Kanıta Dayalı Tıp Ve Hemşirelikten Kanıta Dayalı Sağlık Politikalarına

0 274

Kanıta dayalı uygulamalar eski zamanlara dayanmasına rağmen 20. yy. daha çok konuşulmaya başlanmıştır. Özellikle son 10 yılda gittikçe hız kazanan bu konu hemşirelik ve tıp alanında ilgi görmekte ve mesleklerin işleyiş şekillerini yönlendirmektedir. Bu gelişmeler sağlık politikalarının temelini oluşturmaya da zemin hazırlamıştır.

Kanıta dayalı tıp mevcutta bulunan en yeni ve en güvenilir kanıtın özenli, doğru, açık şekilde uygulanmasıdır. Anlamlı ve sistematik çalışmaların klinik ortamlarında uygulanabilir olması gerekir. Kliniklerin tecrübeleri ve güvenilir bilimsel çalışmalar doğrultusunda kendi kliniklerinin ihtiyacına yönelik bilimsel temelli en yararlı tedaviyi bulup uygulamasıdır. Burada önemli olan protokollerin değişmez olmamasıdır. Uygulamalar esnasında görülen eksiklikler veya daha iyileri bulundukça güncelleştirilmelidir. Böylece dinamik ve yararlıyı uygulamak hedeflenmelidir.

Kanıta dayalı hemşirelik ilk Kanada, İngiltere ve Avusturalya’da başlamıştır. Buna yönelik hemşirelik kanıt merkezleri oluşturulmuştur. Bu merkezlerden kanıt değeri ve uygulanabilirliği olan çalışmalar neticesi ile kanıta dayalı hemşirelik bilgi havuzu oluşmuştur. Hemşirelik mesleğinin profesyonelleşme yolunda önündeki en büyük engel geleneksel uygulamalardır. Bu yüzden hemşirelerinde kendi bilgisini üreten konuma gelmelilerdir. Kanıta dayalı sağlık politikası üretebilmek için yeterli mesleki bilimsel bilgi düzeyini istendik düzeye çıkarmalı eğer istendik düzeyde ise bunun geliştirilmesini sağlamalıdır.

Kanıta dayalı uygulamalar tıpta ve hemşirelikte kullanımını artmasının kaçınılmaz sonucu sağlık politikalarının da kanıt düzeyine göre olmasının gerekliliği olacaktır.

Politika Oluşturmada 6 Model

1. Bilgi Temelli Model

Bu model, toplumsal bir sorun hakkında acil araştırma politikası uygulanmasını önermektedir. Aşılama buna bir örnek olabilir.

2. Problem Çözme Modeli

Bir politik sorunu çözmeye yardımcı olmak ve ampirik kanıt sağlamak amacıyla geliştirilen bir modeldir. Buna örnek olarak sağlıktaki eşitsizlikleri önlemeye yönelik politikalar verilebilir.

3. Politik Model

Politikacılar, siyasi kazanç sağlamadığı sürece araştırmalara destek vermeye pek gönüllü değillerdir. Araştırmacılar tarafından genellikle reddedilen bir modeldir.

4. Aydınlanma Modeli

Daha fazla içerik

Bu model, kümülatif araştırmayı, bunun sonucunda oluşan kavramlar ve perspektiflerin kullanılmasını önermektedir. Bu modelde yetersizliklerin mevcutluğu bulunmaktadır.

5. Taktik Model

Kanıt, hükümetin eylemsizliğini desteklemek, doğrulamak ya da bir politika konusunda verilen taahhüttün gecikmesi ya da reddedilmesi durumlarında kullanılmaktadır.

6. İnteraktif model

Araştırma ve politika arasında daha verimli ve yeni bir ilişki oluşturmayı sağladığı için öncelikli görülmektedir.

Kanıta Dayalı Sağlık Politikalarının Faydaları

  • Daha iyi sağlık hizmeti sunacak kararlar alınmasını sağlar.
  • Sağlık hizmeti maliyetlerini düşürür.
  • Kıt kaynakların etkili verimli kullanılmasını sağlar.
  • En iyi tedavi yöntemini seçebilmeye teşvik eder.
  • Hastanın otonomisini yükseltir.
  • Sağlık çalışanlarının sürekli mesleki gelişim içerisinde olmasını sağlar.
  • Bilimsel çalışmaların artmasını ve klinik uygulanmasının yaygınlaşmasını sağlar.

Kanıta Dayalı Sağlık Politikalarının Engelleri

  • Tutarlı çalışmanın azlığı,
  • Yığılan verilerin yetersiz kanıt niteliğinde olması,
  • Araştırmaları okuyup, değerlendirecek zamanın yetersizliği,
  • Bulgu ortaya koymada destek yetersizlikleri,
  • Ortaya koyulacak kanıtların uygulanmasında yöneticilerin yeteri kadar motivasyonun yüksek olmaması,

Daha kaliteli bakım vermek için meslek grupları olarak kanıta dayalı uygulamaları içselleştirip ona yönelik çalışmalar üretmeliyiz. Günümüz teknoloji dünyasında bilgininde hızlı artış ve değişim göstermesi bizi geleneksel uygulamalardan zamanla uzaklaştıracaktır ve kanıta dayalı uygulamaları zorunlu kılacaktır.

Yazımı Hacı Bektaş-i Veli’nin bir sözü ile bitirmek istiyorum. Hacı Bektaş-i Veli derk ki; ‘Bilim gerçeğe giden yolları aydınlatan ışıktır.’

Yolumuz ve yolunuz ışıklansın.

Bayın G., Akbulut Y., Kanıta Dayalı Yaklaşım Ve Sağlık Politikası, Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi 2012 1(2)

Kocaman G., Hemşirelikte Kanıta Dayalı Uygulama , Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi – 2003/2

Çapur Öztürk E., Kuru N., Canpolat Seyman Ç., Hemşirelikte Kanıta Dayalı Uygulamalara Genel Bakış, https://jag.journalagent.com/shyd/ sayı: 1, cilt 2, 2015

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.