Siyanür Zehirlenmesi Belirtileri Neler ve Zehirlenme Durumunda Ne Yapılmalı?

0 2.856

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Bu yazımda sizlere geçmiş ve yakın haberlerde izlediğimiz, belki de çevremizdeki, sosyal yaşantımızdaki insanların kullanımı ile adını ilk defa duyduğumuz bir maddeden söz edeceğim. Bu madde kullanımı ile son derece toksik sonuçlara yol açabilme olasılığı olan SİYANÜR.

Siyanür İlk Nerede Üretilmiştir?

Siyanür (Hidrosiyanik Asit, Prussik Asit); doğada zehirleyici etkisi çok eskiden beri bilinmekle beraber ilk defa 1786 yılında Prusya mavisinden elde edilmiştir.

Siyanür Kelimesinin Kökeni

Yunancada koyu mavi anlamına gelen kyanos kelimesinden gelmektedir.

Siyanür, doğada katı, sıvı ve gaz halinde bulunur. Çoğunlukla kimyasal üretim endüstrisinde (sentetik lastik, dericilik, kuyumculuk, fare ve böcek ilaçlarının üretimi, metalürji ve fotoğrafçılık vb.) madencilikte kullanılır.

Bir başka önemli kaynağı da elma, kayısı, şeftali, erik, vişne, kiraz gibi meyvelerin tohumlarında bulunan “amigdalin” adlı glikozittir. Bu amigdalinin parçalanması ile açığa çıkan siyanür zehirlenmeye yol açmaktadır.

Parçalanmamış formdaki amigdalin zehirleyici etki göstermemektedir. Amigdalinin parçalanması sonucu oluşan hidrojen siyanür zayıf asidik özellikte olup bağırsak sistemi tarafından hızlı bir şekilde emilir. Emilime uğrayan hidrojen siyanür kan yoluyla vücuda yayılır ve ölümle sonuçlanabilen zehirlenmelere yol açar.

Siyanür Nasıl Etki Eder?

Siyanür hızlı etki eden bir zehirdir. Belirtiler ve ölüm sıklıkla çok çabuk gerçekleşmektedir.

Siyanür zehirlenmesinin ortaya çıkışı karşılaşılan zehrin tipine bağlıdır. Hidrojen siyanür buharları en hızlı etki eden biçimdir ve belirtiler saniyeler içinde, ölüm ise dakikalar içinde olur. Siyanür tuzlarının ağız yoluyla alınmasında yavaş emilmeleri nedeniyle zehirlenme yavaş oluşmakta, tedavi ile kişinin kurtarılması olanaklı olmaktadır. İnsanlarda, 300 mg/m3 siyanürün solunması hemen ölümcül olurken; 120-150 mg/m3 siyanürün solunması birkaç saat içinde ölüme neden olur.

Siyanür Zehirlenmesi Bulgu Ve Belirtileri Nelerdir?

Zehirlenmelerde klinik çok çeşitli bulgular vermektedir.

Hafif Derece Siyanür Zehirlenmede Belirtileri

  • Kuvvetsizlik,
  • Baş ağrısı,
  • Baş dönmesi,
  • Bulantı,
  • Kusma olabilmektedir.

Orta Derece Siyanür Zehirlenme Belirtileri

Yukarıdaki belirtilere ek olarak kalp atımının hızlanmasını tarif eden taşikardi gelişebilir.

Dış muayenede bir ölüm söz konusu ise cesedin yanında durulduğunda acıbadem kokusu hissedilmektedir. Gözdeki pupilla dediğimiz siyah nokta geniş, dudaklar ve yüz kırmızı renktedir. Ağız ve burun delikleri köpükle kaplı olabilir.

Parmaklar sıkılı durumdadır. Deride tuğla kırmızısı renk göze çarpar. Ölü sertliği erken başlayıp uzun sürer. Bahsini geçirdiğim klasik acıbadem kokusu toplumun %80’i tarafından algılanamamaktadır.

Siyanür Zehirlenmesinde Müdahale Nasıl Olmalıdır?

Siyanürle ölüm çok kısa sürede gerçekleşmektedir. Bu nedenle tedaviye hemen başlanmalıdır.

Zehirlenme solunum yoluyla oluşmuşsa, kişi hemen ortamdan uzaklaştırılmalı, bulaşma olasılığı nedeniyle elbiseleri çıkartılıp, cilt sabunlu su ile yıkanmalıdır. Gözler en az 15-20 dakika suyla yıkanmalıdır. Dekontaminasyon işlemini yapacak olan kurtarma ekibi, ikincil bulaşma olasılığı nedeniyle koruyucu donanım kullanmalı, hastaya ya da mide içeriğine doğrudan dokunmaktan, ağızdan ağıza yapay solunumdan kaçınılmalıdır.

Renklidağ, T ve Gökmen Karaman A. (2003), Siyanür Zehirlenmesi, STED, 12(9):350-353

Demir, G., Bardak, Ş., Dadashova, L., Yüksel, N. C., Elibol, P., ÇİÇEK, A., Berksoy, E. (2021), Ensefalit Ön Tanısından Zehirlenmeye: Akut Siyanür Zehirlenmesi, Türkiye Çocuk Hastalıkları Dergisi, 15(6):542-544

Ata Öztürk, H.K. , Akça, A. , Kurtuluş Dereli, A. (2020), İnternet Üzerinden Alınan Potasyum Siyanür İle İntihar: Olgu Sunumu, Adli Tıp Bülteni, 25(1):59-63

Çelik, M. , Yıldırım, M. (2017), Amigdalin ve Özellikleri, Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 6(1):28-37

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.