Yas Sürecindeki Bireyi Değerlendirme Kriterleri Nelerdir?

0 7.661

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Merhabalar,

Yine yas ile ilgili yeni bir yazımı sizler için hazırladım. Daha önce yazmış olduğum yas ile ilgili 5 yazımı okumadıysanız, aşağıya linklerini bırakıyorum. Bu yazılar seri bir şekilde okunduğunda anlamlı bir hale gelecektir.

  1. Yas Nedir ve Yas Kelimesinin Kökeni Nereden Gelir?

  2. Yaş Çeşitleri

  3. Yas Sürecinde Olan Bireylerde Ortak Görülen Tepkiler Nelerdir?

  4. Yas Tutma Süreci Nasıl Gerçekleşir?

  5. Yas Sürecini Etkileyen Faktörler Nelerdir?

Bu yazımda yas sürecindeki bir bireyi değerlendirirken nelere dikkat etmemiz gerektiğine değineceğim. Çoğu öneriyi pratik bir şekilde hayatınızda uygulayabilirsiniz.

Kişiler eğer normal yas sürecinden geçiyorlarsa bir profesyonelin yardımına genellikle gerek yoktur. Sosyal desteğin var olması çoğunlukla bireyin bu süreci yaşamasını kolaylaştırır. Eğer birey patolojik yas belirtileri gösteriyorsa yas sürecini sağlıklı bir şekilde tamamlayabilmeleri için bir uzmandan yardım almak gerekir.

Yas sürecindeki bireye yardımda bulunurken bazı kriterleri göz önüne almalıdır. Yaklaşımlarımız bu kriterler kriterler doğrultusunda yapmalıdır. Aşağıda 6 kriterler yer almaktadır. Dikkatli bir gözlem ile bunları fark edebilirsiniz.

1. Davranış ve Görünüm

Ağlama, ajitasyon, rutin davranış örüntüsünde değişim, dikkat dağınıklığı, konsantre olamama, tepki beklenilen durumlara karşı tepkisizlik, kişisel bakım yetersizliği vb. davranışlar gözlemlenebilmektedir.

2. Mizaç ve Duygular

Şok, hissizlik, depresyon, anksiyete, panik davranış, görünür bir duygusal tepkinin olması ya da duruma uygunsuz bir tepkinin olması, öfke, suçluluk ve pişmanlık vb. duygular gözlemlenebilmektedir.

3. Düşünceler, İnançlar Ve Algılar

Kendini suçlama, ölen kişiyi idealize etme, ölen kişinin sadece olumlu yönlerini hatırlama ve ifade etme, sürekli kayıpla ilgili olayları düşünme, ölen kişiye karşı saplantılı düşünceler, zihnin sadece acı veren düşüncelerle meşgul olması, ölen kişinin yas tutan bireyi izlediğini hayal etme düşüncesi, karar vermede güçlük görülebilir.

4. İlişkiler ve Etkileşimler

Başkalarından destek bekleme ve başkalarına bağımlı olma hali, zihnin kayıpla meşgul olmasından dolayı konuşmak istememe yalnız kalma korkusu, diğerlerinin acıyı anlamadığı hissi (Benim canım yanıyorken nasıl iyi zaman geçirirler gibi), öfkenin diğer insanlara yansıtılması söz konusudur.

5. Fiziksel Tepkiler

Hızlı ve derin nefes alma, iç çekme, hıçkırarak ağlama, kas gerilimi, göğüs ağrısı, bayılma, iştah kaybı, uykusuzluk, sürekli yorgunluk hissi, dehidratasyon, sindirim sistemi bozukluğu görülebilir.

6. İlgili Geçmiş Aile Öyküsü

Çözümlenmemiş ya da geçmişte birden fazla kayıp, kaybedilen kişiye karşı ambivalan ilişki, psikiyatrik bozukluk, madde bağımlılığı, kendini soyutlama eğilimi gibi durumlar özellikle değerlendirilmelidir.

Kayıp ve yas durumu her yaştan insanı etkileyebilen ve her zaman karşılaşılabilen bir durumdur. Bu nedenle, kayıp yas yaşayan bireylere psikososyal yaklaşım sergilenmesi önemli rol oynamaktadır.

Akyol, A.,(2010). Yetişkinde Ölüm Süreci Ve Hemşirelik Bakımı Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksek Okulu Dergisi 26 (3) : 59-72

Bildik, T.,(2013). Ölüm, Kayıp, Yas Ve Patolojik Yas. Ege Journal Of Medicine, 52:223-229

Çam O., Bilge A., Keskin G.(2010).Gidenler Ve Geride Kalanlar: İnsan Yavrusu Ve Ölüm Yarasını Sarmak. Dilan Matbaası, Birinci Basım, İzmir

Çelik, S., Sayıl, I., (2003). Patolojik Yas, Travmatik Yas 20(52):131-140.
Kriz Dergisi 11 (2) 29-34

Çolak, V.G., Hocaoğlu, Ç. (2021). Bereavement And Grief: A Review., Cyprus Turkish Journal Of Psychiatry & Psychology, 3(1): 56-62

Genlik, Ö., (2012). Yas Süreci Ve Yas Sürecindeki Kişilerin Depresyon Ve Anksiyete Düzeylerinin İncelenmesi. İstanbul: İstanbul Arel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Psikoloji Anabilim Dalı.

Gizir, Ca., (2006). Bir Kayıp Sonrasında Zorluklar Yaşayan Üniversite Öğrencilerine Yönelik Bir Yas Danışmanlığı Modeli. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2:195-213.

Gorman Lm, Sultan Df (2008) The Grieving Patient. İn Psychosocial Nursing For General Patient Care, 3rd Edition (Eds Lm Gorman, Df Sultan):129-140. Philadelphia, Fa Davis

Zara, A. (2011). Kayıplar, Yas Tepkileri Ve Yas Süreci. Yaşadıkça, 73-90.

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.