Soğuk Zincir Sorumlusundan Tüm Yönleriyle İle Soğuk Zincir Süreçleri

0 1.629

Aşı kelimesini sıklıkla her yerde duyduğumuz şu günlerde, ben de hali hazırda şu an kullanılan aşılarımızla ilgili yazmak istedim.

Görev yaptığım hastanede soğuk zincir sorumlusuyum ve ATS (Aşı Takip Sistemi) kullanıcısıyım. Yani toplum sağlığı merkezi aracılığıyla acil servisimize getirilen aşılar ATS üzerinden benim adıma buzdolabımıza konuluyor.

Her ay başında stok kontrolü yaparak toplum sağlığı merkezine ihtiyacımız olacak aşı veya antiserum sayısını bildiriyorum. Form 13’ü doldurarak yazı işlerine teslim ediyorum, oradan da il sağlık müdürlüğünde ilgili yerlere gönderiliyor. Ayrıca aşıların saklandığı buzdolabındaki sensörlü ısı ölçer ile buzdolabı ısısı normal değerlerin altına ya da üstüne çıktığında, elektrik kesintilerinde çağrı merkezi tarafından durumu düzeltmek adına mesajlar alıyor ya da aranıyorum. Bu nedenle soğuk zincir kırılmamış oluyor.

Şu an görev yaptığım hastanedeki 15.12.2020-23.10 tarihli aşılarımız görseldedir. ATS (AŞI TAKİP SİSTEMİ)’den anlık olarak takip yapılabilmektedir.

Ayrıca buradan dolabın ısısı da takip edilebiliyor.

Soğuk Zincir Nedir?

Soğuk zincir, bir aşının etkinliğini üretiminden kişiye uygulanana kadar koruyan ve ihtiyacı olanlara yeterli miktarda etkin aşının ulaşmasını sağlayan insan ve malzemeden oluşan sistemdir. Zamanında ve istenilen miktarda aşı temin edilemediğinde aşı uygulamalarında aksamalar olacaktır. Kullanılan aşılar etkin değilse, %100 aşılama oranlarına ulaşılsa bile bağışık bir toplum oluşturma hedefine ulaşılamayacaktır.

Aşıların tahrip olmasının sebebi, ısının kümülatif etkisidir. Yani bir kerede çok yüksek (30–35°C üzeri) sıcaklığa maruziyet kadar, birçok kereler daha az sıcaklıklara (10–30°C arası) maruziyet de aşıyı aynı derecede bozabilir. Bir kez aşının etkinliği kaybolur ya da azalırsa, aşılar eski haline döndürülemez, bu nedenle soğuk zincir süreklilik gerektirir. Öte yandan Polio, Kızamık, KKK, Kızamıkçık, liyofilize Hib ve BCG aşıları dondurulabilirken; DaBT-İPA-Hib, DT, Td ve Hepatit B aşıları ile liyofilize aşıların sulandırıcılarının hiçbir zaman donmaması gerekir

Soğuk zincir uygulamaları aşağıdaki kurallara göre düzenlenir:

  • Aşıların dağıtımında ve kullanımında son kullanma tarihleri mutlaka göz önüne alınarak, miadı (kullanım süresi) daha önce dolacak aşıların kullanımına öncelik verilmeli, miadı dolmuş olanlar imha edilmelidir.
  • Gönderilen aşılar farklı firmalar tarafından üretildiğinden uygulama dozları için mutlaka prospektüsleri kontrol edilmelidir.
  • İl depolarında bulunan soğuk hava depoları, buzdolapları ve sağlık kuruluşlarında bulunan buzdolaplarının içerisine aşı, antiserum, buz aküsü ve su bidonlarından başka hiçbir malzeme (ilaç, yiyecek, içecek, enjektör, vb) konulmamalıdır. Aşı uygulanan birimlerde sulandırıcılar da buzdolabında saklanmalıdır.
  • Aşı dolabı olarak buzluk ve alt bölümü ayrı olan çift kapılı no-frost buzdolapları tercih edilmelidir.
  • Aşı dolaplarında en az bir adet güvenilir termometre olmalıdır. Termometrelerin sürekli ısı kaydeden ve belirlenen aralığın dışına çıktığında uyarı veren modelleri tercih edilmelidir. Bozulan veya kırılan termometre hemen yenisi ile değiştirilmelidir. Buzdolabının ısısı +2 ila +8 derece arasında korunmalıdır. Özellikle +4 derecede kalması sağlanmalıdır.
  • Buzdolabı her açıldığında ısının kontrol edilmesi gerektiği unutulmamalıdır. Buzdolabının kapısına bir ısı izlem çizelgesi yapıştırılarak dolabın ısısı sabah ve akşam bu çizelgeye kaydedilmelidir. Isı izlem çizelgesinin altında soğuk zincir sorumlusunun ve yedeğinin adı, soyadı bulunmalıdır.
  • Aşıların saklandığı buzdolabı aşırı soğuk ve sıcağa maruz kalmayacak şekilde uygun bir odaya yerleştirilmelidir. Buzdolabı kışın ısıtılan odalardan birine gölgede olacak şekilde, ısıtıcılardan uzak, duvardan en az 10–15 cm mesafede düz bir zemine yerleştirilmelidir.
  • Tatil dönemleri ve elektrik kesintilerinde, il ve kurum düzeyinde soğuk zincir sorumluları dolap ısısını kontrol ederek gereken önlemleri almalıdır.
  • Ay içinde aşı tüketimini artıracak ya da azaltacak değişiklikler olması bekleniyorsa talep edilen miktar buna uygun şekilde değiştirilmelidir.
  • Aşılar yalnızca buzdolabı raflarında tutulmalıdır. Kapak bölümündeki raflara aşı konulmamalıdır.

