Global Örgütler Sağlık Alanını Ve Algısı Nasıl Etkiler?

0 175

Dünya Sağlık Örgütü, başlangıçta sağlık sorunlarına teknik düzeyde yaklaşırken, ilerleyen yıllarda giderek artan eşitsizlik, sosyal sorunlar ve insan hakları gibi kavramlar ile sağlık politikalarını değiştirmeye başlamıştır.

Geçtiğimiz yüzyıl, tüm dünya için bulaşıcı hastalıklara karşı geliştirilen bir sağlık savaşı olmasına karşın, yaşadığımız yüz yıl insan ömrünün uzaması, tüm dünyada ve ülkemizde kronik hastalıkların en önemli mortalite ve nedeni olması nedeniyle sağlık alanında da yeni yaklaşımların geliştirilmesini gerektirmektedir (1).

DSÖ 1980’lere kadar daha çok sanitasyon, nüfus, su ve beslenme konuları ile ilgilenmiş, bu yıldan itibaren doğrudan sağlık hizmetlerine yönelim artmıştır. DSÖ’nün 1980’li yılların sonları ve 1990’lı yılların başlarında ortaya çıkan etkinliğinin azalmasına bağlı olarak gelişen politika boşluğunu Dünya Bankası doldurmuştur. Küreselleşme DSÖ’nün rolünü giderek sınırlamış ve finansal açıdan güçlü olan Dünya Bankasını ön plana çıkarmıştır (2).

Son yirmi yıla bakıldığında, sağlık alanındaki gelişmelerin gerek ülkelerin kendi içlerinde gerekse ülkeler arasında adil bir şekilde paylaşılmadığı görülmektedir. Sınıflar ve ülkeler arasındaki eşitsizlik düzeyleri korunmuş veya artmıştır (3).

Küreselleşme, ekonomik büyüme ve yeni teknolojilerin yaygınlaşması nedeniyle insanların ortalama yasam süresine olumlu katkı yapmıştır. Sağlık seviyesinin yükseltilmesi konusunda en fazla kazanımı gerçekleştirmiş olan ilk üç ülke; Japonya, Avustralya ve Fransa olarak sıralanmıştır. Türkiye, toplam 191 ülke arasında 73. Sıradadır (4).

Daha fazla içerik

Küreselleşmenin neden olduğu baskılar, hükümetleri sağlık hizmetleri alanında yeni politikalar üretmeye zorlamıştır.

IMF ve DB tarafından desteklenen reform uygulamalarının özünü, daha önce devletin sorumluluğunda sunulan hizmetlerin, küresel sermayeye faaliyet alanı yaratacak şekilde yeniden düzenlenmesi oluşturmaktadır. Bu bağlamda, gelişmekte olan ülkelere sağlık reformları karşılığında sağlanan fonlar, bu kurumlara meşru bir müdahale zemini sağlamıştır. Uluslararası kuruluşların sağladığı fonlar ve evrensel kapsayıcılığa sahip bir sağlık sistemi kurması yönünde baskılar, ülkelerin sağlık harcamalarının artmasına neden olmuştur.

Artan sağlık harcamalarının finansmanının nasıl karşılanacağına verilen cevaplar, hükümetlerin sağlık reformlarının da şekillenmesine yol açmaktadır. Gelişmiş ve gelişmekte olan pek çok ülke, sağlık sistemlerinin içine düştüğü sıkıntıları gidermek ve daha iyi sağlık hizmeti sunmak adına pek çok reform girişiminde bulunmaktadır. (5).

Bu dönemde yine Dünya Bankası kaynakların özel sektöre yöneltilmesini, para ve işçi piyasalarının düzensizleştirilmesi, kamunun sağlık ve eğitim gibi sektörlerden çekilerek yerini özel sektöre bırakmasını, kamu sağlık kurumlarının tasfiye edilmesini, sosyal güvenlikte devlet bütçesi yerine primlerle mali kaynak sağlanan sigortacılığın getirilmesini öngörmekte idi. Artık hastalar “müşteri”, sağlık kurumları “işletme”, kamu sağlık hizmeti ise “piyasa” oluyordu. Bu politikaları uygulayan dünya ülkelerinde, maalesef sağlık hizmetlerine ulaşım zorlaşmış, sağlık için cepten katkılar artmıştır (6).

1. Yardım, N, Gögen S, Mollahaliloğlu, S. (2009). “Sağlığın Geliştirilmesi: Dünyada Ve Türkiye’de Mevcut Durum”. İstanbul Tıp Fakültesi Dergisi. İstanbul, 72:1, 29-35.

2. Kutbay, E. (2002). “Sağlık Reformları Ekseninde Dünya Bankası Ve Türkiye”. Kamu Dünyası Dergisi. Ankara, 3: 11-12, 33-35.

3. Tarcan, E., (2001) Küreselleşmenin Sağlık Üzerine Etkileri Ve Sağlık İşletmelerinin Küreselleşme Süreci. İstanbul Üniversitesi Teknik Bilimler Yüksekokulu Yönetim, Yıl 12, Sayı 39, S. 29-43.

4. Uğurluoğlu, Özgür, And Yusuf Çelik. “Sağlık Sistemleri Performans Ölçümü, Önemi Ve Dünya Sağlık Örgütü Yaklaşımı.” Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi 8.1 (2005).

5. Günaydın, D.,2011. Sağlık Hizmetlerinde Küresel Reform Yaklaşımları. Sosyal Siyaset Konferansları, Sayı: 60,/1, S. 323–365.

6. Yeldan E (2001). Küreselleşme Sürecinde Türkiye Ekonomisi, İletişim Yayınları, İstanbul

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.