Psikolojik Rahatsızlıklarda Kullanılan LİTYUM Hakkında Bilmeniz Gerekenler

0 169

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Lityumun ilk olarak 1817 yılında Johan August Arfwedson tarafından keşfedilmiştir. Kimyasal elementlerden biri olan Lityumun (Li)  atom numarası 3’tür. Periyodik tabloda 1. Grup alkali metaller arasında yer alan Lityum yoğunluğu en düşük olan, yumuşak ve gümüşümsü beyaz rengi olan bir metaldir.  Lityum doğada saf halde bulunmaz.

Lityum Hangi Durumlarda Kullanılır?

Lityum tuzları başta bipolar bozukluk olmak üzere depresyon tedavisinde özellikle mani döneminde belirtilerin şiddetini azaltmak için kullanılmakta ve duygudurum düzenleyici ilaçlar gurubunda yer almaktadır.

Lityumun duygudurum düzenleyici etkisi 1949 yılında Avustralyalı psikiyatr John Cade tarafından bulunmuştur. Lityum 1970 yılında FDA onay alarak bir ilaç olarak kullanılmaya başlanmıştır. Ayrıca lityum antidepresanların etkisini güçlendirmek amacıyla da kullanılmaktadır.

Beyinde bulunan nörokimyasallardan noradrenalin salınımını azaltıcı ve serotoin salınımını arttırıcı etkisi bulunmaktadır. Ayrıca merkezi sinir sistemini etkilemekte ve mood, düşünme ve davranıştn sorumlu beyin bölgeleri arası nöronlar arası hücre bağlantısını arttırdığı düşünülmektedir.

Yapılan çalışmalar sonucu lityum intihar riskini azaltmakta, ilerleyen dönemlerde mani ve depresif dönemlerin tekrarlanmasını önlemektedir.

Lityum düşük terapötik indekse sahiptir. Bu nedenle psikiyatri hastalarının dikkatli kullanması gerekmektedir. Ayrıca lityum kullanan hastaların, belli aralıklarla lityum kan düzeyi incelenmelidir. Lityum kan düzeyi 0,6-1,2 mEq/L arasında olup, lityum zehirlenmesi 1,5 mEq/L ve üzeri düzeyde başlamaktadır. Ciddi lityum zehirlenmesi için lityum kan seviyesinin 2,0 mEq/L olması gerekmektedir.

Ayrıca lityum böbrek ve tiroid fonksiyonlarını etkilemektedir. Lityum tuzu alan hastaların yemeklerinde tuz kullanımı ve su alımı ile ilgili düzeylerini kaydetmeleri ve lityumu nasıl etkilediği ile ilgili psikiyatri hemşiresi ve hekimine danışmalı, gerekli görülmesi halinde diyetisyen ile iş birliği sağlanmalıdır. Hastaların belirtilerin sona ermesi için yüksek doz lityum almamaları gerekmektedir.

Lityumun Yan Etkileri Nelerdir?

Lityumun yan etkileri arasında;

  • Sıklıkla ellerde titreme,
  • Su içme isteğinde artma,
  • Sık tuvalete gitme,
  • Diyare,
  • Bulantı-kusma,
  • Kilo alımında artma,
  • Odaklanamama,
  • Halsizlik gibi belirtiler bulunmaktadır.

Jlab Science Education. (2020). The element lithium https://education.jlab.org/itselemental/ele003.html#:~:text=Lithium%20was%20discovered%20in%20the,of%20lithium%20chloride%20(LiCl). Erişim Tarihi: 15 Haziran 2020

New York Times. (2020). Should we all take a bit of lithium?. https://www.nytimes.com/2014/09/14/opinion/sunday/should-we-all-take-a-bit-of-lithium.html. Erişim Tarihi: 10 Haziran 2020

Web MD. (2018). Lithium for bipolar disorder. https://www.webmd.com/bipolar-disorder/guide/bipolar-disorder-lithium#1. Erişim Tarihi: 15 Haziran 2020
(2018). The facts about lithium toxicity.

https://www.healthline.com/health/lithium-toxicity#outlook. Erişim Tarihi: 10 Haziran 2020

Reddy, D. S., & Reddy, M. S. (2014). Serum Lithium Levels: Ideal Time for Sample Collection! Are We Doing it Right?. Indian journal of psychological medicine, 36(3), 346–347. https://doi.org/10.4103/0253-7176.135399

Lithium. https://www.drugs.com/lithium.html. Erişim Tarihi: 15 Haziran 2020

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.