Yenidoğanda Ağrı Yönetimi Nasıl Yapılır?

1 291

Yetişkinlerde olduğu gibi her yenidoğanda aşı topuk kanı gibi ağrılı girişimler başta olmak üzere birçok girişime maruz kalırlar. Bu durum hem yenidoğanlarda hem de prematüre bebeklerde stres oluşturur. Stres ise yenidoğan ve prematüre bebeklerin yaşam parametrelerini, anne bebek ve dış dünyaya uyum sürecini ve emme başarılarını olumsuz etkilemektedir. Aynı zamanda bebeklerin gelişme ve büyüme dönemlerinde de gerilemelere sebep olduğu görülmüştür.

Her yenidoğan ağrıyı algılar ve hisseder buna karşı bir tepki verir. Ağrının değerlendirilmesi ve yönetimi konusunda standartlar geliştiren Sağlık Bakım Organizasyon Komitesi (JCAHO) ağrıyı beşinci yaşam bulgusu olarak kabul görmüştür. Ağrı, Uluslararası Ağrı Araştırmaları Birliği (IASP) tarafından, mevcut veya olası doku hasarı sonucu gelişen veya bu hasar ile tarif edilen, rahatsız edici nitelikte, duyusal ve duygusal deneyim olarak tanımlanmıştır. Ağrının şiddeti vital bulgular gibi objektif ölçülemez.

Yenidoğanlarda ağrı tanılamasında sıklıkla NIPS ve PIPP gibi ölçekler kullanılmaktadır. Bu ölçeklerde bebeklerin yüz ifadesini, ağlama, kollar ve bacakların hareketlerini, uyanıklık durumunu, fizyolojik parametrelerini değerlendirerek ölçüm yaparız. Puan arttıkça ağrı düzeyi artar.

Bu doğrultuda bebeğe uygulanan nonfarmakolojik yöntemlerin bebeğin konforunu artırdığı, ağrısını azalttığı, emme başarısını arttırdığı, büyüme sürecine olumlu etki sağladığı, uyku süresini arttırdığı yapılan çalışmalarda gözlenmiştir.

Yenidoğanda Ağrı Tedavisi İçin Uygulanan Nonfarmakolojik Tedaviler

İlaç kullanılmadan ağrının kontrolü için yapılan uygulamaların tümü, nonfarmakolojik uygulamalar olarak tanımlanmaktadır. Ağrı algılamasını azaltmak için uygulanan nonfarmakolojik teknikler, analjeziklerle birlikte kullanıldıklarında ilaçların etkinliğini artırmaktadırlar. Hemşirenin bağımsız fonksiyonu olan bakımda ağrıyı gidermek, bebeğin konforunu sağlamak, uyum sürecini hızlandırmak amacıyla yenidoğan ve pretermlerde birçok nonfarmakolojik (ilaç dışı) yöntem kullanılmaktadır.

Bunlardan bazıları ise bebeğe cenin pozisyonu vermek, kundak yapmak, kanguru uygulaması, sükroz vermek, emzik kullanımı, beyaz gürültü ve anne sesi dinletilmesi, masaj uygulaması gibi girişimler bulunmaktadır. Bir yenidoğan hemşiresi bu durumları uygulayabilir olmalıdır.

Bebeğin hastanede bulunduğu süre boyunca ve sonrasında ağrıyı azaltmayı hedef almalı ve dış dünyaya uyum sağlamaya çalışan bir yenidoğandaki tüm değişimlerin farkında olabilmelidir.

Kanguru Bakımı

Kanguru  bakımı bebeğin kuvöz dışına alınarak anne veya baba kucağına (göğsüne) alınarak uygulanan bakımdır. Yoğun bakım ünitelerinde durumu stabil olarak devam eden her bebeğe uygulanabilmektedir. Yapılan araştırmalarda kanguru bakımı uygulanan yenidoğanların ağrılı işlemler sırasında ağlama sürelerinin kanguru bakımı yapılmayan yenidoğanlara oranla daha kısa olduğu bulunmuştur.

Kanguru bakımı uygulanan preterm bebeklerin, Vücut sıcaklıklarını üç saate kadar kendilerinin sürdürdükleri ve normal kuvöz bakımı alan bebeklere oranla daha yüksek vücut sıcaklığına sahip oldukları, kilo alımı, büyüme ve gelişme olumlu yönde etkilendikleri yapılan araştırmalar sonucu bulunmuştur.

