Şeker Hastalığınızı Beslenme Ve Egzersiz Planı İle Kontrol Edebilirsiniz

0 96

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Geçen gün hastanede dâhiliye servisinde 16 saatlik bir nöbete çıktım. Bu süre zarfında 15 hastam vardı ve hem takiplerine hem de tedavilerine katıldım. Dosyalarını incelediğimde sadece 3-4 hastanın şeker hastalığının olmadığını gördüm. Ve şeker hastalığının tanı ve tedavisine yönelik bilgilendirici bir yazı derlemek istedim. Beslenme, egzersize yönelik merak ettiklerinizi bu yazımda bulabilirsiniz.

Diabetes Mellitus Yani Şeker Hastalığı 

Tip 2 şeker hastalığı dünyada hızla artmaktadır. Tip 2 diyabetin önemli bir sağlık sorunu olması, erken dönemde belirtisiz bir evresinin bulunması ve tedavi edilebilir olması nedeniyle tarama testlerinin yapılması fikri giderek önem kazanmaktadır. Ayrıca, tanı almamış hastalarda ilerleyici küçük damarsal yapılar hasar alabilmektedir. Yeni tanı alan hastaların yaklaşık %20’sinde diyabete bağlı göz hastalıklarına ve retina kusurlarına, %10’unda ise diyabete bağlı böbrek hasarları saptanmaktadır.

Şeker Hastalığında Tanı Testleri Ne Zaman Uygulanmalı?

Amerikan Diyabet Birliğine göre tanılama vücut kitle endeksi 25 kg/m2 ve üstünde olan ve en az bir risk faktörü bulunan kişilerin taranmasını önermektedir. Herhangi bir risk faktörü bulunmayan kişiler için ise 45 yaş üstü tarama önerilir. Tarama testi olarak en sık kullanılan ise açlık plazma glukozu (açlık kan şekeri) ölçümüdür. 8 saat ve üzeri açlık ile kan tahlile ile sonuçlarına bakılır. Değerin 100 mg/dl altında olması şeker hastalığının olmadığı sonucunu verir.

Beslenme Değişiklikleri İle Ulaşılmak İstenen Nedir?

Şeker Hastalığında Beslenme Nasıl Olmalıdır?

Ciddi sağlık harcamalarına neden olan diyabetin olumsuz etkilerinin önlenmesi ya da geciktirilmesi ideal tedavi ile sağlanabilir. İdeal tedavide, iyi normale yakın kan şekerinin sağlanması ve diyabete eşlik eden diğer sorunların düzeltilmesi amaçlanır. Çünkü iyi glisemik kontrol ile akut/kronik diyabetin istenmeyen etkilerinin önlenebileceği ya da geciktirilebildiği gösterilmiştir.

Tıbbi Beslenme Tedavisinin Hedefleri Nedir?

  • Kan şekeri düzeyini normal veya normale yakın seviyede tutmak,
  • Damarlarda oluşabilecek istenmeyen durum riskini azaltacak yağ ve yağ+protein yapısını oluşturmak.
  • Damar hastalıkları riskini azaltacak kan basıncı(tansiyon) düzeyini sağlamak, korumak.
  • Diyabetin uzun süreli istenmeyen durumlarını önlemek ve tedavi etmek
  • Sağlıklı beslenme ve egzersiz ile sağlığın geliştirilmesi ve davranış değişikliği oluşturmak.
  • Bireysel ve kültürel tercihleri, yaşam tarzını dikkate alarak kişinin beslenme gereksinimlerini sağlamaktır.

Beslenme Nasıl Düzenlenmelidir ve Nasıl Olmalıdır?

Pek çok hasta için en iyi, en uygun diyet normalde yemeye alışkın olduğu ve halen tükettikleri yiyeceklerden seçilmesidir. Kontrollü kalori kısıtlama birinci sırada öneme sahiptir. Sonra diyeti kişiselleştirme gelmektedir. Uzmanlar diyetin nasıl olduğuna bakmaksızın kilo kontrolünün önemini vurgulamaktadır. Doktor hastasına diyet önerileri yaparken hastanın maddi durumunu, inançlarını ve kültürel özelliklerini göz önünde bulundurmalıdır.

