Sağlıklı Bir Diyetin 4 Temel Özelliği Nedir?

3 76

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Diyet; sağlığı korumak veya düzeltmek amacı ile uygulanan beslenme düzeni veya her gün yenilen içilen gıdaların tamamı olarak tanımlanabilir.

Günümüzde diyet denildiği zaman, daha çok zayıflama diyeti anlaşılmaktadır. Oysaki diyet kelimesi bazı hastalıklarda beslenme programının adı (diyabetik diyet vb.) veya özel durumu olan bireylerin beslenme düzeninin (sporcu diyeti vb.) tanımlanmasında da kullanılabilen bir terimdir.

Unutmayın ki, adında diyet kelimesi geçen her beslenme türü sağlıklı değildir.

Örneğin “batı tarzı diyet” denildiğinde Batı ülkelerindeki beslenme şekli anlaşılmalıdır ki; yağ içeriği yüksek, posa içeriği düşük, vitamin ve mineraller açısından yetersiz, sağlık bozucu etkileri olan bir diyettir.

Bunun dışında dünyanın en sağlıklı diyetleri arasında olan “Akdeniz diyeti” Akdeniz ülkelerinde yaşayan insanların beslenme alışkanlığını ortaya koyarak sebze ve meyveleri, tahılları, kuru baklagilleri ve yağlı tohumları yüksek miktarda içeren; az yağlı süt ve süt ürünleri, tavuk, balık tüketimini öneren; zeytinyağının diyet yağının en önemli bileşeni olduğu ve kırmızı et tüketiminin düşük düzeyde olduğu bir diyeti ifade eder.

Burada verdiğim örnekler onlarca diyet çeşidinden sadece iki tanesi…

O halde kendinize bir diyet planı benimseyeceğiniz zaman neleri göz önünde bulundurmanız gerektiğini hadi gelin inceleyelim.

1. Sağlıklı bir diyet yeterli olmalıdır.

Yeterli bir diyet; bireyin yaş, cinsiyet, fiziksel aktivite ve fizyolojik durum (büyüme ve gelişme dönemi, gebelik ve emziklilik dönemi, hastalık/ateş) gibi özelliklerine göre ihtiyacı karşılayan enerji ve besin öğelerini yeterli miktarda içermelidir.

2. Sağlıklı bir diyet dengeli olmalıdır.

İlişkili Diğer İçerikler

Denge diyette yeterliliğin sağlanmasına yardımcı olur. Diyette dengeleme biri diğerine orantılı olacak şekilde farklı türdeki besinleri dengeli tüketmeyi ifade eder.

Daha net açıklamak gerekirse; süt ve süt ürünleri, yeterli miktarda kalsiyum içerirken demirden fakirdir; et ise, demir yönünden zengin kalsiyum yönünden fakirdir. Gün içinde her iki gruptan da besin tüketerek mineral dengesi oluşturabilirsiniz.

Bunun yanında sebze ve meyveler posa, çeşitli vitaminler yönünden yeterliyken protein açısından eksiktir. Kırmızı etin yanında tercih edeceğiniz sebze ve meyveler ile hem protein hem çeşitli vitamin ve mineraller hem de posa arasında denge kurmuş olursunuz.

3. Sağlıklı bir diyet ölçülü olmalıdır.

Ölçülülük, yeterlilik ve denge enerji (kalori) kontrolüne katkı sağlar.

Örneğin; genellikle yağ ve şeker içeriği yüksek olan besinlerin enerji içeriği yüksek, besin öğesi içeriği ise düşüktür. Bu da aşırı tüketimde ağırlık kazanımına neden olabilir.

Diyetteki ölçülülük kavramı ile hareket eden bir birey bu tip besinleri ara sıra tüketirken hem enerji sağlayacak hem de besin öğesi içeriği yüksek olan besinlere diyetinde daha çok yer vermiş olacaktır. (Örn: gazlı içecek yerine maden suyu)

4. Sağlıklı bir diyet çeşitli olmalıdır. 

İnsanoğlu yaşamını sürdürebilmek için 50 çeşit besin öğesine gereksinim duymaktadır. Besinlerin tüketilmesiyle bu besin öğeleri vücuda alınır, fakat her besin her besin öğesini aynı miktarda içermez, bazen de o besin öğelerinin vücut hücrelerine dönüşümü/ biyoyararlılığı aynı olmaz. Bu yüzden gün içinde her besin grubundan (süt ve süt ürünleri; et ve ürünleri, yumurta, kuru baklagiller, sert kabuklu yemişler; tahıllar, meyve ve sebzeler) besin seçilmeli ve grup içinde seçilen besinler de çeşitlendirilmelidir. (Örn: farklı renkteki meyveleri tercih etmek)

Sağlıklı beslenme alışkanlığını geliştirmek için, ülkemiz uzmanları tarafından,          bu 4 özelliği (yeterli, dengeli, ölçülü, çeşitli) temel alan, güncel bir yaklaşım olarak “sağlıklı yemek tabağı” geliştirilmiştir. Bu modelden yaralanarak kendinize uygun olan sürdürülebilir beslenme/diyet planınızı oluşturabilirsiniz.

Sağlık Bakanlığı. (2019). Sağlıklı Beslenme Ve Fiziksel Aktivite Öğretmen El Kitabı. Ankara: Yazar.

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

3 Yorum Yapıldı
  1. SERAP YILDIRIM diyor

    Harika bir yazı olmuş. Doğru bildiğimiz yanlışları aktardığın için teşekkürler. Yeni yazılarını heyecanla bekliyorum 🙏

  2. Melike diyor

    Çok faydalı bir yazı olmuş 👏👏

  3. Emre diyor

    Çok yararlı olduğunu bir bilgi olduğunu düşünüyor. Emeğinize sağlık 👏👏👏

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.