Sağlık Hizmeti İlişkili Enfeksiyonları Azaltmak İçin Alınması Gereken Önlemler

0 338

Eski adı hastane enfeksiyonları olarak bildiğimiz sağlık hizmeti ilişkili enfeksiyonlar hastanın hastaneye yattığı andan itibaren 3. gününden itibaren meydana gelen enfeksiyonlar olarak tanımlanır (yatışta var olan enfeksiyon kriterini dışladığımızda bu süreye ulaşılır.).

2017 yılında Sağlık Bakanlığının yayınladığı “Sağlık Bakımı İlişkili Enfeksiyonlar Sürveyans Rehberi”inde kan dolaşımı enfeksiyonları, cerrahi alan enfeksiyonları, üriner sistem enfeksiyonları, kemik eklem enfeksiyonları, santral sinir sistemi enfeksiyonları gibi tüm sistemlerin tanı koyma kriterleri detaylarıyla açıklanmış. Kabaca bir tanım yapmak yerine rehberi buradan incelemenizi öneririm.

Sağlık hizmeti ilişkili enfeksiyonların kaynağı olabilecek başlıklar kabaca şu şekildedir.

  • Hastane dizaynı,
  • Sağlık personeli tutum ve davranışları,
  • Ziyaretçi sirkülasyonu,
  • Yatan hastanın bağışıklık sistemi.

Bu başlıklardaki herkesin sağlık bakımı ilişkili enfeksiyonlara karşı, bir bakıma kendi yakınlarına veya yatan diğer hastalara karşı sorumlulukları vardır.

Bu enfeksiyonlar endojen (hastanın kendi florasından kaynaklı), eksojen (çapraz) enfeksiyonlar olmak üzere ikiye ayrılır.

Bu yazımda eksojen- çapraz enfeksiyon kaynaklarını ele alacağım.

Eksojen – çapraz enfeksiyonlar, sağlık personelinin aseptik yaklaşımlarından, kullanılan tıbbi malzemelerden, ziyaretçi kısıtlamasının olmamasından, hastanenin mimarisinden veya hastanenin kirli yüzey alanlarından kaynaklı olabilir.

Daha fazla içerik

Dikkat edilmesi gereken hijyen kurallarının yanında hastane yüzeylerinin kolay temizlenebilir olması veya kir tutan malzemelerin kullanılmaması gibi detaylar da önemlidir. Bu detayları üç başlık altında inceleyeceğim.

Hastane Dizaynı ve Mimarisinde Görevli Ekibin Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Duvarlar düz yüzeyli olmalı ve yapımında sızdırmaz maddeler kullanılmalı.
  • Kullanılan boyalar antibakteriyel ve su bazlı olmalı.
  • Duvarların hasar görme ihtimali olan kısımlarına çarpmalara ve kopmalara karşı dayanıklı malzemeler ile kenarlık monte edilmeli.
  • Monte edilen veya mimaride kullanılan her malzeme kolay temizlenebilmeli, mikroorganizma barındırmamalı ve mümkün olduğunca az çıkıntılı olmalıdır.
  • Özellikle yoğun bakım, ameliyathane gibi temiz olması gereken ünitelerin duvarlarının birleşiminde köşeler 90᠐ olmamalıdır. Geniş açı ile birleşen duvarlar temizlik işlemleri için köşelerine daha iyi ulaşma imkânı vermektedir. Kör nokta neredeyse bırakmamaktadır.
  • Hastanenin genel duvar ve dekorasyon ürünleri çarpmalara ve çizilmeye karşı dayanıklı, çökme yapmayacak malzemelerden oluşmalı.
  • Yüzey malzemeleri dezenfeksiyon ürünlerine karşı dayanıklı olmalı zamanla aşınma görülmemeli.
  • Duvar malzemesi olarak aşınıp toz çıkarması ve derz aralarında mikroorganizma üretmesi nedeniyle seramik tercih edilmemelidir.
  • Asma tavan sistemleri hijyenik olmalı, toz ve partikül dökmemeli ve antibakteriyel özellikte kaplamalar bulundurmalıdır.
  • Döşemelerde seviye farklılıkları olmamalı ve mümkün olduğunca tek parçalar kullanılmalı.
  • Hastanenin genel temizlik ve dezenfeksiyonu uygun malzemelerle uygun oranlarla yapılmalı ve iç denetim sağlanmalıdır.

