Türkiye Organ-Doku Bağışı ve Naklinin Tarihçesi

0 2.523

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Türkiye de ilk kornea nakli İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesinde Prof. Dr. Joseph Igersheimer tarafından gerçekleştirilmiştir. Igersheimer Türkiye’de bulunduğu 1935-1939 yılları arasında 34 kornea nakli yapmıştır. 1940’lı yıllarda İstanbul Tıp Fakültesinde Prof. Dr. Naci Bengisu ve Prof. Dr. Nuri Fehmi Ayberk kadavradan penetran keratoplasti yapmaya devam etmişlerdir.

Türkiye de organ nakli ile ilgili çalışmalar 1963 yılında İstanbul Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi Merkezinin hayvanlar üzerinde yaptığı deneyler ile başlamıştır. Bu yıllarda özellikle hayvanlar üzerinde deneysel kalp nakilleri akciğer dahil tüm ara damarlarla birlikte gerçekleştirilmiştir.

Türkiye’de ilk ve Dünya’nın 86. Kalp nakli 22 Kasım 1968 tarihinde Türkiye Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde Op. Dr. Kemal Bayazıt tarafından gerçekleştirilmiştir. Nakil yapılan Maviş Karakurt isimli hasta nakilden 18 saat sonra hayatını kaybetmiştir. Aynı yıl İstanbul Göğüs Kalp Cerrahi Merkezi’nde Dr. Ersek ve Dr. Barlas tarafından ikinci kalp nakli gerçekleştirilmiş ancak hasta 2-3 gün yaşamıştır.

İlk canlı böbrek nakli 1968 yılında İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde gerçekleştirilmiş ancak doku grubu yerine kan grubu uyumunun baz alındığı bu transplantasyon başarısızlıkla sonuçlanmıştır.

3 Kasım 1975’te Dr. Haberal ve ekibi Hacettepe Üniversitesi’nde, Türkiye’de ilk başarılı canlı akrabalar arası böbrek naklini, anneden oğula yaptıkları nakil ile gerçekleştirdiler. İlk kadavra böbrek nakli ise Avrupa transplantasyon birliği “Eurotransplant” dan getirilen kadavra böbrek ile Dr. Haberal ve ekibi tarafından 10 Ekim 1978 tarihinde gerçekleştirilmiştir.

3 Haziran 1979 yılında Organ ve Doku Alınması, Saklanması, Aşılanması ve Nakli Hakkındaki 2238 sayılı kanunun yürürlülüğe girmesinin ardından 27 Temmuz 1979’da Dr. Haberal ve ekibi, trafik kazasında ölen bir kişinin böbreğini başka bir kişiye naklederek Türkiye’de ilk yerli kadavra kaynaklı böbrek transplantasyonunu gerçekleştirmişlerdir.

Dr. Mehmet Haberal 1980’de Türkiye Organ Nakli ve Yanık Tedavi Vakfı’nı kurmuştur. Mart 1982’de aynı vakfa bağlı Hemodiyaliz Merkezi’ni açmıştır.

Prof. Dr. Tuncer Karpuzoğlu 14 Nisan 1982 tarihinde Antalya’da ilk canlı akraba donör kaynaklı Böbrek Naklini gerçekleştirmiştir.

Prof. Dr. Haberal, 8 Aralık 1988 tarihinde Türkiye, Orta Doğu ve Kuzey Afrika’daki kadavradan ilk başarılı karaciğer transplantasyonunu gerçekleştirmiştir.

1988 yılında Prof. Dr. Hakkı Akalın ve ekibi tarafından Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İbn-i Sina Hastanesinde Türkiye’de ilk total yapay kalp nakli gerçekleştirilmiştir.

Türkiye’de ilk pankreas nakli 1989’da GATA’da gerçekleştirilmiştir.

İlişkili Diğer İçerikler

İstanbul Koşuyolu Kalp ve Araştırma Hastanesinde 7 Eylül 1989’da Dr. Cevat Yakut ve Dr. Ömer Bayezid’in gerçekleştirmiş olduğu kalp transplantasyonu sonucu bir hasta ilk kez uzun yaşamıştır ve bu transplantasyon ilk başarılı kalp transplantasyonu olarak tarihe geçmiştir.

1990 yılında Dr. Haberal ve arkadaşları Türkiye Organ Nakli Derneği’ni kurmuştur.

Prof. Dr. Haberal, 15 Mart 1990 tarihinde Türkiye’de, bölgede ve Avrupa’da ilk kez, çocuklarda canlıdan kısmi karaciğer nakli ve 24 Nisan 1990 tarihinde Dünya’da ilk kez erişkinde canlıdan kısmi karaciğer (sol lob) naklini başarı ile gerçekleştirmiştir.

Türkiye’de başarılı ilk kalp nakli 1989’da ve ilk kalp kapağı nakli 1991’de gerçekleştirilmiştir (Kubat, 2014).

1992 yılında hekimlerimiz dünyada ilk kez canlı bir vericiden karaciğerinin bir kısmı ile bir böbreğini alıp bir başka alıcıya nakletmiştir.

