Hemşirelikte İş Zanaatkârlığı ve Hemşire Koçluğu

0 195

İşinize yüklediğiniz anlam nedir hiç düşündünüz mü? İşinizi ne kadar değerli buluyorsunuz? İşinizde ustalık kazandığınıza inanıyor musunuz? İşinizle özgünlüğünüzü ortaya koyabildiğinizi düşünüyor musunuz? İşinizle uyumu yakaladığınıza inanıyor musunuz? Kariyer yaşamınızda işinizle yeterli doyumu hissettiğinizi düşünüyor musunuz?

İşinize yüklediğiniz değer ve anlam size kariyer yaşamınızda daha fazla doyum getirir. İş yaşamınızda tatmin düzeyiniz, motivasyon kaynaklarınız ve yakaladığınız anlam duygusu size her daim başarının anahtarını sunar. Bu yazımda siz değerli okuyucularım için iş zanaatkârlığı konusunu kaleme alarak, hemşire koçluğu hakkında size bir farkındalık kapısı aralayacağım. Katkı sağlaması temennimle keyifli okumalar…

İş Zanaatkârlığı Nedir?

Ustalıkla işlemek anlamı taşıyan zanaat sözcüğü İngilizce dilinde “craft” olarak geçer.  “job crafters” yani dilimizdeki anlamıyla “iş zanaatkârları” işine anlam yükleyerek, yapmakta oldukları mesleki görevlerini, ilişkilerini ve bilişsel süreçlerini ustalıkla yerine getirerek adeta bir sanat icra ederler. Denilebilir ki iş zanaatkârları, bireysel anlamda işini yeniden yapılandıran ve değer katan ustalık kazanmış kişilerdir.

Belli bir eğitim ile bilgi ve becerilerinize dayanarak uzmanlık kazandığınız mesleğiniz ya da değer yaratan her emeğiniz sizin işinizdir. Zanaatkârlık, “İnsanların maddeye dayanan gereksinimlerini karşılamak için yapılan, öğrenimle birlikte deneyim, beceri ve ustalık gerektiren iş” şeklinde tanımlanır. İş zanaatkârlığını 2001 yıllarında kavram olarak literatüre ilk sunan isimler Amy Wrzesniewski ve Jane E. Dutton’dur. Wrzesniewski ve Dutton iş zanaatkârlığını “Kişinin işiyle ilgili görev ve ilişkilerine uygulamak üzere yapmış olduğu fiziksel ve bilişsel değişiklikler” olarak tanımlar. İş tasarımı ise; “Belirli bir işin veya birbirlerine bağımlı işlerden oluşmuş sistemlerin, çalışanların iş deneyimlerini ve işleri başındaki verimlerini arttırmak amacıyla değiştirilmesini içeren faaliyetler” olarak tanımlanır.

İş tasarımı kavramı 1970’li yıllarda çalışanların yaptıkları işlerini daha anlamlı ve tatmin edici bulabilmeleri amacıyla işlerinin geliştirilmesi amacıyla ortaya çıkmış bir yaklaşımdır. İş zanaatkârlığı kavramı ise; iş zenginleştirme ya da iş genişletme gibi iş tasarımı teknikleri arasında yerini alır. İş zanaatkârlığı, Wrzesniewski ve Dutton tarafından da ileri sürüldüğü üzere kişinin kendisi için çalışma ortamını ve işini daha anlamlı kılmak güdüsüyle attığı tutkulu adımlarıdır. İş zanaatkârlığı esasında; kişinin işine yüklediği anlamı ve işi gereği yerine getirdiği görevlerini, ilişkilerini ve bilişsel sınırlarını yeniden çerçeveleyerek değişim yaratmasına olanak tanır.

İş zanaatkârlığı, kişilerin mesleklerine ve kendilerine dair sahip oldukları bilgi ve becerilerini, işlerinde anlam bulabilmek için ustalıkla iş yaşamlarına yansıtabilme yetenekleridir. İş zanaatkârı olan kişi işini ustalıkla bir sanata dönüştürür. Çalışma şartlarını kendi tasarlar ve gerektiğinde kolaylıkla başkalarına kabul ettirebilir. İşine anlam katarak yaptığı işin değerini parlatır. Yaptığı işi istekleriyle uyumlu hale getirir ve kariyer yaşamında başarı merdivenlerini daha kolay tırmanır.

