Yas Nedir Ve Yas Kelimesinin Kökeni Nereden Geliyor?

0 3.604

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Merhabalar,

Bu sizlerle YAS konusu üzerine detaylı bir yazı serisi paylaşacağım.

Bu ilk yazım. İlk yazımda Yas’ın ne olduğundan, Yas kelimesinin kökeninden ve nasıl bir duygu olduğundan bahsedeceğim.

Ölüm, hayattaki en büyük olgu olup, bireyleri yas süreci ile karşı karşıya bırakmaktadır.

Herhangi bir şeyden yoksun olma durumu olarak tanımlanabilen kayıp, fiziksel, duygusal, bilişsel, davranışsal ve sosyal alanda değişimlerle belirlenen kompleks bir süreç ve deneyimlerden meydana gelmektedir.

Ölüm ile ilgili tutumlar bireysel etkenler, kültürel etkenler kişinin inançları ve duygusal metanet ile iç içedir. Bir kaybı yavaş yavaş yaşamanın kabullenmenin yolu ise yas tutmaktır.

Yas tutmak, yaşanması gereken bir süreç olup kaybedilen bireyin hayatı boyunca bir daha asla görülmeyeceğine inanmasıdır.

Kayıp konusunda, yakın bir ilişkinin sona ermesi, değer verilen ve sevilen bir kişinin kaybı, iş kaybı, organ kaybı ve bazı değerlerin kaybı, verilebilecek örneklerden bazılarıdır. Kavramsal çerçevede yas, bir kaybın ardından meydana gelen şiddetli ve uzun süreli acı veren bir durum olarak tanımlanmaktadır.

Başka bir deyişle yas, değer verilen ve sevilen bir kişinin ölümünün ardından kayıp yaşayan bireylerin verdiği davranışsal, bilişsel ve duygusal tepkiler olarak da nitelendirilebilmektedir.

Yas tutmak, yaşanması gereken bir süreç olup kaybedilen bireyin hayatı boyunca bir daha asla görülmeyeceğine inanmasıdır.

İngilizcede yas için kullanılan “grief” sözcüğü Latince “gravis” sözcüğünden gelmektedir. Bu sözcük de gravity sözcüğünün köküdür ve “dayanmak; hayatta kalmak” anlamına gelmektedir.

Türkçede ise yas sözcüğü ilk olarak Uygurca metinlerde belirmekte ve “hüsran, zarar, ziyan” anlamına gelmektedir.

Yas; sevilen, değer verilen birinin kaybıyla birlikte bireylerin göstermiş oldukları psiko-biyolojik tepkidir.

Bir bireyin ölümünden sonraki yaşanan an ‘kayıp yaşama’; kaybın yaşandığı andan sonra, kaybın enerjisinin dönüştürüldüğü aktif süreç ‘yas’ bu aktif süreçte duygu ve düşüncelerin nasıl ortaya konulacağına dair, bireye yön gösteren kültürel ve dini ritüeller bağlamındaki yol haritası ise ‘matem’ olarak tanımlanmaktadır.

Yas kavramını ilk kez Sigmund Freud, 1917’de yayımlanan Mourning and Melancholia isimli makalesinde tanımlamıştır. Freud sevilen nesnenin kaybı veya ideal, ülke gibi kişi için önemli bazı değerlerin kaybına karşı geliştirdiği bir reaksiyon olarak tanımlar.

Yas tutan bireylerin yaşadıkları kayıp karşısında gösterdikleri tepkilerin yoğunluğu, gücü ve süresi bakımından incelendiğinde birtakım bireysel ve kültürel farklılıklar göstermektedir. Bu farklılıklar yas sürecini sınıflandırma gereksinimini ortaya çıkarmıştır.

Akyol, A.,(2010). Yetişkinde Ölüm Süreci Ve Hemşirelik Bakımı

Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksek Okulu Dergisi 26 (3) : 59-72

Bildik, T.,(2013). Ölüm, Kayıp, Yas Ve Patolojik Yas. Ege Journal Of Medicine, 52:223-229

Çam O., Bilge A., Keskin G.(2010).Gidenler Ve Geride Kalanlar: İnsan Yavrusu Ve Ölüm Yarasını Sarmak. Dilan Matbaası, Birinci Basım, İzmir

Çelik, S., Sayıl, I., (2003). Patolojik Yas, Travmatik Yas 20(52):131-140. Kriz Dergisi 11 (2) 29-34

Çolak, V.G., Hocaoğlu, Ç. (2021). Bereavement And Grief: A Review., Cyprus Turkish Journal Of Psychiatry & Psychology, 3(1): 56-62

Genlik, Ö., (2012). Yas Süreci Ve Yas Sürecindeki Kişilerin Depresyon Ve Anksiyete Düzeylerinin İncelenmesi. İstanbul: İstanbul Arel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Psikoloji Anabilim Dalı.

Gizir, Ca., (2006). Bir Kayıp Sonrasında Zorluklar Yaşayan Üniversite Öğrencilerine Yönelik Bir Yas Danışmanlığı Modeli. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2:195-213.

Gorman Lm, Sultan Df (2008) The Grieving Patient. İn Psychosocial Nursing For General Patient Care, 3rd Edition (Eds Lm Gorman, Df Sultan):129-140. Philadelphia, Fa Davis

Zara, A. (2011). Kayıplar, Yas Tepkileri Ve Yas Süreci. Yaşadıkça, 73-90.

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.