Sağlık Çalışanlarının Dikkat Etmesi Gerekenler

  • Hastaya, hastanın çevresine, dosyasına ve eşyalarına dokunulduktan önce ve sonra mutlaka el hijyeni sağlanmalıdır.
  • Hastaya yapılacak her türlü invaziv işlem öncesi hijyenik el yıkama yapılıp mutlaka tek kullanımlık eldiven kullanılmalıdır. İşlem öncesi, sırası ve sonrasında aseptik ilkelere uygun çalışılmalıdır.
  • Tek kullanımlık ürünler yıkanmamalı, dezenfekte edilmemeli ve diğer hastalarda kullanılmamalıdır.
  • Eldivenler sadece sağlık personelini korumaya yönelik değildir. Hastanın ve diğer hastaların, ziyaretçilerin, diğer çalışanlarının güvenliği için hastaya dokunulan eldivenle bir başka hastaya, ortak kullanılan eşyalara, kapı kollarına, bankolara temas edilmeden eldiven uygun şekilde bertaraf edilmelidir.
  • Hastanın odasında kullanılan kişisel koruyucu ekipmanlar hastanın odasından çıkarılmamalıdır veya bir başka hastaya bakım verilirken kullanılmamalıdır. (Bu durum Covid-19 ile enfekte hastaların bakımında farklı şekilde detaylandırılabilir. )
  • Ziyaretçiler ve hastalara hijyen eğitimleri verilmelidir.
  • Yatan hasta odaları için ziyaretçi kısıtlaması yapılmalıdır.
  • Atıklar tıbbi, evsel, geri dönüşüm , cam atık, tehlikeli atık ve kesici delici atıklar olmak üzere uygun şekilde ayrıştırılmalıdır.

Yapım ve Onarımda Görevli Teknik Ekibin Dikkat Etmesi Gerekenler

  • Kullanılan cihazların tamirinde veya parça eklemelerinde uygun yapı malzemeleri kullanılmalı.
  • Kabloların bir araya getirilmesini sağlamak, yıpranmış kabloların veya herhangi bir tıbbi ürünün onarımını sağlamak bant kullanılmamalıdır. Bant, yapışkan malzemeli bir ürün olduğu için silmeye, dezenfeksiyona uygun değildir. Ayrıyeten üzerinde toz, partikül, mikroorganizma gibi birçok kir barındırabilir. Zamanla üzerinde biriken bu kalıntılar, bantları enfeksiyon kaynağı haline getirebilir.
  • Hastane çalışanlarının el hijyeni ve antisepsisi, tek başına hastane enfeksiyonlarının yayılımını önlemede kontrol edilebilir en önemli faktördür. Tüm ekiplerin hijyenik el yıkama yapması enfeksiyon öncül maddelerinin farklı bölgelere taşınmaması için önemlidir.

Oğuzalp, E., Genç, U. (2011).Ameliyathanelerin Steril Yapılanmasında Mimari Detaylar Ve Bir Şartname Altyapı Çalışması, J. Fac.Eng.Arch. Selcuk Univ., V.26, N.1

Ulutaşdemir, N., Dokur, M., İpekçi, N., Dağlı, Ö.(2008) Hemşirelik Öğrencilerinin Hastane Enfeksiyonlarından Korunmaya Yönelik Bilgilerinin Ve Sağlık İnanç Kuramına Göre Davranışlarının Değerlendirilmesi, Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi, Cilt:3, Sayı:9

Yüceer, S. Demir Güler,S. (2009).Yoğun Bakım Ünitesinde Nozokomiyal Enfeksiyonların Önlenmesi Ve Hemşirelik Uygulamaları, Dicle Tıp Dergisi ,Cilt/Vol 36, No 3, 226-232

 Ulusal Sağlık Hizmeti İlişkili Enfeksiyonlar Sürveyans Rehberi,(2017)

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.