Yas Sürecinde Olan Birey Ve Ailesine Yaklaşım Nasıl Olmalı?

0

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yas süreci normalde müdahale gerektirmeyen bir süreçtir.  Fakat bazen süreç beklenildiği gibi devam etmez. Yas yaşayan bireyde toplumsal normlara göre sıra dışılık, normal yas süreci yerine komplike yas görülebilir veya birey komplike yas için risk grubunda yer alabilir. Bu gibi durumlarda yas yaşayan birey veya aileye yardım edilmesi gerekir.

Bu yazımda yas sürecinde olan birey ve ailesine yaklaşım konusuna değineceğim. Daha önce yazmış olduğum yas ile ilgili 6 yazıyı aşağıdan okuyabilirsiniz.

  1. Yas Nedir ve Yas Kelimesinin Kökeni Nereden Gelir?

  2. Yaş Çeşitleri

  3. Yas Sürecinde Olan Bireylerde Ortak Görülen Tepkiler Nelerdir?

  4. Yas Tutma Süreci Nasıl Gerçekleşir?

  5. Yas Sürecini Etkileyen Faktörler Nelerdir?

  6. Yas Sürecindeki Bireyi Değerlendirme Kriterleri Nelerdir?

Aşağıdaki öneriler genelleştirilmiştir. Fakat her birey ve ailesi için yas sürecinin bağlamı analiz edilmeli ve ona göre yaklaşımlar sergilenmelidir.

  • Yasın ortamında yaşanmasına izin verilerek yasa ilişkin verilen tüm davranışlar kabul edilmeli ve verilen tepkilerin bireysel olduğu unutulmamalıdır.
  • Bireyin kaybının farkına varması ve yasını ifade etmesi için özel bir ortam sağlanmalıdır.
  • Bireyin kayıp sonrası yeni rollerinde anlam bulmasına yardımcı olunmalıdır.
  • Travma meydana geldiğinde buna yönelik strateji geliştirmelidir.
  • Duygu karmaşası normalize edilmeli yani kayıp öncesi bireyin kişiliğinin kayıp sonrasında değişmesi sonucu kişi için meydana gelen hem sevgi hem de nefrete sahip olma duygusunun normal olduğunu kabul edilmelidir.
  • Yas sürecinde bulunan bireye psikososyal yaklaşımın temelini terapötik iletişim oluşturmaktadır. Kabullenme ve destekleyici bir ortam sağlama, duyguları paylaşmak için son derece önemlidir. Kelimelerin genellikle böyle zamanlarda sadece orada bulunmaktan daha az önem taşıdığının farkında olunması gerekmektedir.
  • Bireyin kültürüne ait yas ritüelleri desteklenmeli ve bunların yakınını kaybetmiş birisi için rahatlama sağlayacağı unutulmamalıdır.
  • Süreç içerisinde yaşanan duygular kabullenilmeli, yas tutan kişinin şiddetli duygularını hıçkırarak ağlama ve ağıt yakma gibi ifade etme biçimlerine hoşgörü gösterilmelidir.
  • Yas tutan kişi için mahremiyet sağlanmalıdır.
  • Bireyin destek sistemi için mevcut kaynakları tespit edilerek sürece dahil etmesi
  • Yas sürecinde bulunan bireyin yaşadığı durumun üstesinden gelmesi ve öfkesini kontrol altına alması için girişimde bulunulmalıdır.
  • Kayıp hakkında konuşmanın ve duyguları ifade etmenin sadece kabul edilir değil, aynı zamanda tercih edilebilir olduğu kabul edilmelidir. Konuşmamanın ya da duyguları ifade etmemenin daha büyük bir sorun teşkil ettiği unutulmamalıdır.
  • Eğer henüz ölüm veya başka bir kayıp yaşamış birine yardım ediliyorsa, cesedin gömülmeden önce bekletildiği yer ya da destek grupları ile ilgili konularda gerekli bilgiler verilmelidir. Bilgilerin birkaç kez tekrarlanması gerekebilir. Yas tutan kişinin yalnız kalmaması için, diğer aile üyelerinin ya da arkadaşlarının yardım etmesini sağlamaya odaklandırılmalıdır. Gerekli telefon aramalarını yaparak yardımcı olunmalıdır. Mümkün olan her zaman somut ve yazılı bilgi sağlanmalıdır.
  • Akut yas ile ilgilenmek oldukça yorucu olabileceğinden dolayı eğer mümkünse diğer meslektaşlardan yardım talep edilmelidir.
  • Terapötik dokunmayı kullanın; yas tutan kişiye dokunmak oldukça destekleyici olabilir.
  • Duygusal dalgalanmalar yaşanabileceği öngörülerek bireyin ölüme ya da diğer kayıplara sebep olan olayları tekrar yaşarken, daha çok duygu yoğunluğu yaşayacağı göz önünde bulundurulmalıdır.

Akyol, A.,(2010). Yetişkinde Ölüm Süreci Ve Hemşirelik Bakımı Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksek Okulu Dergisi 26 (3) : 59-72

Bildik, T.,(2013). Ölüm, Kayıp, Yas Ve Patolojik Yas. Ege Journal Of Medicine, 52:223-229

Çam O., Bilge A., Keskin G.(2010).Gidenler Ve Geride Kalanlar: İnsan Yavrusu Ve Ölüm Yarasını Sarmak. Dilan Matbaası, Birinci Basım, İzmir

Çelik, S., Sayıl, I., (2003). Patolojik Yas, Travmatik Yas 20(52):131-140.
Kriz Dergisi 11 (2) 29-34

Çolak, V.G., Hocaoğlu, Ç. (2021). Bereavement And Grief: A Review., Cyprus Turkish Journal Of Psychiatry & Psychology, 3(1): 56-62

Genlik, Ö., (2012). Yas Süreci Ve Yas Sürecindeki Kişilerin Depresyon Ve Anksiyete Düzeylerinin İncelenmesi. İstanbul: İstanbul Arel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Psikoloji Anabilim Dalı.

Gizir, Ca., (2006). Bir Kayıp Sonrasında Zorluklar Yaşayan Üniversite Öğrencilerine Yönelik Bir Yas Danışmanlığı Modeli. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2:195-213.

Gorman Lm, Sultan Df (2008) The Grieving Patient. İn Psychosocial Nursing For General Patient Care, 3rd Edition (Eds Lm Gorman, Df Sultan):129-140. Philadelphia, Fa Davis

Zara, A. (2011). Kayıplar, Yas Tepkileri Ve Yas Süreci. Yaşadıkça, 73-90.

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.