Biyoteknolojik İlaçların Kullanım Alanları, Avantajları ve Dezavantajları

0 204

Merhabalar, bu yazımda size biyoteknolojik ilaçların gelişim serüveninden bahsedeceğim. İlk önce ilaçların tarihsel serüveninden bahsedelim.

İlacın Tarihi Serüveni

İnsanlığın, varolduğu tarihten itibaren, şüphesiz en büyük uğraşı sağlık olmuştur. Sağlık sekteye uğradığında yaşama ait diğer değerler anlamsızlaşır. Bunun bilincinde olan insaoğlu tarih boyunca, yaşadığı çağın getirdiklerini göz önüne alarak birçok tedavi yöntemi geliştirmiştir. Kaynaklara göre bilinen ilk tedavi yöntemleri bitki ve mineraller yardımıyla Eski Çin,Hint ve Akdeniz uygarlıklarında gerçekleştirilmiştir. Örnek verecek olursak; sindirim yolu rahatsızlıkları için nane ve hintyağı kullanılmıştır. M.S 77 yılında Dioskorides tarafından hazırlanan ve 600 farklı bitkinin kullanım alanını içeren ‘’Perihyles İatrikes’’ günümüzde halen daha farmakolojinin ve farmakognozinin başlangıcı olarak görülmektedir.  Kimyasal anlamda ilk adım ise İskenderiye uygarlığında M.Ö 2. yüzyılda bakır sülfatın kullanılmasıyla atılmıştır. Alman Hekim Paracelsus’a kadar geleneksel tıp gündemdekini yerini korumuş ve insanlar şifasını doğada aramıştır. Ancak 15. Yüzyılda Paracelsus bu görüşe karşı çıkmıştır ve simya biliminin getirilerini kullanarak çeşitli metaller yardımıyla birçok ilaç hazırlamıştır. Bunu gören diğer bilim insanları da geleneksel tedavi yöntemlerinden yavaşça uzaklaşmışlar ve ‘’pozitif bilimin’’ temellerini atmışlardır. 19.yüzyılda dünyanın büyük sorunlarından biri olan sıtma hastalığı için kınakına ağacının kabuğundan elde edilen kinin alkaloidinin kullanılması ve tedavide başarılı olunmasıyla beraber bilim adına büyük bir adım atılmış oldu ve çözümü olmayan hastalıkların gelecekte problem olmaktan çıkacağı umutları doğmaya başladı. 1.Dünya Savaşı gibi insan hayatının hiçe sayıldığı bir dönemde bile bilim insanları insanlık adına çalışmışlar ve günümüzün en büyük problemlerinden biri olan ancak o zamanda bir mucize etkisi yaratan antibiyotiklerin atası sülfonamiti geliştirmişlerdir. Kimyasal ilaç tarihinin en büyük dönüm noktalarından biri olan sülfonamitten sonra yapay yollarla tedavi yöntemleri tamamıyla hız kazanmıştır. Yarım asırdan fazla bir süre yapay yollarla elde edilen ilaçlar ile tedavi yönteminin dışına çıkılmamıştır. Ancak 1982 yılına gelindiğinde biyoteknolojik anlamda ilk ürün olan insülin piyasaya sürüldü. Tedavi yöntemleri tarihinde yakın zamanda gerçekleşen bu devrim günümüzde kar topu etkisi ile gelişimini sürdürmektedir.

Biyoteknolojik İlaç Nedir?

İnsanlığa hizmet edecek ürünler meydana getirirken veya geliştirirken kaynak olarak canlı organizmaları kullanan bilim dalına biyoteknoloji adı verilir. Biyoteknoloji pek çok farklı disiplinden bilim dalını, (kimya, biyokimya, gen mühendisliği, eczacılık, moleküler biyoloji, matematik, bilgisayar mühendisliği, matematik mühendisliği) bir arada içermektedir.Biyoteknolojik ilaçlar ise canlı organizmalardan (genellikle bakteri) rekombinant DNA teknolojisi ile protein temelli üretilen ilaçlardır. Üretim, geliştirme, kontrol ve dağıtım gibi birçok noktada kimyasal ilaca göre farklılık göstermektedir. İlk defa 1982 yılında insulin adıyla hayatımıza giren biyoteknolojik ilaçlar günümüzde ilaç sektörünün neredeyse %30’unu kapsamaktadır. Ülkemizde ise son yıllarda atağa kalkan biyoteknolojik ilaçlar reçeteli ilaçların %20’lik pay dilimini oluşturmaktadır. Türkiye ilaç pazarında neredeyse 220 adet biyoteknolojik ilaç bulunmaktadır. Kimyasal ilaca göre en büyük handikapı ar-ge konusunda pahalılığıdır. Buna karşın son yıllarda biyobenzer ilaçlar hayatımıza girmiştir. Biyobenzer ilaç,referans aldığı biyoteknolojik ilacın patent süresinin dolmasının ardından piyasaya sürülen,biyoteknolojik ilaca yakın benzerlik gösteren ilaçlardır.

