Subaraknoid Kanamalarda Hemşirelik Bakımı Nasıl Yapılır?

0 2.421

Subaraknoid kanama (SAK), beyin yüzeyini kaplayan araknoidin altına ve sisternlerin içine oluşan kanama anlamına gelir. Halk arasında ise sadece beyin kanaması olarak geçebilir. Hastalık sürecinin en temel noktası ise hemşirelik bakımıdır.

Bu yazımda subaraknoid kanamanın ne olduğundan, sebeplerinden, klinik bulgularından, ayrıca tanılarından, tedavisinden ve hemşirelik bakımından bahsedeceğim. Yoğun bakımdaki intörnlük sürecimde Subaraknoid kanama vakası ile çalışma fırsatım olduğu için hemşirelik bakımını da ayrıntılı olarak anlatacağım.

Subaraknoid kanama en fazla 50-70 yaş arasında görülür.

Subaraknoid kanamaların nedenleri nelerdir?

  • Travma
  • Anevrizma
  • Hipertansiyon
  • Tümörler
  • Vasküler Malfosyonlar
  • Kanama Bozuklukları
  • Antikoagülan Tedavisi Komplikasyonları

Nonanevrizmalal nedenler şeklinde ayrılır ve birçok nedeni vardır. Nonanevrizmal SAK’ların sebepleri arasında: AVM’ ler, anjiyografide görünmeyen vasküler malformasyonlar, idiopatik ve iyatrojenik koagülopatiler, bakteriyel endokarditler ve diğer merkezi sinir sistemi enfeksiyonları, granülamoz, venöz tromboz, arteriyel diseksiyonlar, nadiren tümörler, hipertansiyon ve ilaç kullanımı sayılabilir. Hastaların % 51’inde intrakniyal anevrizma durumu vardır. Yani SAK’ın en yaygın nedenlerinden biri anevrizmadır. Peki anevrizma tam olarak nedir ve SAK ile nasıl bir ilişkisi vardır? Kendi yorumumla anevrizma kısaca damarların duvarlarının zayıflaması, damar bombeleşmesi demektir. Buna bağlı olarak da damar patlamış ve kanamaya (SAK) yol açmış olabilir. Subaraknoid kanama, sıkılıkla bir belirti vermeden , ani başlangıcı olan ve ölümcül olabilecek bir nörolojik hastalıktır. Amerika’ da her yıl 28.000 hastada anevrizma meydana gelir. SAK, oldukça kötü bir hastalık olsa da çoğunlukla başarılı bir şekilde tedavi edilir. SAK’ da en önemli şey bütün hastalıklarda olduğu gibi erken, doğru teşhis ve zamanında, doğru tedavidir.

Subaraknoid Kanamaların Klinik Bulguları

Hiç şüphesiz tanımlanan en kötü baş ağrısı önceliklidir. O yüzden listenin en başında bu bulgu yer alıyor.

  • Ani ve şiddetli baş ağrısı
  • Kusma
  • Baş Dönmesi
  • Konfüzyon
  • Ense Sertliği
  • Hipertansiyon

Baş ağrısı hızlı bir şekilde artar ve sıklıkla baştan boyna doğru yayılır. Hatta başımızın zonklaması tabiri ile de ifade edilebilir. Bulantı ve kusma , boyun ağrısı ve bilinç bulanıklığı, sıklıkla baş ağrısıyla birlikte olabilir. Nöbet durumu da görülebilir bu oran %20 olarak tespit edilmiştir.

Subaraknoid Kanamalara Nasıl Tanı Konulur?

SAK’ın klinik teşhisi en iyi şekilde BT ile doğrulanır.

Anemnez

Bilgisayarlı Tomografi : SAK şüphesi olan hastadaki ilk tanı yöntemidir.

Lomber Ponksiyon : Kesin tanı koyulmasını sağlar.

Daha fazla içerik

Dijital Subtraksiyon Anjoyografi : Anevrizmanın varlığı, varsa sayısını belirler, boynun genişliği, anevrizma duvarının şekli, diğer vasküler yapılar ile olan ilişkilerini belirler.

3DCTA : Anevrizmanın görüntülenmesinde kullanılır.

BT yüksek bir hassasiyete sahiptir ve semptomların başlamasından sonraki altı saat içinde vakaların %98,7’sini doğru bir şekilde tanımlayabilir. BT, SAK’ ı teyit eder. Fakat BT’ nin temiz çıktığı durumlarda, lombar ponksiyon yapılmalıdır. Bütün bunlar yapıldıktan sonra SAK tespit edilince SAK’ ın kaynağı araştırılmalıdır.

