm Biçimi

Ölümün, kazayla, intihar, cinayet ya da bir hastalık sebebiyle gerçekleşmesi, yas tepkilerini ve yas tutma sürecini etkileyecektir.

2. Kişisel İyilik Hali Geçmişi

Geçmiş kayıplara bilişsel, duygusal ve davranışsal dengesizlikle tepki veren veya depresyon, kaygı bozukluğu veya diğer psikolojik bozukluk geçmişi olan insanlar, komplike yas tepkilerine daha yatkın olabilmektedir.

3. Kaybedilen Kişi İle Bağlanma Tarzı

Kaybedilen kişinin hayatta kalanın yaşamında “kim olduğu” büyük önem taşır. Bu hem ilişkideki rolü (eş, çocuk, anne, arkadaş vb gibi) hem de kaybedilen kişiye ilişkin farklı umutlar ve beklentiler gibi ilişkinin farklı dinamiklerini kapsar.

4. Kişilik Özellikleri

Duygusal dengesizlik, aleksitimi, karamsarlık ve düşük öz saygı gibi bazı kişilik faktörleri, kaybı takiben oluşan olumsuz düşünce ve duygularla ilişkili bulunurken, iyimserlik gibi diğer kişilik değişkenleri yas tutma sürecinde koruyucudur.

5. Baş Etme Tarzı

Bir derleme çalışmasında, aktif baş etme, olumlu yeniden yapılandırma, destek arama gibi baş etme yöntemlerinin daha az komplike yas belirtisi ile ilişkili olduğu belirtilmiştir.

6. Yas Sürecinde Oluşan Sıkıntılar

Bir kaybın ardından gelişen önemli yaşam olayları, ani değişiklikler, krizler ve çoklu kayıplar sonucunda yas tutma patolojik bir seyir gösterebilir. Ayrıca, yas sürecine ciddi ekonomik sorunlar gibi ikincil kayıplar eşlik ederse, bireylerde ya da ailelerinde önemli zorluklar yaşanabilir.

Tüm bu faktörlere bakıldığında yas sürecinin en iyi şekilde atlatılması için faktörler tek tek ele alınmalı ve ona uygun bir şekilde yas tutan kişiye bağlamında ilişki kurulmalıdır.

Akyol, A.,(2010). Yetişkinde Ölüm Süreci Ve Hemşirelik Bakımı Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksek Okulu Dergisi 26 (3) : 59-72

Bildik, T.,(2013). Ölüm, Kayıp, Yas Ve Patolojik Yas. Ege Journal Of Medicine, 52:223-229

Çam O., Bilge A., Keskin G.(2010).Gidenler Ve Geride Kalanlar: İnsan Yavrusu Ve Ölüm Yarasını Sarmak. Dilan Matbaası, Birinci Basım, İzmir

Çelik, S., Sayıl, I., (2003). Patolojik Yas, Travmatik Yas 20(52):131-140.
Kriz Dergisi 11 (2) 29-34

Çolak, V.G., Hocaoğlu, Ç. (2021). Bereavement And Grief: A Review., Cyprus Turkish Journal Of Psychiatry & Psychology, 3(1): 56-62

Genlik, Ö., (2012). Yas Süreci Ve Yas Sürecindeki Kişilerin Depresyon Ve Anksiyete Düzeylerinin İncelenmesi. İstanbul: İstanbul Arel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Psikoloji Anabilim Dalı.

Gizir, Ca., (2006). Bir Kayıp Sonrasında Zorluklar Yaşayan Üniversite Öğrencilerine Yönelik Bir Yas Danışmanlığı Modeli. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2:195-213.

Gorman Lm, Sultan Df (2008) The Grieving Patient. İn Psychosocial Nursing For General Patient Care, 3rd Edition (Eds Lm Gorman, Df Sultan):129-140. Philadelphia, Fa Davis

Zara, A. (2011). Kayıplar, Yas Tepkileri Ve Yas Süreci. Yaşadıkça, 73-90.

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.