İş zanaatkârlığında kendinize katkı sağlamayı arzularsanız, ihtiyacınız olan öncelikli değerler nelerdir?  İsterseniz biraz da bunlara değinelim. Öncelikle kazandığınız mesleki deneyimle birlikte işinizle uyumu yakalamanız gerekir. Öz yeterlilik inancınız ve yüksek benlik saygınız bir diğer önemli konu. Proaktif kişilik yapınız, işinize olan tutkunuz ve sosyal bağlarınız yine iş zanaatkârı olmanızda önemli unsurlardır. Yaşam boyu öğrenme beceriniz yine gerekenler arasındadır. İşinize olan bağlılığınız ve motivasyonel tutumunuz da elbette olmaz olmazlarınız arasında yer alır. Peki iş zanaatkârı olabilmek size neler kazandırır? Öncelikle yaptığınız işin kalitesini arttırır. İşinizde tatmin duygunuzu besler ve işinize daha fazla anlam katar. Yaratıcılığınızı arttırır. İşinize olan tutkunuzu besler. Yaşam doyumunuzu ve iyi oluş halinizi arttırır. Potansiyelinizi ortaya çıkarmanıza katkı sağlar. Performansınızı arttırır. Başarı algınızı güçlendirir. Fark katmanıza olanak sağlar.

Hemşirelik mesleği profesyonel meslek grupları arasında önemli bir yeri olan, hatırı sayılır meslekler arasındadır. Yıllardır bu mesleği icra eden bir profesyonel olarak işimi her daim tutkuyla yaptım. Meslekte uzmanlığım dışında kazanmış olduğum farklı yetkinliklerimle iş zanaatkârı olduğuma gönülden inanlardanım. Keyif aldığınız, yaratıcılığınızı geliştirdiğiniz ya da ilgi duyduğunuz farklı yetkinlikler kazanarak, iş zanaatkârlığını hayatınıza sizler de katabilirsiniz elbette. Bu yetkinliklerden biri de hemşire koçluğu neden olmasın peki…

Daha fazla içerik

Yazımın bu bölümünde siz değerli okuyucularıma hemşire koçluğundan bahsetmek isterim. Hemşirelerin önemli rollerinden biri olan ve dünyada yıllardır tanınan hemşire koçluğunun, ülkemizde de tanınması ve bu alanda eğitim programlarının standardize edilmesi gerekir inancındayım. Hemşirelik mesleğinde kendini iş zanaatkârı olarak görmek isteyen meslektaşlarıma, bu konunun ayrıca ilham vereceği kanaatindeyim.

Hemşire Koçluğu Nedir?

Hemşire koçluğu, koçluk hizmeti alanların (müşterinin) hedeflerine ulaşmasını teşvik etmek amacıyla hemşireler tarafından sağlanan hedef ve sonuç odaklı, yapılandırılmış, ilham veren ve farkındalık kazandıran profesyonel bir etkileşimdir. Hemşire koçluğu; bireylerin ve/veya grupların var olan potansiyellerini gerçekleştirmelerine destek amaçlı değişim ya da gelişim sürecini kolaylaştırmak üzere hemşirelik uygulamalarına koçluk yetkinliğinin entegre edilmesidir. Hemşire koçları; beden, zihin, duygu, ruh ve çevresel olarak kişiyi bütünsel anlamda değerlendirerek, koçluk temel ilkelerini kullanarak, şifa veren yaklaşımlarıyla kişinin gelişimini, değişimini, iyileşme sürecini ve iyi oluş halini kolaylaştırır.

Hemşire koçları, koçluk desteği verdikleri kişilerle güvene dayalı koçluk ilişkisi kuran değişim ajanlarıdır. Kişiyi ruh, zihin, beden, duygu ve çevre boyutunda bütünsel anlamda değerlendirerek, kişinin fırsatlarını ve engellerini görmesini, potansiyelini keşfetmesini sağlar. Koçluk desteği alanın kişinin hedeflerini netleştirmesine, hedeflerine ulaşması için güçlenmesine ve kararlıkla eyleme geçmesine koçluk etkileşimiyle katkı sağlar. Kişinin hedeflerine ne ölçüde ulaştığı konusunda ayrıca takip ve destekte bulunur.  Böylece hemşire koçları, koçluk desteği alan müşterilerini güçlendirir. Bakış açılarını geliştirir. Değişim yaratmalarına öncülük eder. Onlara hemşire koçluğuyla yol arkadaşlığı eder.