Pozisyon Verme

Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde kalan bebeklerin davranış organizasyonu ve stabilite, postür ve hareket gelişiminin desteklenmesi için uygun pozisyonların verilmesi önemlidir. Bu bebeklerin gereksinimleri klinik durumuna, hareket kabiliyetine ve gestasyonel yaşına göre değişiklik göstermektedir.

Daha fazla içerik

Otuz dört haftadan daha küçük bebekler yuva şeklinde sınırlar oluşturularak desteklenmeli ve bir jel yastık kullanılması, baş pozisyonunu koruyamayan ya da başını hareket ettirme kabiliyeti olmayan daha büyük bebeklerde ise uygun büyüklükte jel yastıklardan yararlanılabileceği söylenmiştir.

Beyaz Gürültü

Beyaz gürültü çevreden gelen dağınık ve değişik frekansların karışımından oluşan, ağaçların üzerinden gelen rüzgar sesi, şelale, radyo dalgaları ya da okyanus dalgalarına benzeyen farklı frekanslardaki seslerin kombinasyonundan oluşan sürekli monoton sestir.

Yapılan çalışmalarda müziğin yenidoğanlar üzerinde yatıştırıcı, sakinleştirici etkisinin olduğunu belirtmiştir. Beyaz gürültü uğultu şeklinde ve monoton seslerden oluşmasından dolayı bebeği anne karnındaki yaşamda hissetmesini sağladığı ve bebeklerde rahatlatıcı etkisinin olduğu bilinmektedir.

Beyaz gürültüye örnek kaynak sesler arasında saç kurutma makinesinin sesi, aspiratör sesi, saat sesi ve intrautrerin sesler sayılabilir. Bebeklerin sakinleşmeleri için efektif bir yöntem olduğu savunulur.

Anne Sesi Dinletilmesi

Anne sesinin bebekler üzerinde sakinleştirici etkisinin olduğunu hepimiz duymuşuzdur. Anne sesi, prematüre yenidoğanlarda, apne ve bradikardi oluşumunun azalmasında, uyku kalitesinin iyileşmesinde ve vital parametrelerin stabilizasyonunda etkili olduğu birçok çalışmada bulunmuştur.

Müzik Dinletilmesi

Son yıllarda yapılan çalışmalar, müziğin ağrıyı azaltmada etkili bir uygulama olduğunu göstermektedir. Japonya’da yapılan bir çalışmaya göre, müziğin topuk delinmesinde ağrıyı azaltmada etkili olduğu saptanmıştır.

Müzik terapisinin, ayrıca yenidoğan yoğun bakım ünitelerinde stresi azaltıcı, büyümeyi hızlandırıcı, beslenmeye geçişi kolaylaştırıcı, ağrıyı azaltıcı, uykuya geçişi kolaylaştırıcı, oksijen saturasyon düzeyi, kalp tepe atımı değerlerinde olumlu değişim sağlayıcı ve hastanede kalış süresini azaltıcı yöntem olarak kullanıldığı bilinmektedir.

Kuvöz Örtüsü Kullanma

Kuvöz örtüsü kullanmanın yenidoğanlarda stres belirtilerinin azalttığı, kilo alımını artırdığı, büyüme ve gelişmesinin desteklediği ve REM uykuya dalmasında yardımcı olduğu bilinmektedir. Yapılan son çalışmalarda kuvöz örtüsü kullanmak yenidoğanların oksijen satürasyonlarını artırdığını görüyoruz.

https://www.neonatology.org.tr (erişim tarihi: 17.06.2020)

Tutar Güven Ve Ark. Prematüre Yenidoğanlar İçin Geliştirilmiş Bireyselleştirilmiş Destekleyici Gelişimsel Bakım Programı. Uluslararası Hakemli Kadın Hastalıkları Ve Anne Çocuk Sağlığı Dergisi., 017.1.004

Tutar Güven Ve Ark. Prematüre Yenidoğanlar İçin Geliştirilmiş Bireyselleştirilmiş Destekleyici Gelişimsel Bakım Programı. Uluslararası Hakemli Kadın Hastalıkları Ve Anne Çocuk Sağlığı Dergisi., 017.1.004

Tutar Güven Ve Ark. Prematüre Yenidoğanlar İçin Geliştirilmiş Bireyselleştirilmiş Destekleyici Gelişimsel Bakım Programı. Uluslararası Hakemli Kadın Hastalıkları Ve Anne Çocuk Sağlığı Dergisi., 017.1.004

1 yorum
  1. Kurtuluş kırlı diyor

    Tebrik ederim başarılı bir çalışma olmuş devamını diliyorum..

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.