Ortopedi Cerrahisinde Venöz Tromboz Profilaksisi Nasıl Yapılır?

0 248

Ortopedik cerrahi, venöz tromboemboli açısından yüksek riskli bulunmaktadır. Ameliyathanede başlanan, cerrahi servislerde devam eden hatta eve bile taşınan profilaksi sürecini birlikte inceleyelim.

Venöz tromboemboli oluşumu aşağıda görmüş olduğunuz üzere multifaktoriyel (çok nedenli) bir patolojidir.

  • Ameliyat öncesi hasta risk faktörleri: Sedanter yaşam, hastanın beslenme alışkanlıkları, sigara alkol kullanımı, obezite, hipertansiyon, dolaşım bozukluğu gibi ek kronik hastalıklar vb.)
  • Ameliyat sırasında uygulanan mekanik ve biyokimyasal etkiler: Cerrahi alanda kırık kemikler üzerinde yapılan işlemler, ameliyat sırasında hastanın uzun süre hareketsiz kalması, kanamayı durdurmak için verilen ilaçlar vb.)
  • Ameliyat sonrası gelişen durumlar: Hastanın ağrı nedeniyle mobilizasyonu reddetmesi, kombine spinal epidural anestezi ile ilişkili motor hareket yeteneğinin belli süre olmaması, ameliyat sonrası yoksunluk sendromu gibi ruh hali değişimleri nedeniyle kendini harekete ve tedaviye kapatması vs.)

Nedenleri incelediğimizde venöz tromboemboliyi önlemek,  bu nedenlere karşı alınacak multimodal (çok çeşitli) profilaksi ve tedavi ile mümkündür.

Pulmoner emboliye sebep olma ihtimali en yüksek olanlar proksimale yerleşen trombüslerdir.  Ancak ortopedi cerrahisinde derin ven trombüsü gerçekleşme ihtimali daha yüksektir. Derin ven trombüsü sonucunda posttrombotik sendrom, kronik tromboembolik pulmoner hipertansiyon gibi tedavisi zor, hastanede kalma süresini uzatan ve maliyetli tıbbi komplikasyonlar gerçekleşebilir. Bu yüzden venöz tromboembolinin profilaksisi önemlidir.

VTE profilaksisi için kullanılan mekanik metodlar arasında; ameliyat sonrası erken hasta mobilizasyonu, dereceli basınçlı çoraplar (varis çorapları) , intermittan pnömatik (alt ekstremiteye aralıklı basınç uygulayan cihazlar) (IPBC) ve venöz ayak pompaları (VAP) vardır.

Erken Hasta Mobilizasyonu ve Ayak Bileğinin Plantar/ Dorsal Pompa Hareketi

Alt ekstermite venöz sistemde staz azaltılarak, oluşabilecek veya büyüyebilecek bir DVT önlenebilir. Uygulaması en basit profilaksi olan bu hareketin yapılmaması bilgi eksikliği veya uygulamanın ciddiye alınmaması olabilir. Bu yüzden neden sonuç ilişkisi kurularak, uygulamanın önemi ve durumun ciddiyeti hastaya anlatılmalıdır.

Uygulamanın yapılıp yapılmadığının takibi hastayı en çok gözlemleme şansı olan hemşireler tarafınca yapılabilir. Erken mobilizasyonun ise hastanede yatış süresini, genel komplikasyon oranını ve ameliyat sonrası ilk altı ay mortalite oranını azalttığı kanıtlanmıştır.

Daha fazla içerik

Dereceli Basınçlı Çorap

Varis çorabı olarak da duyabileceğimiz dereceli basınçlı çoraplar ameliyat sırasında işlem yapılmayacak ekstremitede, ameliyat sonrasında ise her iki alt ekstremitede kullanılabilir. Diz altına kadar, kasığa kadar uzun ve külotlu çorap şeklinde formları vardır.

Bu çorapların bedenlerinin çok iyi seçilmesi gerekir. Gevşek çorap herhangi bir yarar sağlamayacakken, çok sıkı bir çorap dolaşımı ve doku oksijenizasyonunu bozabilir. Eğer iyi uygulanmaz ve takip edilmez ise, uylukta ve diz arkasında kıvrılarak, venöz turnike etkisi ya da kesik tarzı yaralara neden olabilir.

Hasta ve yakınlarına kızarıklık oluşumu, çorap kıvrılması vs gibi durumları takip için eğitim verilmelidir. Duş için ve gün içinde 1–2 saat çıkartılarak kullanımı hasta uyumunu arttırabilir. Ameliyat sonrası en az üç, mümkünse bacak şişliği kalmayana kadar, altı hafta kullanımı tavsiye edilmektedir.

İntermittan Pnömatik (Alt Ekstremiteye Aralıklı Basınç Uygulayan Cihaz, İPBC)

Alt ekstermiteyi distalden proksimale doğru aralıklarla sıkıştırarak dolaşımı desteklemek ve stazı önlemek amacıyla kullanılır. Diz altı, dizüstü ve sadece ayak tabanını sıkıştıran (VAP) tipleri vardır. İPBC’lerin, VTE profilaksisindeki etkinliği, farmakolojik antikoagülan tedavisine ciddi bir destek vererek, dozun düşük tutulabilmesine olanak sağlar.

En önemli dezavantajları; etkili olabilmesi için sürekli olarak çalışması gerekliliği, buna bağlı hastanın hareketliliğini azaltıcı etkisi, özellikle gece uykuyu engelleyebilmesidir.

Hastanın bu tür rahatsızlıklarını ön görmek ve hemşirelik bakımı sağlamak önemlidir. Konulan hemşirelik tanıları ve bakımı sayesinde hastanın İPBC’ye olan uyumu kolaylaşacaktır, etkin tedavi sağlanacaktır.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.