Cumhuriyet Dönemi Sağlık Politikaları Ve Hemşireliğe Etkisi

0 191

Dünya Sağlık Örgütü’ne göre sağlık; hastalık ve sakatlığın bulunmamasının yanı sıra fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden tam bir iyilik halidir.

Politika (Policy); Bir ülkeyi, şehri veya organizasyonu yönetme konusunda amaç ve fikirlerin açıklanması veya bunlara yönelik eylemler planı.

Sağlık Politikası: Belirli kuruluşları, organizasyonları, hizmetleri ve sağlık bakım sisteminin finansman düzenlemelerini etkileyen eylem planlarıdır.

1920-1923 Yılları Arasında Sağlık Politikaları

  • İlk Sağlık Bakanımız Dr. Adnan Adıvar’dır.
  • 03 Mayıs 1920 tarihinde ilk kurulan Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı; Mevzuatı geliştirmeye yönelik çalışmalar yapmıştır.

1923-1946 Yılları Arasında Sağlık Politikaları

  • Cumhuriyet Hükümeti’nin ilk Sağlık Bakanı ise Dr. Refik SAYDAM’ dır.
  • Bulaşıcı hastalıklarla mücadele konusunda önemli adımlar atılmasına olanak sağlamıştır.
  • Bulaşıcı hastalıklarla mücadelede bir adım, serum üretiminin kurumsallaştırılmasıdır.3 devlet (memleket) hastanesi, 6 belediye hastanesi, 45 özel idare hastanesi ve özel, yabancı ve azınlık hastanesi bulunmaktadır. Bunlara ek olarak ilk modern ve büyük akıl hastanesi kurulmuştur.
  • İstanbul Tıp Fakültesine bağlı sadece kızların gideceği ebelik okulu toplamda 2 yıllık eğitim verecek şekilde revize edilmiştir.
  • 2 yıl süren eğitimle 1925 yılında Kızılay Hemşire Okulu kurulmuştur.
  • Hekimlere mecburi hizmet koyarak ülkenin hekim ihtiyacı giderilmiştir. Köylerdeki sağlık hizmetini sağlamak için seyyar tabiplik çözümü bulunmuştur.
  • İnsan gücünü arttırmaya yönelik çalışmalar yapılmıştır.
  • İllerde sağlık müdürlükleri, ilçelerde hükümet tabiplikleri kurulmuştur.
  • Koruyucu hekimlik kavramı geliştirilmiştir.
  • Yerel yönetimlerin hastane açması teşvik edilmiştir.
  • Numune hastaneleri bu dönemde açılmıştır.
  • Sağlık hizmetleri geniş bölgede tek amaçlı hizmet/dikey örgütlenme modeli yürütülmüştür.
  • 1945 yılında Sosyal Sigortalar Kurumu’nun (SSK) kurumuş ve bu kuruma sigortalı işçiler için sağlık örgütü kurma, işletme ve sağlık personeli atama yetkisi verilmiştir.

1946-1960 Yılları Arasında Sağlık Politikaları

  • Cumhuriyet dönemi ilk yazılı sağlık planı olarak bilinen “Birinci On Yıllık Milli Sağlık Planı” 1946 tarihinde, Sağlık Bakanı Dr. Behçet Uz tarafından yürürlüğü konmuştur.
  • Buna göre ülke 7 sağlık bölgesine ayrılarak, her bölgenin örgütlenmesi kendine yeterli hale getirilmesi amaçlanmıştır.
  • Dar bölgede çok yönlü hizmet anlayışına geçilmiştir.
  • Nüfus artış hızını sınırlayan politika benimsenmiştir.
  • Bu dönemde sağlık meslek örgütlerinin yasaları düzenlenmiştir.
  • 1954 yılında 6283 sayılı yasa ile Hemşirelik Kanunu çıkarılmıştır. Günümüzdeki rol ve sorumlulukları kapsamamaktadır.
  • Devletin sağlık hizmetinde görev alacak hemşire yetiştirmek içi hemşirelik okulları açılmıştır.
  • Hastane sayısı 1960 yılında 442 olan ve 32 binden biraz fazla olan yatak sayısı ile Sağlık Bakanlığı hizmetinde artma meydana gelmiştir.
  • 1961 Anayasasının 48. ve 49. maddelerinde sağlık ve sosyal güvenlik hizmetleri devletin asil ve anayasal görevi olarak tanımlanmıştır.
  • 1961 yılında 224 sayılı Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Hakkındaki Kanun çıkarılmıştır. “Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Hakkında Kanun ”ile sağlıkta eşit, sürekli, entegre, kademeli, öncelikli, katılımlı hizmet, ekip hizmeti, denetlenen, uygun, nüfusa göre hizmet benimsenmiştir.

