Santral Venöz Kateter Takarken ve Taktıktan Sonra Oluşabilecek Komplikasyonlar

0 132

Santral venöz katater takmak uzmanlık ve deneyim gerektiren bir uygulamadır. Bu nedenle daha önce santral venöz katater takma deneyimi olmayan kişinin daha fazla dikkatli olması gerekir. Çünkü santral venöz katater takarken ve taktıktan sonra aşağıdaki komplikasyonlarla karşılaşılabilmektedir.

Santral Venöz Katater Komplikasyonları

1. Pnömotoraks

Çift taraflı pnömotoraks en sık gelişen komplikasyonlardan biridir. Genellikle subklavien ven girişimlerinde gelişir. Asemptomatiktir ve çoğu fark edilmez. Akciğer grafisi ile tanı konur. İyi bir teknik kullanılması, iğnenin çok derine ilerletilmemesi ve ultrason kılavuzluğu eşliğinde işlemin gerçekleştirilmesi pnömotoraks komplikasyonun oluşmasını önler.

2. Kanama ve Hematom

Girişim gerçekleşmeden önce trombosit sayısının 50000’in altında olması, giriş yolunun büyüklüğüne ya da artere ponksiyona bağlı daha sık görülür. İşlem sonrası kompresyon uygulamak hematom boyutlarının artması engeller.

3. Kateter Malpozisyonu (Kateterin Yanlış Pozisyonlandırılması)

Kateter ucunun damar dışı bir alana yerleştirilmesi, uygun damarın subintimal kısmında ya da uygun olmayan bir damarda olmasıdır. Kateterizasyon işlemi ultrason eşliğinde yapılmalıdır. İşlem sonrası kateter pozisyonu radyolojik görüntüleme ile değerlendirilmelidir.

4. Arteriyel Ponksiyon

Daha fazla içerik

Vene ponksiyon yerine yanlışlıkla eşlik eden artere ponksiyon oluşabilir. Pulsatil kan akımı izlenir. Artere giriş yeri FV veya IJV gibi bası uygulanabilecek bir yerdeyse, iğne çekilip artere 5-10 dakika bası yapılır bu şekilde kanama zorlanmadan durdurulabilir. Ponksiyon yeri komplikasyonların belirleyicilerinden biridir, arteriyel ponksiyon femoral ve juguler venler için daha yaygındır.

Ultrason rehberliği olmadan yapılan SVK girişimlerinde arteriyel ponksiyon insidansının %8,4 gibi yüksek olduğu bildirilmiştir. Görüntü rehberliği ile yapılan SVK girişimlerinde bu oran, %1’lere kadar önemli ölçüde düşmektedir.

5. Hava Embolisi

Sık rastlanılmayan bir komplikasyondur. Genişleticinin geri çekilmesi veya kateterin yerleştirilmesi sırasında hasta derin nefes alırsa negatif basınç etkisi ile kateter içerisinden hava verilmesiyle gelişir. Tanı zor konulur ve sıklıkla ölümle sonuçlanır. Kaçan hava miktarının büyüklüğüne göre hastada taşikardi, takipne öksürük, bronkospazm ve hipoksi gibi semptomlar oluşabilir. Semptomatik hava embolisinde, hastaya sağ tarafı kaldırılmış Trendelenburg pozisyonu verilir, mevcut kılıf kullanılarak aspirasyon yapılır ve hastaya %100 oksijen verilmesi tavsiye edilir.

6. Trombotik Komplikasyonlar

Uzun süre santral venöz kateter bulunan hastalarda daha sık karşılaşılır. Kateterin yerleştirilmiş olduğu vene göre tromboz oranı değişir. Özellikle femoral ven kateterizasyonunda derin ven trombozu sık gelişir. Trombüs büyüme eğilimindeyse kateter çıkartılmalı ya da kateter çıkartılmadan antikoagulan tedaviye başlanılmalıdır.

Dr. Sami Ulus Çocuk Hastanesinde 2014 yılında çocuk onkoloji servisinde santral venöz kateter komplikasyonları üzerine yapmış olan araştırmada santral venöz katater takılmış olan hastalar üzerinde görülen komplikasyonlar incelenmiştir. Aşağıdaki araştırmanın özet anlatımı yer almaktadır.

Santral Venöz Kateter Komplikasyonu Çalışması
Amaç Onkoloji servisine son iki sene içinde gelen santral venöz kateter takılmış hastaların komplikasyonlarını değerlendirmek.
Yöntem 2012/2014 yılları arasında SVK takılan hastalar geriye dönük, incelenip kaydedilmiştir.
Katılımcılar 145 onkoloji hastası
 

 

 

 

 

Bulgular

42 hastaya port kateter,5 hastayı ise Hickman tipi kateter takılmıştır. Toplam 39 sorun meydana gelmiştir. port enfeksiyonu, kateter enfeksiyonu, bakteriyemiye bağlı üreme tromboza bağlı tıkanıklık, doku plazminojen aktivatörü ile tıkanıklık açılmadığı için

kateterler çıkartılmak zorunda kalınmıştır. Bir hastada fazla kilo sebebiyle port iğnesi hazneye ulaşmamıştır ve kateter çıkarılarak başka uygun bölgeye yerleştirilmiştir.

Başka bir hastada ise port ucu atrium duvarına dayandığı için kalp ritiminde bozukluk meydana gelmiştir. Bu sorun port kateterin bir miktar geri çekilmesiyle düzeltilmiştir. Altı hastada takılan kateterler yerlerine ulaşmamıştır veya başka bir damara geçmiştir bu nedenler sebebiyle yeniden takılıp düzeltimiştir.

 

 

 

Sonuç

Santral venöz katetere bağlı komplikasyonların sıklığını azaltmak ve oluşan

komplikasyonların erken fark edilmesi sağlık personellerinin eğitimi ile mümkün olmaktadır. Bundan dolayı personel eğitimleri düzenli yapılmalıdır, enfeksiyon kontrol önlemleri alınmalı ve aseptik kurallara uyularak invaziv ve non-invaziv işlemler yapılmalıdır, kateter kullanımı hakkında yazılı kurallar oluşturulmalıdır ve sürekli güncellenmelidir, hasta ailesi komplikasyon bulguları yönünden bilgilendirilmeli ve hasta bakımı hakkında eğitimler verilerek hasta bakımına dahil edilmelidir.

 

Ramin, J. (2019). Central Venous Catheters: Indications, Techniques, And Complications. Elsevıer,28(26-32).

Comerlato Hb ve Ark. (2017). Complications Of Central Venous Catheter İnsertion İn A Teaching Hospital. Rev Assoc Med Bras; 63(7):613-620

Kar G, 2019, Yoğun Bakım Hemşirelerinin Santral Venöz Kateter Bakımına İlişkin Becerileri, Yüksek Lisans Tezi, Ankara.

Nayeemuddin, A.D. Pherwani, J.R. Asquith, 2013, Imaging And Management Of Complications Of Central Venous Catheter. Clinical Radiology 68: 529-544

Yeşil Ş. Ve Ark.,2014, Santral Venöz Kateter Komplikasyonları, Dr. Sami Ulus Çocuk Hastanesi Çocuk Onkolojisi, Ankara, Türkiye.

Bu içerik Billur GÜNDÜZ, Eda Ece ULAŞ, Ezgi SÖNMEZ ve İrem ÖZGÖK tarafından hazırlanmıştır.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.