1995 yılında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde Türkiye’de ilk kordon kanı transplantasyonu bir talasemi hastasına uygulanmıştır. Bu Transplantasyondan daha sonra gelişen graft yetmezliği nedeniyle aynı kardeşten bu kez kemik iliği nakli yapılmıştır ve kişi halen sağlıklı olarak yaşamaktadır.

İlki 1998 yılında olmak üzere beşi kalp-akciğer nakli toplam dokuz kez akciğer nakli yapılmış ancak gerçek bir başarı elde edilememiştir.

Süreyyapaşa Akciğer Transplantasyon Çalışma Grubu tarafından Mart 2009 tarihinde Türkiye’nin ilk başarılı sol akciğer nakli gerçekleştirilmiştir. Hasta ameliyattan sonra 21. günde taburcu edilmiştir.

25 Eylül 2010 tarihinde Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde, kadavradan çift kol ve 9 Ağustos 2011 tarihinde rahim transplantasyonları başarıyla gerçekleştirilmiş; 21 Ocak 2012 tarihinde ise bu kez aynı vericiden iki ayrı hastaya eş zamanlı olarak ülkemizde ilk yüz nakli ile çift kol ve tek bacak nakli yapılmıştır.

Ülkemizde 2022 yılı organ nakli verileri incelendiğinde; 36.634 böbrek nakli, 14.761 karaciğer nakli, 754 kalp nakli, 298 akciğer nakli, 65 pankreas nakli, 35 ince barsak nakli, 9 kalp kapağı nakli, 2 ekstremite sol kol, 2 ekstremite sağ kol olmak üzere toplam 52.560 organ nakli yapılmıştır (ORGANKDS, 2022).

Ülkemizde 2022 yılı doku nakli verileri incelendiğinde; 31.152 kornea nakli gerçekleştirilmiştir.

Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Resmî Sitesi, Prof. Dr. Tuncer KARPUZOĞLU. http://kurumsal.hastane.akdeniz.edu.tr/prof-dr-tuncer-karpuzoglu (22.12.2021)

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Resmî Sitesi, Tarihçe. http://organnakli.medicine.ankara.edu.tr/tarihce/ (22.12.2021)

Apak, H. (2004). Kordon kanı bankacılığı: biyolojik sigorta (mı)? Türk Pediatri Arşivi, 39(4), 146-151.

Başkent Üniversitesi Resmî Sitesi, Prof. Dr. Mehmet Haberal Dünya Organ Nakli Derneği Yeni Başkanı. https://www.baskent.edu.tr/tr/haberler/oduller/prof-dr-mehmet-haberal-dunya-organ-nakli-dernegi-yeni-baskani/40 (22.12.2021)

Bedeloğlu, M. (2016). Görüntü işleme algoritmaları kullanılarak yüz nakil hastalarının duysal ifade gelişiminin analizi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi), Akdeniz Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Antalya.

Çelik, S., Kılıç, K. D., Yiğittürk, G., Çavuşoğlu, T., Erbaş, O., Uyanıkgil, Y., Bilge, O. (2017). Penis naklinde güncel durum; morfolojik bir değerlendirme. İstanbul Bilim Üniversitesi Florence Nightingale Transplantasyon Dergisi, 2 (1), 34-44.

Diyaliz Merkezleri. (2013). Organ Naklinin Tarihçesi. http://diyalizmerkezleri.org/haberler/79/organ-naklinin-tarihcesi.aspx (04.11.2021)

Doğan, P. (2009). Afyon Kocatepe Üniversitesi öğrencilerinin organ bağışı konusundaki bilgi tutum ve davranışları. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Afyon.

Haberal M. (1996) Dünden Bugüne Organ Nakli. Aktüel Dergisi, Cilt 1-1, S: 1-15.

Kubat, F. Ç. (2014). Halkın organ bağışına ilişkin düşünceleri (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi) İstanbul Bilim Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Organ Karar Destek Sistemi Resmî Sitesi. (2022). Solid Organ Nakilleri. https://organkds.saglik.gov.tr/dss/PUBLIC/Transplant_Solid_Organ.aspx (30.01.2022)

Organ Karar Destek Sistemi Resmî Sitesi. (2022).  Kornea Nakilleri. https://organkds.saglik.gov.tr/dss/PUBLIC/Transplant_Cornea.aspx (30.01.2022)

Tanım, O. N., Kavramlar, G. (2012). Türkiye Biyoetik Derneği Organ Nakli ve Etik İlkeler Görüşü.

Uğraş, G. A., Yüksel, S. (2014). Yüz naklinin fonksiyonel, estetik ve psikososyal sonuçları. Journal of Human Sciences, 11 (1), 1004-1018.

Ulusal, A. E., Ulusal, B. G., Wei, F. C. (2005). Kompozit Doku Allotransplantasyonunun Evrimi ve Klinik Uygulamalar. Türk Plastik Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Dergisi, 13 (3), 191-194.

Yağdı, T., Engin, Ç., Özbaran, M. (2014). Türkiye’de kalp transplantasyonunun güncel durumu. Türk Kardiyoloji Derneği Arşivi, 42(8), 771-778.

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.