Yapay Döllenme Ve Embriyo Nakillerinin Sağlık Hukuk Alanında Uygulanma Koşulları

0

Birçok çift çocuk sahibi olabilmek için farklı yöntemlere başvurabilmektedir. Nitekim bu süreç uzun ve zorlu bir süreçtir. Sabır ve inanç gerektirir. Bazı çiftlerin çabaları kısa sürede nihayete ererken, bazılarının ise uzun bir zaman gerektirir. Hangi yöntemin uygun olacağına ise hekim kontrolü ile karar verilir.

Bu yazımız başvurulan yöntemler arasında olan yapay döllenme ve embriyo nakillerinin sağlık hukuku çerçevesinde uygulanma durumlarını ele alacaktır.

İsterseniz yapay döllenmeden bahsedelim.

Yapay Döllenmeler (Aşılama)

Yapay döllenme, erkek spermlerinin cinsel ilişki dışındaki bir yöntemle kadın rahmine yerleştirilmesidir. Döllenmeler evlilik birliği içinde yapılıp yapılmamasına göre iki çeşittir. Evlilik birliği içinde yapılan döllenmeye ‘’Homolog Döllenme’’, evlilik dışında yapılan döllenmeye ise ‘’Heterolog Döllenme’’ denmektedir.

Bu konu ülkemizde ‘’Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezi Yönetmeliği’’ ile düzenlemeye tabi tutulmuştur. İlgili düzenlemeye göre, ülkemizde yalnızca homolog döllenmeye izin verilmiştir. Yani bu demek oluyor ki bekar çiftlerin bu yöntemlerle çocuk sahibi olması imkansızdır. Bu üreme yönteminden yararlanabilmek için;

  • Evli çift olması,
  • Sadece kendilerine ait üreme hücrelerinin kullanılması,
  • Eşlerin yönetmelikte öngörülen tedavi yöntemleri dışındaki tedavi yöntemleri ile çocuk sahibi olamadıklarını belgelemesi, zorunludur.

Şimdi de Embriyo Nakillerinden Bahsedelim. Yani Tüp Bebek.

Embriyo Nakli (Tüp Bebek)

Birçok insan tüp bebeği başkasının çocuğu olarak nitelendirmektedir. Öncelerde bu durum daha bilinmezken şimdi insanlar daha bilinçlidir ancak halk arasında hala tüp bebek deyince bilinmezlikler oluşmaktadır.

Tüp bebek çiftin kendi çocuğudur.

Eşlerin yumurta ve sperminin dış ortamda birleştirilmesi sonucu rahime embriyo transferi yapılır. Ve embriyonun rahime tutunması takip edilir. Yani normal döllenmeden tek farkı yumurta ve spermin dış ortamda döllenmesidir.

Dış ortamda döllendirilen kadın ve erkek üreme hücrelerinin, belirli bir süre sonunda kadın rahmine yerleştirilmesine embriyon nakli nedir. Doğal yoldan çocuk sahibi olamayanlar için, erkek spermi ile kadından alınan yumurta hücresi, laboratuvar ortamında döllendirilip, belli bir gelişimden sonra kadının rahmine yerleştirilmekte ve kadının çocuk sahibi olması sağlanmaktadır.

Ülkemizde embriyon nakli işlemleri ‘İnvitro Fertilizasyon ve Embriyo Transferi Merkezleri Yönetmeliği’ uyarınca yürütülmektedir.

Embriyo nakli yapılacak kadının;

  • Evli olması,
  • Bilinen tedavi yöntemleriyle çocuk sahibi olma olasılıklarının bulunmaması ve
  • Kadının 35 yaşını geçmemiş olması gerekmektedir.

Bilim kurulunca karar verilmesi durumunda daha büyük yaştaki kadınlar için de uygulama yapılabilmektedir. Ayrıca, üreme hücreleri tedavinin uygulanacağı evli karı kocaya ait olmalı ve her ikisinin rızası ile müdahalede bulunulmalıdır.

Yönetmelik uyarınca, anne babadan alınan yumurta ve spermlerle elde edilen embriyoların dondurularak saklanması da mümkündür. Bu işlem, ancak eşlerin rızasıyla yapılabilir.

Dondurulmuş embriyo, üç yılı geçmeyecek bir süre içerisinde, eşlerin rızasıyla ve ancak kendilerine kullanılabilir. Başka amaçlarla kullanılması kesinlikle yasaklanmıştır. Dondurulmuş embriyolar, dondurulma süresi sonunda veya her iki eşin isteğiyle ya da eşlerden birinin ölümü üzerine derhal yok edilecektir, boşanma halinde ise, yok etme işlemi hükmün kesinleşmesi üzerine yapılacaktır.

ÖZTÜRK (İ). 2019.Sağlık Hukuku. Demiroğlu Bilim Üniversitesi Florence Nightingale Hemşirelik Yüksekokulu. İstanbul

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.