Splenektomi: Vücudun En Büyük 2. Bağışıklık Organı Dalağın Cerrahi Olarak Çıkarılması

0 4.200

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Cerrahi kliniğinde nadir de olsa karşılaştığımız ameliyatlardan biri olan Splenektomidir. Bu yazımda splenektomi hakkında bilgi vermek için bu yazıyı yazmak istedim.

Yazımıza ilk başta dalak ve görevleriyle birlikte başlayalım.

Dalak Nedir?

Dalak, diyaframın altında yapışık biçimde yerleşen mide, kalın bağırsak, pankreas ve sol böbrek ile yakın komşuluk içinde olan bir organdır. Aynı zamanda dalak travma vb. gibi durumlarda kolayca yaralanabilmektedir.

Dalağın Görevleri Nelerdir?

  • Vücudun en büyük 2.bağışıklık organı olup, kardiyak çıktının %25’i ile beslenir.
  • Dalak anne karnındaki embriyoda kana kırmızı rengi veren alyuvar üretimini üstlenir. Yetişkinlerde ise bu görevi kemik iliği yapar.
  • Kemik iliğinin alyuvar üretemediği durumlarda ise dalak devreye girebilir. (Kemik iliğinin alyuvar üretemediği durumlar; lösemiler vb. hastalıklardır.)
  • Dalak, akyuvarların bir çeşidi olan lenfositleri yapar.
  • Dalak aynı zamanda kanı mikroorganizmalardan temizlemektedir.
  • Vücudun savunma sisteminin işine ek olarak dalak, vücudun mikroplara karşı koymasında rol oynayan hücreler yapar. Yani antikorların yapımında dalağın vazifesi vardır.

Dalak Büyümesinin Nedenleri Nelerdir?

Dalak; bazı viral enfeksiyonlar, bakteriyel endokardit, siroz, lösemiler, lenf kanserleri, portal ven trombozu gibi durumlarda büyüyebilir.

Hatta dalak bu gibi hastalıklar nedeniyle o kadar büyür ki batın içini bile doldurabilmektedir.

Dalak Büyümesi Belirtileri Nelerdir?

Dalak büyümesi bazı durumlarda belirti göstermeyebilir. Bazen de belli başlı belirtiler gösterebilir. Bu belirtiler,

  • Sık geçirilen enfeksiyonlar,
  • Anemi,
  • Lökopeni,
  • Trombositopeni
  • Yorgunluk gibi belirtiler gösterebilir.

Eğer bir kişide bu gibi belirtiler varsa ve aynı zamanda elle yapılan muayenede dalağın büyüdüğü saptanırsa o zaman hemen tedaviye başlanması gerekir. Çünkü büyüyen dalak kişide enfeksiyona neden olur ve dalak büyüdüğü için yırtılabilir. Dalağın yırtıldığı durumlarda ise karın boşluğunda hayatı tehdit eden kanamalara neden olabilir.

Splenektomi Nedir?

Dalağın cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Genellikle laparoskopik yapıldığı gibi açık yöntemle yapıldığı durumlarda vardır.

Dalak bağışıklık sisteminde kendine özgü fonksiyonları olan bir organdır, dalak alındığı zaman vücutta bakterilerin etken olduğu hatta sepsise ilerleyerek yaşamı tehdit eden enfeksiyonlar gelişebilir. Bu nedenle dalağı alınacak olan hastalara enfeksiyonlara karşı önlem olarak ameliyattan iki hafta önce aşı yaptırması gereklidir.

Splenektomide Yapılan Aşılar

Hemophilus influenza tip b, Meningokok ve pnömokok aşıları yaptırılmalıdır. Bu aşılar aynı zamanda yaşam boyu belirli aralıklarla (genellikle 5 yıl) tekrarlanır.

Acil nedenlerle dalağı alınan hastalarda ise (Örneğin; trafik kazasında dalağın parçalanması) aynı aşılar ameliyat sonrası dönemde en az 2 hafta sonra yaptırılmalıdır.

Ameliyat Sonrası Dönemde Splenektomili Hasta Bakımı

  • Splenektomi yapılan hasta mutlaka kanama yönünden takip edilmelidir. Hastaya ayrıca dren takıldığı için drenin rengi ve miktarı son derece önemlidir.
  • Ayrıca bu hastaların kan değerlerinde PLT ve WBC yüksekliği görülür. Bu durum ameliyat sonrası ilk dönemlerde normaldir.
  • PLT yüksekliğinden dolayı kan sulandırıcı kullanımı son derece önemlidir.
  • Bu hastalarda PLT takibi yapılmalıdır.

Splenektomi de diğer önemli konu ise hasta eğitimidir. Hastaya mutlaka herhangi bir ateşli hastalık varlığında, hayvan ısırması gibi durumlarda mutlaka en yakın sağlık kuruluşuna gidip bilgi verilmesi gerektiği açıkça anlatılmalıdır.

Ayrıca dalakları alınmış kişilerin sıtma veya babesiasis gibi paraziter enfeksiyon riskinin yüksek olduğu tropikal bölgelere ziyaret planladıklarında doktorlarına bildirmeleri, hastalıktan korunma stratejilerinden haberdar olmaları ve aşılama dozlarını takip etmeleri önerilmektedir.

Splenektomi olan hastaların tıbbi uyarı, bilezik veya kolye kullanmasını ve acil durumlar için, kullanılan antibiyotik ve aşılama bilgilerini belgeleyen bir kart taşıması önerilmektedir.

Gazi U, Karasartova D, Güreser Ayşe Semra. Splenektomi, Opsi ve korunma stratejileri. Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi. 2019


Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.