Hemşire koçluğu kavramı ABD başta olmak üzere batı ülkelerinde ortaya çıkmıştır. Amerikalı Hemşireler Derneği (ANA) ve Amerikan Bütünsel Hemşireler Derneği (AHNA), beraberinde birçok profesyonel hemşirelik kuruluşu hemşirelik mesleğinde, hemşire koçluğu rolünü resmen tanımıştır. Hemşire koçluğu eğitimleri, hemşirelik uygulamalarının sağlık ve zindelik yönlerini güçlendirmeye yönelik farkındalıkla American Holistic Nurses Credentialing Corporation (AHNCC) tarafından 2012’de Nurse Coach (NC-BC) ve Health and Wellness Nurse Coach (HWNC-BC) sertifikalarıyla yapılandırılmıştır. Nurses Credentialing Corporation (AHNCC), ABD’de ulusal olarak akredite edilmiş olan ve bütünsel hemşirelik ilkeleriyle yapılandırılmış bir hemşire koçluğu programıdır.

Bütünsel hemşirelik anlayışından temel almış olan hemşire koçluğu; “Sağlıklı ya da sağlığı bozulmuş kişiyi merkeze yerleştiren ve yardımcı olan hemşirelik rolünün; sağlık hedeflerinin oluşturulmasında, yaşam tarzı değişikliği yaratılmasında, sağlığı geliştirme ve hastalık yönetimi amaçlı davranış değişim amaçlı etkin kullanılmasıdır.” Siz değerli meslektaşlarım, hemşirelikte iş zanaatkârlığı kapsamında işin zenginleştirilmesinde önemli yer tutan hemşire koçluğu alanında daha fazla farkındalık kazanmaya ve koçluk yetkinliği kazanarak bu alanda kendinizi geliştirmeye ne dersiniz?

İşinize kattığınız anlam yaptığınız işi tutkuyla yapmanıza olanak sağlar. Mesleki alanda bilgi ve deneyimlerinizle birlikte farklı alanlarda yetkinlik kazanmak, size mesleğinizde ustalık kazandıracak ve işinizi tutkuyla yapmanıza katkı sağlayacaktır. İşinizi zenginleştirecek olan sizlersiniz. Yaratıcılığınızı, özgünlüğünüzü ve potansiyel güçlerinizi kullanarak iş zanaatkârlığıyla işinize tutkunuzu katın. Hemşirelikte fark yaratın!

Bir başka yazımda buluşmak temennisiyle sağlıkla ve umutla kalın!                                                                   

Bana aşağıdaki aşağıdaki www.senayzuhur.com adlı web sitemden ve szuhur@outlook.com mail adresimden ulaşabilirsiniz.

Wrzesniewski, A. ve J. E. Dutton, (2001). Crafting a job: Revisioning employees as active crafters of their work. Academy of Management Review. 26.2, 179–201.

Uysal, B. (2014). Çalışma yaşamındaki güncel gelişmeler çerçevesinde iş tasarımı ve iş özelliklerinin proaktif iş davranışına etkisi üzerine bir araştırma. Yayınlanmamış doktora tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Osmanlı, U. (2017). Zanaatkârlığın tarihsel dönüşümü ve Richard Sennett’in zanaatkârlık kavramı. Journal of History Culture and Art Research. 6.3: 803-817.

Uyargil, C. (2010). İş analizi ve iş tasarımı. İsmail Durak Ataay, Lale Tüzüner, Gönen Dündar, C. Uyargil, A. C. Acar, A. O. Özçelik, Ö. Sadullah, Z. Adal (Ed.) İnsan Kaynakları Yönetimi içinde. 5. Baskı, İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım, 47-82.

Lee, L. (2016). Should employees design their own jobs? Insights by Stanford Business, https://www.gsb.stanford.edu/insights/should-employees-design-their-own-jobs Erişim tarihi: 23.05.2022

Berg, J. M., A. Wrzesniewski ve J. E. Dutton (2010). Perceiving and responding to challenges in job crafting at different ranks: When proactivity requires adaptivity. Journal of Organizational Behavior. 31.2‐3, 158-186.

Yavuz, M. (2018). İş zanaatkârlığı ile bireysel performans çıktıları arasındaki ilişkide çalışanların dışsal prestij ve kurum destek algılarının rolü. Doktora tezi. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü

Hess, D.R., Dossey, B.M., Southard, M. E., Luck, S., Schaub, B. G., & Bark, L. (2013).  The art and science of nurse coaching: A provider’s guide to coaching, scope and competencies.  Silver Spring, MD: Nursebooks.org

https://www.ahna.org/Home/Resources/Nurse-Coaching Erişim tarihi: 23.05.2022

Dossey, B. & Luck, S. Nurse Coaching Through a Nursing Lens: The Theory of Integrative Nurse Coaching. American Holistic Nurses Association | Beginnings, August 2015.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.