Bu arada Subaraknoid kanamanın kontrol altında tutulmasının en önemli nedenlerinden biri tekrar kanama ihtimalidir. Tekrar kanama ihtimalinin en yüksek olduğumu vakit ilk 24 saattir. İkinci bir SAK kanamasında ölüm oranı %70’ dir.

Tedavi ve Hemşirelik Bakımı

  • Triple ‘H’ Tedavisi
  • Kalsiyum kanal blokörü
  • Erken cerrahi ile SAK ve hematomun temizlenmesi

SAK tedavisinde asıl amaç, bir anevrizmayı ortadan kaldırmak için geliştirilmiş yöntemlerle yeniden bir kanamayı önlemektir. Kısa süreli tekrar kanama riski ilaç tedavisiyle azaltılabilse de, tek kesin koruma cerrahi teknikleri kullanmaktır.

Şimdi bakımla ilgili öncelikle hastanın yoğun bakıma gelişinden itibaren alacağım. Hastaya hekimlerin vereceği tedaviler; Hematom boşaltılması, Ventriküler katater yerleştirilmesi, Sedasyon, Farmakolojik tedavi ve ventilasyonun ayarlanmasıdır.

Tıbbi tedaviler

  • Analjezikler
  • Antihipertansifler
  • Antiemetik
  • Antikonvülzan
  • Antitüssif
  • Sedasyon
  • Laksatif
  • GİS koruyucuları

Subaraknoid kanama geçiren hastaların yoğun bakım ünitelerine yatışı yapılır. Bu süreçte hastaya bakım verirken yoğun bakım hemşiresi önemli bir rol oynar. Ameliyattan gelmiş olan hastada CVP katater ve dren mevcut olacaktır. Ameliyata gitmeden önceki gözlemleri de oldukça hayatidir. Bu süreçte hemşire hastasına her türlü hemşirelik bakımını uygulayacaktır.

Hemşire hastayı üniteye kabul eder ve hastanın yoğun bakıma uyumunu sağlar. Uygun tanılama tekniklerini kullaranak, sistematik şekilde veri toplar. Hasta ve yakınlarının öncelikli ve acil gereksinimlerini saptar. Bakım planı hazırlar.

Subaraknoid kanamada hemşirelik bakımı şu şekildedir.

  • Öncelikli olarak hemşire bakım süreci boyunca diğer sağlık profesyonelleri ile işbirliği yapar.
  • Hasta ağrı yönünden değerlendirilir.
  • Yoğun bakım hastalarında GKS oldukça önemlidir. Subaraknoid kanama vakasını da GKS nı değerlendirir ve kayıt eder.
  • Hastanın hijyenik bakımları planlanır. (El, ayak, yüz, ağız, yatak çarşafları gibi)
  • Yatan hasta olduğu için bası yarasını da önlemek amaçlı hastaya 2 saatte bir pozisyon verilmesi planlanır.
  • Hastayı uyku yönünden izler ve gerektiğinde hekim ile iletişime geçerek sedasyon sağlanır.
  • Hastada dren, cvp, katater olacağı için enfeksiyon yönünden bütün önlemler alınır. Hastaya girişimde bulunmadan önce ve sonra eller yıkanır.
  • Hekimin order ettiği ilaçlar saatlendirilir ve saatinde ilaçları verilir.
  • Hasta yoğun bakımda yatan hasta olduğu için düşme riski açısından değerlendirilerek, düşme riskini öneleyecek önlemler alınır.
  • Subaranoid kanama vakası olduğu, hastaya bağlı invaziv girişimler olduğu ve cerrahi girişim de yapıldığı/yapılacağı için hasta hematom yönünden sürekli izlenir, aksi bir durumda hekime haber verilir.
  • Hasta basınç yarası açısından değerlendirilir, kayıt edilir.
  • Hasta ve ailesine psikolojik, spritüel ve kültürel yönden destek olur ve acil durumları yönetir.

SUBARAKNOİD KANAMALAR TIBBI ACİL BİR DURUMDUR.

Durmaz Akyol, A., Zengin, N., Akbal Ergün, Y., Türkmen, E., Dikmen, Y., Akin Korhan, E., et al. (2017) Yoğun Bakım Hemşireliği. İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevleri.

Royden Jones, H. (2012). Netter Nöroloji. (Çev. Ü. Türk Börü). İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri. (Orijinal yayın tarihi, 2005)

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.