Buzdolabına aşı yerleştirirken dikkat edilecek hususlar:

Daha fazla içerik
  • Buzdolaplarının standart olarak üstten soğutma yapmadığı çeşitli modellerde alttan, yan duvardan soğutmalı sistemlerin olduğu unutulmamalı ve buzdolabı kullanım kılavuzu dikkatle incelenerek soğutmanın hangi bölümden yapıldığı, daha soğuk ve daha sıcak rafların hangisi olduğu mutlaka öğrenilmeli ve aşı yerleşimi buna göre düzenlenmelidir.
  • Donmaya hassas olan aşılar buzdolabının soğutucu kısmından uzakta tutulmalı, aşılar orijinal kutularının içerisinde saklanmalı ve buzdolabının duvarı ile temas ettirilmemelidir.
  • Aşı yerleştirilmesinde, miadı yakın olan aşıların ön kısımda bulunmasına dikkat edilmelidir.
  • Dolap kapağına hiçbir şey konulmamalıdır.
  • Buzdolaplarının içerisine aşı, sulandırıcı, antiserum, buz aküsü ve su bidonlarından başka hiçbir malzeme (ilaç, yiyecek, içecek, enjektör, vb) konulmamalıdır.
  • Buzlukta aralıklı olarak dizilmiş buz aküleri bulundurulmalıdır. • Buzluğun 0,5 cm’den fazla kalınlıkta buzlanmamasına dikkat edilmelidir.
  • Aşılar buzluğa konulmamalıdır.
  • Uzun süreli elektrik kesintilerinde buzdolabı ısısı düzenli olarak kontrol edilmeli, gerekirse buzluktaki buz aküleri buzdolabı kapağına yerleştirilmeli ve kapak sık sık açılmamalıdır. İzolasyonu iyi bir buzdolabında bu yolla genellikle 24 saat süre ile ısı korunur. Daha uzun süreli kesintilerde acil durum planı uygulanmalıdır.

Soğuk Zincir Sorumlusunun Görevleri

  • Her türlü aşı, serum ve enjektörleri teslim almak
  • Bu maddelerin soğuk zincir kurallarına uygun olarak soğutucusuna girişini, saklanmasını sağlamak
  • Buzdolabının ısı takibini yapmak ve izlem çizelgesine işlemek
  • Aşı stok kayıtlarını düzenli şekilde tutmak
  • Aylık olarak hazırlanan Form 013’lerdeki aşı stokları ile ilgili bilgileri izlemek ve değerlendirmek

Buzdolabı ısısının takibi için en az 1 termometre ve bir ısı takip çizelgesi gereklidir.

 Isı takip çizelgesini izlerken şu hususlara dikkat edilmelidir;

  • Buzdolabının ısısı günün en soğuk saatlerinde +2ºC ile +4ºC arasında olacak şekilde ayarlanmalıdır.
  • Sabah ve akşamları termometre kontrol edildiğinde +2ºC ile +8ºC arasında ise termostat doğru ayarlanmıştır.
  • Buzdolabı ısısı sabah ve akşam olmak üzere, hafta sonları da dâhil günde en az 2 kez kontrol ederek kaydedilmelidir.

Sağlıklı günler diliyorum. 😊

İSAHED . (tarih yok). İstanbul aile sağlığı sağlık memuru att hemşire ve ebe derneği: http://www.isahed.org.tr/tr/anasayfa/133-aile-hekimliinde-ai-ve-souk-zncr-sorumluluu-.html#:~:text=Sa%C4%9Fl%C4%B1k%20Oca%C4%9F%C4%B1%20So%C4%9Fuk%20Zincir%20Sorumlusunun,2. adresinden alındı

Bakanlığı, S. (Tarih Yok). Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü. https://kms.kaysis.gov.tr/Home/Goster/24236?AspxAutoDetectCookieSupport=1 adresinden alındı

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.