Sedef Hastalığı Nedir? Nedenleri ve Risk Faktörleri Nelerdir?

0 62

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Sedef Hastalığı Nedir?

Sedef baskın olarak cildi tutan, eklemleri ve birçok sistemi etkileyen, inflamatuar ve kronik bir hastalıktır.

Sedef fiziksel sağlığı (ağrı, pullanma, kaşıntı) etkileyerek yaşam kalitesinde düşmeye, görünür cilt lezyonları (kırmızı, pullu, kalın) ile de hastaların damgalanma yaşayıp sosyal hayattan geri çekilmelerine neden olan bir cilt hastalığıdır.

2014 yılında Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), damgalanmaya karşı farkındalığı artırmak için sedefi bulaşıcı olmayan bir hastalık olarak tanımlamıştır.

Sedef Hastalığı Toplumda Görülme Oranları Nelerdir?

Sedef hastalığı her yaşta ve her iki cinsiyette eşit oranda görülmekte olup, tanı genellikle 35 yaşından önce konulmaktadır.

Dünya nüfusunun yaklaşık % 0.51-11’ini etkilemektedir.

Sedef hastalığının görülme sıklığı;
  • Amerika Birleşik Devletleri’nde yüz kişiden 5’inde,
  • Kuzey Amerika’da yüz kişiden 5’inde,
  • Asya’da yüz kişiden 1’inde,
  • İngiltere’de yüz kişiden 1’inde,
  • İtalya’da yüz kişiden 3’ünde,
  • Birleşik Tanzanya Cumhuriyetinde bin kişiden 9’unda,
  • ve Tunus’da bin kişiden 6’sında sedef hastalığı görülmektedir.

Ülkemizde sedef görülme oranı % 1.3’tür.

 

Sedefin Nedenleri ve Risk Faktörleri Nelerdir?

Sedef hastalığı herhangi bir yaşta ortaya çıkmakta ve 18-39 ile 50-60 arası yaş grubunda daha çok görüldüğü belirtilmektedir.

Sedef hastalığının genetik yatkınlığının olduğu ve kalıtım derecesinin % 60-90 arasında olduğu belirtilmektedir.

Yapılan çalışmalarda sedef hastalarının akrabalarında genel popülasyona göre hastalık görülme oranının daha yüksek olduğu ve sedefli çocukların yaklaşık % 70’inin ailesinde sedef hastalığı öyküsü olduğu belirtilmektedir.

Sedef Hastalığının ve Seyrinin Kötüleşmesine Neler Sebep Olur?

Sedef hastalığına ve seyrinin kötüleşmesine neden olan dışsal ve içsel faktörler vardır.

Sedef Hastalığının ve Seyrinin Kötüleşmesine Sebep Olan Dış Faktörler Nelerdir?
  • Fiziksel etmenler (sürtünme, yaralanma, enjeksiyon bölgesi, cerrahi skar, basınç noktaları, yanma, ultraviyole veya X ışınımı)
  • Mevsim değişiklikleri
  • Kimyasal faktörler (kronik alkalin hasarı, toksik ajanlar)
  • İlaçlar (lityum, antihipertansifler, beta blokerler, antifungaller)
  • Alkol ve sigara tüketimi oluşturmakta bu faktörler sedef hastalığının oluşmasına ve seyrinin kötüleşmesine neden olmaktadır.
  • Ayrıca enfeksiyona neden olan virüs çeşitleri: haemolyticus, varisella zoster, streptokokus pyogenes, streptokokus beta, hepatit C, herpes simpleks ve insan immün yetmezlik virüsü, vajinal mantar, üst solunum patojenleri sedef hastalığı olumsuz yönde etkilemektedir.
Sedef Hastalığının ve Seyrinin Kötüleşmesine Sebep Olan İçsel Faktörler Nelerdir?
  • Alerjiler
  • Hormonal değişiklikler ve
  • Cilt hastalıklarının en büyük tetikleyicisi olan stres sedefe neden olmakta ve seyrini olumsuz yönde etkilemektedir.

Kadınlarda Sedef Hastalığının Seyri Nasıldır?

Kadınlarda sedef hastalığının şiddeti genellikle hormon seviyelerindeki değişikliklerle birlikte dalgalanmalar göstermektedir.

Ergenlik, doğum sonrası ve menopoz sırasında hormon değişikliklerine bağlı olarak hastalık şiddetinin arttığı, hamilelik sırasında ise östrojen hormonunun seviyesinin artmasına bağlı olarak hastalık şiddetinin azaldığı görülmektedir.

Stresin Sedef Hastalığı Üzerindeki Etkisi Nasıldır?

Akut stres hastalığın seyrinin kötüleşmesine neden olurken, sedef hastalarının damgalanma yaşanması, yaşam kalitesinin düşmesi kronik strese neden olmaktadır. Sedef hastaları gelecek kaygılarından dolayı stres yaşamakta ve stresin büyük bir kısmı, diğer insanların görüşlerinden, ailenin ve arkadaşların tepkisinden kaynaklanmaktadır.

Stres; sosyal ilişkileri, fiziksel ve cinsel sağlığı olumsuz yönde etkilemekte ve hastalarda kendine güvensizlik, reddedilme, utanma ve sosyal hayattan çekilmelere neden olmaktadır. Stres sedef hastalarında damgalanmanın artmasına ve yaşam kalitesinin düşmesine neden olmaktadır.

Demirkıran, B. C., (2019), Sedef Hastalarında İçselleştirilmiş Damgalama ve Yaşam Kalitesinin Değerlendirilmesi, Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü İç Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.