Vaka Sayısında Azalma Test Sayısındaki Düşüşe Mi Bağlı?

0

Merhaba.

Vaka sayılarımız 16 Nisan’da 63 binleri gördükten sonra belirgin bir şekilde azalmaya başladı. Bu düşüş bir taraftan üç hafta önce alınan kısmi önlemlerin etkisi şeklinde yorumlanırken, bir yandan da vaka sayısında gerçek bir düşüş olmadığı, test sayısının bilinçli bir şekilde azaltılmasıyla bu tablonun oluştuğu öne sürüldü.

Öncelikle vaka sayısında artış ve azalmaların önlemlerden bağımsız olarak da dalgalanabileceğini belirtelim. Şu anki politika ile ağırlıklı olarak sağlık kuruluşlarına başvuran kişilere test yapılıyor, pozitif çıkarsa da yakın temaslılarına. Test sayısında azalma şayet bilinçli yapılan bir şey olmayıp, başvuran kişilerin azalmasına bağlı ise, yani test yapma kriterleri değişmemiş ise test sayısındaki düşüş enfeksiyonun azaldığı yönünde bir bulgudur. Elbette günde milyonlarca test yapsanız vaka sayısı artacaktır. Ancak bu artış acaba bulduğunuz vaka sayısındaki artışa paralel midir?

Sosyal medyada benzerleri dolaşan birinci grafiğe bakarsak (Şekil 1) test sayısı(turuncu) ve vaka sayısının(mavi) birbirine paralel bir şekilde azaldığını görürüz. Bu paralellik, test sayılarının 300 binlerle ifade edilirken, vaka sayısının 40-60 binlerle ifade edilmesinin grafik üzerinde yarattığı eğim farklılığına bağlıdır. Yani bir yanılsamadır.

Şayet test sayısı ve vaka sayılarının başlangıç rakamlarından yüzde olarak ne kadar düştüğünü bir grafiğe yansıtırsak (Şekil 2), başta aynı noktadan hareket eden vaka sayılarının(mavi) test sayılarına (turuncu) göre belirgin bir şekilde daha fazla azaldığını, aradaki paralelliğin bozulduğunu görürüz. Bu da bize vaka sayılarının test sayısı azalmasa da düşeceğini gösterir.

Haftanın güncel konusu tam kapanma gerçekten tam kapanma mı, etkisi olacak mı? Uygulanan tam kapanma değil. Sendikaların açıkladığına göre üretimde çalışan 16 milyon kişi var. Buna kapanmadan muaf kamu ve diğer sektör çalışanlarını eklerseniz sayı çok daha büyür. Kalabalık üretim yerlerinden kişinin virüsü alma, kalabalık servis veya toplu taşıma ile yolda yayma, ya da buralardan virüs kapma, eve getirip ev halkına bulaştırma veya başka kanaldan eve girmiş virüsü alıp aynı mekanizmalarla iş yerine götürüp etrafa bulaştırma yolu açık. Her bir kişi evinde ortalama iki kişi ile temas etse ki daha fazladır, virüs nüfusun büyük kısmına ulaşma olanağı bulur ve enfeksiyon zinciri kırılmaz.

Olumlu etkiler ne olur derseniz; çarşı, pazar sakinleşir, toplu ulaşım bir miktar rahatlar, insanlar biraz daha dikkatli olur. Kaldı ki bazı hatalı kararlar nedeniyle pazarlarda, marketlerde ve tekel bayilerinde normalin çok ötesinde bir yoğunluk yaşanmakta. Enfeksiyonun hızının çok yüksek olduğu İstanbul’dan Anadolu’ya adeta bir göç hareketi var. Bu da bir iki hafta sonra vaka sayılarında bir miktar artışa yol açabilir. Sağlıkla kalın.

Önemli bir not: Kapanma döneminde aşının tükenmesi ve yaklaşık iki ay aşı bulunamama olasılığı çok büyük bir handikap. Salgının belinin kırılmasına engel olabilir.

Önemsiz bir not: Sputnik V aşısı Türkiye gündemine girdi. Birçok önemli isim bu aşıdan Sputnik 5 (beş) diye söz ediyor. Sputnik SSCB’nin 1957’de başlattığı uydu programına verilen isim. Kelime anlamı uydu veya yoldaş. Programda uzaya gönderilen uydu ve uzay araçları medyada birden ona kadar numaralandırılmış (Sputnik 1-10). Aşıya “5” demenin anlamı yok, ilk dördü nerede derler. Aşının resmi adı Gam-COVID-Vac. Yani V, beş değil, vaccine (aşı) kelimesinin ilk harfi. (The “V” is of the letter of English alphabet, not the Roman numeral for five*, “V” İngiliz alfabesindeki harf olup 5’e karşılık gelen Roma rakamı değildir).

*How Sputnik V works, Gamaleya Research Institute of Epidemiology and Microbiology, 11 January 2021, retrieved 18 March 2021.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.