Salgını Durdurmada Aşı Ne Kadar Etkili?

0

Merhaba.

Özellikle Türkiye’de vaka sayıları alabildiğine çoğalıyor. Buna yeni bir dalgamı dersiniz, pik mi dersiniz, ne isim verdiğiniz çok önemli değil ancak ortada bir gerçek var ki bir önceki sıçramanın üzerine çıkmış durumda. Bu hareketleri genel olarak incelediğimizde düşük sayılardan tırmanma ve tekrar eski konuma dönme yaklaşık iki- iki buçuk aylık bir zaman içinde gerçekleşiyor. Mart başından itibaren günlük 10 binlerle başlayan hareketin bir ayı geçmiş durumda. Zirveyi gördükten sonra önümüzde yaklaşık bir ay sürecek bir düşüş dönemi olacak. Bu anlamda Nisan sonu Mayıs ortası gibi vaka sayılarında yine durgun diyeceğimiz seviyelere inebiliriz. Aynı geçen yıl olduğu gibi. Ondan sonrası şimdilik gri alan.

Küresel sayılar da Mart başından itibaren artış eğiliminde. Peki bu ortamda daha önce inceleyeceğimizi söylediğimiz ve aşının etkisi açısından yol göstereceğini ileri sürdüğümüz İsrail ne durumda?

İsrail’de ilk aşı 20 Aralık’ta yapıldı. Bu dönemde ülkede günlük yeni vaka sayısı 4000, ölüm sayısı 25 civarında idi. Aynı tarihte İsrail’de Birleşik Krallık mutantı mevcuttu ve hızla yayılıyordu. İki hafta sonra günlük vaka sayıları 9000’e ölümler 50 dolayına yükseldi. Toplumun %16,6’sına ilk doz aşıları yapılmış, ikinci doz henüz uygulamaya girmemişti. Bu tarihte küresel yeni vaka sayıları zirvede idi. 20 Ocağa geldiğimizde günlük yeni vaka sayısı 10 binin üzerine çıkmış ve zirvesini görmüştü. Günlük ölüm sayıları ilk kez bu tarihte 100’ün üzerine çıktı. Tek doz aşılamada %35, tam doz aşılamada %8,5’e ulaşılmıştı.

Bu tarihten itibaren İsrail’de sayılar küresel sayılara paralel olarak inişe geçti. Bu inişte aşının etkisinin olup olmadığını tam olarak bilemiyoruz. Şubat ayının 20’sinde İsrail2de nüfusun yarısı tek doz aşı, %34’ü tam doz aşı almıştı. Günlük aka sayıları 10 binlerden 4-5 binlere, ölüm sayıları da yüzlü saylardan 30-40’lara inmişti. Bu tarihten itibaren küresel sayılar tekrar artış eğilimine girerken İsrail’in sayıları düşmeye devam ediyordu. 5 Mart’taki yazımda İsrail’de aşının etkisini net olarak görmek için yeni vaka sayılarının kısa sürede en az %30 düşmesi, bu düşüşün de sürmesi gerektiğini belirtmiştim. Nitekim 10 Mart’ta günlük vaka sayıları 3200’e, 20 Mart’ta ise 1000 dolayına düştü. Dünya bu arada hızla yükseliyordu ve bu düşüş aşının kesin etkisini bize gösterdi.

Bugün itibariyle İsrail’de günlük vaka sayıları 200-500 aralığında, ölümler 10’un altına düşmüş durumda. Tek doz aşılıların oranı %60,3, iki doz aşılıların oranı %54,4. Ülke nüfusunun %10’u enfeksiyon geçirmiş durumda ve doğal bağışık. Aşının etkisinin de %90 olduğunu varsayarsak ülke bu hastalık için sürü bağışıklığı sınırına gelmiş durumda. Birinci doz aşı sayısındaki artış sürüyor ancak çok yavaşlamış durumda. Olasılıkla bu seviyelerde kalacak ya da biraz daha artacak.

İsrail bağışıklamanın salgını kontrol etmenin şimdilik tek yolu olduğunu kanıtladı. Ancak diğer ülkelerdeki bağışıklama çalışmaları çok yavaş yürüyor. Bu hızla giderse 3-4 aydan önce İsrail seviyesine gelmek hayal. Aşı arzı kısıtlı. Yeni aşılar ancak yaz başında hazır hale gelecek. Bir an önce patent hakkı meselesinin çözülüp, yaygın aşı üretimine geçilmesi gerekiyor. Bugünlerdeki hastalık, sakatlık ve ölümlerin birinci sorumlusu, diğer zamanlarda olduğu gibi, yine kapitalist statüko.

Sağlıkla kalın.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.