Biyoteknolojik İlacın Kullanım Alanları

  1. Yeni ilaç taşıyıcı sistemlerin geliştirilmesinde,
  2. Yeni aşıların geliştirilmesi, formülasyonları ve uygun veriliş yollarının geliştirilmesinde (rDNA),
  3. Monoklonal antikor teknolojisi ile mevcut ve gelecekteki ilaçların geliştirilmesinde,
  4. Piyasadaki ürünlerden daha üstün özelliğe sahip, ekonomik, etkili, güvenilir kalitede ilaçların hazırlanmasında,
  5. Enzim ve hormon yapısındaki maddelerin, endojen kaynaklı maddelerin tanınması ve karakterlerinin belirlenmesinde,
  6. Farmasötik üretimin artırılmasında,
  7. Biyoteknolojik ürünlerin (peptit, proteinlerin) formülasyonlarının geliştirilmesi; etkili, güvenilir kalitede formülasyonların yapılmasında kullanılır.

Biyoteknolojik İlacın Avantajları

  1. Yüksek spesifik aktivite gösterirler.
  2. Diğer sentetik ilaçlara göre yan etkileri azdır. Daha iyi tolere edilirler,
  3. Çok az dozlarda bile etkilerini gösterirler.

Biyoteknolojik İlacın Dezavantajları

  1. Oral uygulamalar için çok uygun değildirler,
  2. Gastrointestinal kanalda enzimatik olarak parçalanırlar,
  3. Membranlardan geçişleri zordur. Permeabiliteleri düşüktür,
  4. Çok büyük molekül ağırlığına sahiptirler

Biyoteknolojik İlacın ve Kimyasal İlacın Karşılaştırılması

Biyoteknolojik İlaç Kimyasal İlaç
Büyük ve karmaşık yapılır moleküllerdir Küçük ve basit yapılı moleküllerdir.
Bozulmalara karşı dayanıksızlardır. Bozulmalara karşı stabillerdir.
Canlı hücrelerden elde edilirler. Kimyasal sentez ile elde edilirler.
Üretim aşaması zor ve zahmetlidir. Üretim aşaması biyoteknolojik ilaca daha kolaydır.

 

İlbasmış Tamer,S, Değim,İ, (2016) .Biyoteknolojik İlaçlara genel bakış. Gazi Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Farmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı,Ankara, Türkiye. Retrieved from https://www.researchgate.net/profile/Sibel_Ilbasmis_Tamer/publication/301663027_Biotechnological_Drugs_General_Perspective/links/5aba4439aca272aac4c78745/Biotechnological-Drugs-General-Perspective.pdf

Ratledge C, Kristiansen B. Public perception of biotechnology. Basic Biotechnology. 2nd ed. United Kingdom: Cambridge University Press; 2001. p.3-18.

Bambakidis-Hellman K. Biotechnology regulatory policy for biomedical products-the United-States perspective. Current Science 1992;63(3):123-6.

Crommelin DJA. Formulation of biotech products, including biopharmaceutical considerations. In: Crommelin DJA, Sindelar RD, eds. Pharmaceutical Biotechnology Fundamentals and Applications. 2nd ed. New York: Taylor & Francis; 2002. p.67-95.

Walsh G. Proteins: Biochemistry and Biotechnology. (Protein structure, Protein sources, Protein purification and characterization). 2nd ed. Chichester [u.a.]: John Wiley & Sons;2002. p.1-100.

http://www.ieis.org.tr- Biyoteknolojik İlaçlar. 18.01.2021 tarihinde erişim adresi: http://www.ieis.org.tr/ieis/assets/media/Bio/Biyoteknolojik_ilaclar_kitapcigi_.pdf

http://biyoteknolojikilaclar.net- Biyoteknolojik İlaçlar- 18.01.2021 tarihinde erişim adresi: http://biyoteknolojikilaclar.net/biyoteknolojik-ilaclar.php

gavsispanel.gelisim.edu.tr-İlacın Tanımı Ve Tarihçesi-18.01.2021 tarihinde erişim adresi: https://gavsispanel.gelisim.edu.tr/Document/akaraagac/20181128153249979_4c107330-8f97-49ff-8deb-5442de7203a9.pdf

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.