Beslenmede dikkat edilecek noktalar şöyledir.

  • Doymuş yağları(Margarin, palm yağı, sakatat, yumurta, süt ürünleri, tereyağı vb.) ve basit şekerlerin(çay şekeri, meyve şekeri, reçel vb.) beslenmeden kısmen çıkarılması bile tedavide önemli gelişmeler sağlar.
  • Öğün ve ara öğünlerin zamanlarına bağlı kalınmalıdır.
  • Bitki temelli gıdaların tüketilmesine özen gösterilmelidir (Bu gıdaların lif ve antioksidan içerikleri zengin, kalori içerikleri ve glisemik indeksleri düşüktür).
  • Yiyecekleri pişirirken hafif pişirme yolları tercih edilmelidir.
  • Proteinden yüksek beslenmek önemlidir ama gıdaların az yağlı olmasına ve doğal ürünlerin tüketilmesine dikkat edilmelidir.
  • Günde 3 ana öğün olacak şekilde beslenme düzenlenmelidir.
  • Yüksek lif içeren gıdalar daha uzun süre tokluk hissi sağlar. Yüksek lif içeren ürünler; Tam tahıllar, meyveler, sebzeler ve bakliyatlar.
  • Susuzluk mutlaka su ile karşılanmalıdır. Gazlı ve hazır içecekler tüketilmemelidir.
  • Ve tabiki kilo korunumu için düzenli egzersiz yapılmalıdır.

 Egzersizin Diyabete Yönelik Faydaları Nelerdir?

  • Egzersiz kan şekerini ve HbA1C’yi(3 aylık şeker değerini) düşürür,
  • Bazal(yavaş etki eden) ve yemekten sonrası insulin seviyelerini azaltır,
  • İnsulin duyarlılığını arttırır, yağ profilini düzeltir.
  • Kardiyovasküler zindelik sağlar ve iyi hissettirir.
  • Bozulmuş glukoz(şeker) toleransı olanlarda aşikâr diyabete ilerlemeyi yavaşlatır.

Egzersizde Önemli Noktalar:

  • Öncesi ve sonrasında kan şekeri ölçülmelidir.
  • Egzersizde kullandığınız bölgeye insülin enjeksiyonu yapılmamalıdır.
  • Egzersiz sırasında mutlaka yanınızda kesme şeker ve meyve suyu bulundurulmalıdır.
  • Rahat bir ayakkabı giymeye dikkat edilmelidir.

Egzersiz Nasıl Olmalıdır?

Egzersiz programı hastaya uygun hazırlanmalı ve uzmanlar tarafından düzenlenmelidir.

Diyabetik hastalara haftada en az bir buçuk saat olacak şekilde orta dereceli esneme ve kuvvet egzersizi önerilir. Herhangi bir yan etkisi olmayan tip 2 diyabetli hastalara ise daha dirençli egzersiz programları önerilebilir. Ağırlık ile yapılan yüksek dirençli egzersizler genç hastalarda uygulanmalı, yaşlı hastalarda ve uzun süreli diyabeti olanlarda ise önerilmemelidir. Hafif ağırlık ve tekrar ile yapılan egzersizler ile üst gövdenin güçlendirilmesi hemen hemen tüm hastalarda önerilmelidir.

Bu süreçte doktor kontrolünde olmak, verilen tedaviye uymak ve sağlığı geliştirmeye yönelik adımlar atmak çok önemlidir. Diyabetin ilerleyen dönemlerinde daha ağır tablolarla karşılaşmamak için erken dönemde tedbir alınmalıdır.

Tümer G., Çolak R.,2012. Tip 2 Diabetes Mellitusda tıbbi beslenme tedavisi. Deneysel ve Klinik Tıp Dergisi. 29,12-15

Bulutlar ON., 2015.Diyabet Hastalarına Beslenme Açısından Yaklaşım. Okmeydanı Tıp Dergisi 31(Ek sayı): 39-44

Bahadır ÇT., Atmaca H, 2012. Diyabet ve egzersiz. Deneysel ve Klinik Tıp Dergisi. 29,16-22

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.