1980-2002 Yılları Arasında Sağlık Politikaları

1982 Anayasası 56. madde ile «Devlet herkesin hayatını beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlama; insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak, iş birliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenler.

Devlet, bu görevini kamu ve özel kesimdeki sağlık ve sosyal kurumlardan yararlanarak, onları denetleyerek yerine getirir. Sağlık hizmetlerinin yaygın bir şekilde yerine getirilmesi için kanunla genel sağlık sigortası kurulabilir.”

Çalışmalarının ana bileşenleri şunlardı;

Daha fazla içerik
  • GSS’Ye geçme
  • Aile Hekimliği
  • Hastanelerin özerk sağlık işletmelerine dönüştürülmesi,
  • Sağlık Bakanlığının koruyucu sağlık hizmetlerine öncelik veren sağlık hizmetlerini planlayıp denetleyen bir yapıya kavuşturulması.

2003 Yılı Sonrası Sağlık Politikaları Ve Türkiye Sağlıkta Dönüşüm Programı

Dünya Sağlık Örgütü’nün 1978 yılında duyurduğu “Herkese Sağlık” hedeflerinin ve politikalarının günümüze uygulanması ve 21. yy. stratejilerinin oluşturulmasında DSÖ’nün bir üyesi olarak Türkiye önemli katkı sağlamıştır.

Türkiye, 2003 yılında “Sağlıkta Dönüşüm Programı’nı yürürlüğe koymuştur.

Sağlıkta Dönüşüm Programı; sağlık hizmetlerinin etkili, verimli ve hakkaniyete uygun olarak organize edilmesi, finansmanının sağlanması ve sunulmasını amaçlamıştır.

Hazırlanan SDP’ nin 8 ana tema etrafında ilerlemesi hedeflemiştir.

Bu ana temalar şu şekildedir;

  • Planlayıcı ve denetleyici Sağlık Bakanlığı,
  • Herkesi tek çatı altında toplayan Genel Sağlık Sigortası,
  • Yaygın, erişimi kolay ve güler yüzlü sağlık hizmet sistemi,
  • Güçlendirilmiş temel sağlık hizmetleri ve aile hekimliği,
  • Etkili ve kademeli sevk zinciri,
  • İdari ve mali özerkliğe sahip sağlık işletmeleri,
  • Bilgi ve beceri ile donatılmış, yüksek motivasyonla çalışan sağlık insan gücü,
  • Sistemi destekleyecek eğitim ve bilim kurumları,
  • Nitelikli ve etkili sağlık hizmetleri için kalite ve akreditasyon,
  • Akılcı ilaç ve malzeme yönetiminde kurumsal yapılanma,
  • Karar sürecinde etkili bilgiye erişim: Sağlık Bilgi Sistemi.

2011 yılında 663 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Sağlık Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatı yeniden yapılandırılmıştır. Günümüz; 663 sayılı KHK ile yaşama geçirilen KHB, Ağustos 2017’de yayımlanan 694 sayılı KHK ile kaldırılarak, Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu, Genel Müdürlüğe dönüştürüldü. “Bağlı kuruluş” statüsü ile belirli yönlerden “özerk” hale getirilen yapı tekrar Bakanlık merkez teşkilatına bağlanarak “eskiye” dönülmüştür.

Sağlık Reform Çalışmaları Hemşireleri Nasıl Etkiliyor?

Hemşirelerin sistem içinde oynayacakları rollerin biçimlendirilmesinde, sağlık politikalarının etkisi oldukça önemlidir.

  • Personel devir hızı
  • Eğitimin niteliği
  • İş yükü
  • Bakımın niteliği
  • Çalışma saatleri
  • Çalışan memnuniyeti
  • Politik etkisizlik
  • Meslekten ayrılma
  • Güvencesiz çalışma
  • Ücretler gibi başlıklarla biz hemşireleri etkilemektedir.

Kıray Vural B., Taşpınar A.,(2006), Sağlık Politikaları, Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksek Okulu Dergisi 22 (1) : 305-318, 2006

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.