Polikistik Over Sendromu (PKOS): Tanımı, Belirtileri, Tanısı, Tedavisi ve Yönetimi

0 4.291

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Polikistik Over Sendromu kısaltılmış adı PKOS. Bu hastalık kadınlarda çok fazla görülüyor. Bu nedenle Polikistik Over Sendromunu iyi bilmek çok önemli. Kadınların bu durumun farkında olarak sağlıklarına dikkat etmesi kendi sağlıkları için iyi olacaktır.

Polikistik Over Sendromu (PKOS) Nedir?

Üreme çağındaki kadınlarda sıklıkla görülen hirşutizm, alopesi, menstrüel düzensizlik gibi bulgular gösteren santral sinir sistemi, hipofiz bezi, överler, adrenal bezler ve ekstra glandüler dokular arasındaki mekanizmanın bozulması ile karakterize kronik seyreden endokrinolojik ve jinekolojik bir sendromdur.

Polikistik Over ve Polikistik Over Sendromu Arasındaki Fark

Polikistik overler ile Polikistik over sendromu sıklıkla aynı olduğu düşünülse de aynı hastalık değildir. Polikistik over; overlerin ultrasonografik incelenmesi sonucunda çok sayıda 2-8 mm boyutunda çok sayıda kist oluşumu ile karakterize bir hastalık iken Polikistik over sendromu; overlerin Polikistik görünümüne ek olarak alopesi, hirşutizm, hiperandrojenizm, insülin direnci gibi birçok patolojik bulgunun eşlik ettiği karmaşık bir patogeneze sahip sendromdur.

Polikistik Over Sendromu (PKOS) ve Obezite

Polikistik over sendromunda obezite prevelansı %30-70’tir. PKOS da görülen obezite genellikle santral obezite olmakla beraber vücut ağırlık arışı da gözlenmektedir. Polikistik over sendromunda artan adipoz doku sonucunda hiperandrojenizm, insülin direnci, metabolik sendrom ve birçok bulgu görülmektedir.

Polikistik Over Sendromunda Klinik ve Biyokimyasal Bulgular

Polikistik over sendromu tanısı konulabilmesi için ultrasonografide (USG) polikistik görünüm yeterli olmaz çünkü polikistik görünümüne adrenal tümörler, konjenital adrenal hiperplazi, Cushing sendromu ve tiroid bozukluklarına neden olabilmektedir. Polikistik over sendromunda görülen hiperandrojenizmin (androjen hormon yüksekliği) yarattığı klinik bulgular ise hirşutizm (erkek tipi kıllanma), akne ve alopesidir (erkek tipi saç dökülmesi). Polikistik over sendromuna sahip bireylerde biyokimyasal parametrelere bakıldığında hiperandrojenizm, LH fazlalığı, hiperinsülinemi ve insülin rezistansı sıklıkla görülmektedir.

Polikistik Over Sendromu (PKOS) Semptomları

  1. Kilo değişimi ve kilo verme problemleri
  2. Gebe kalma ve kısırlık sorunları
  3. Ruh hali değişikliği
  4. Akne
  5. Yorgunluk
  6. İnsülin Direnci
  7. Yüksek serum testesteron seviyeleri
  8. Alopesi ve saçlarda incelme
  9. Düzensiz Menstrüasyon
  10. Yumurtalık Kistleri
  11. Düşük Cinsel Dürtü
  12. Hirşutizm

Polikistik Over Sendromu (PKOS) ve Akne

Akne genç nüfusun %80’ini etkileyen en yaygın deri hastalığıdır.  Akne oluşumunun en önemli sebebi serum miktarının artmasıdır. Androjen hormonlar serum artışına sebep olmaktadır. İnsülin ve insülin benzeri büyüme hormonundaki artış sivilce oluşumunu arttırır. Normal şartlarda serum yağ bezleri tarafından salgılanan bir salgı olup cildi ve saçı nemlendirerek korurken aşırı serum üretimi cildi aşırı yağlandırarak sivilce oluşumuna sebep olmaktadır.

Polikistik Over Sendromu (PKOS) ve Kafein Tüketimi

Literatürde kahve ve kafein tüketimi kısırlıkla, düşüklerle ilişkili olduğunu gösteren çalışmalar mevcuttur. Kafeinli veya kafeinsiz kahve tüketimi arttıkça düşük riski artmaktadır.

Yapılan bir çalışmada gebelik öncesi günde 4 fincanın üzerinde kahve tüketen kadınlarla hiç kahve tüketmeyen kadınlarda düşük görülme oranı %20 daha fazla olduğu bulunmuştur.

Tüketilen kahve miktarı arttıkça döllenme ihtimali azalır. PCOS’lu bireylerde yumurtalık aktivitesi düşük olduğunda daha fazla risk oluşturmaktadır.

Gebelik planlayan bireyler günlük 200-300 mg’dan fazla kafein tüketmemeleri tavsiye edilir.

%45 -50 oranında kakao bulunan bitter çikolatanın 100 gramında 43 mg kafein bulunmaktadır.

Polikistik Over Sendromu (PKOS) ve Fiziksel Aktivite

PCOS’lu bireylerin vücutları genelde daha yağlı ve daha az kaslıdır. Kas kütlesinin az olması metabolizmanın yavaş olmasına neden olmaktadır. Metabolizmanın yavaş oluşu kilo vermeyi zorlaştırdığından semptomların azalması için geçen süreyi arttırmaktadır.

PCOS’da egzersiz hem yağ kütlesinin azalmasına hem de kas kütlesinin artmasına yardımcı olmaktadır.

Ayrıca yapılan çalışmalara göre düzenli egzersiz yapan PCOS’lu bireylerde inflamasyon azaldığı, insülin direncinin düştüğü, hormon seviyelerinin olumlu etkilendiği, PKOS’un getirdiği depresyon ve psikolojik sorunların hafiflediği görülmüştür.

Egzersiz hormon seviyelerini düzenleyerek yumurta kalitesini arttırır ve adet düzensizliği azalarak üreme kapasitesi artar.

PCOS’lu bireyler kuvvet egzersizleri yaparken dikkatli olmalıdırlar.

Çok şiddetli egzersizler testesteron seviyelerini arttırabilmektedir. Bu nedenle PCOS’lu bireyler pilates gibi kendi vücut ağırlığını kullanarak yapılan hafif yoğunlukta egzersizleri tercih etmelidirler.

Esneme egzersizleri stresin azalmasına yardımcı olur ve ayrıca yapılan bir çalışmada üreme yöntemiyle gebe kalmaya çalışan kadınlarda esneme egzersizleri hamilelik oranlarını arttırdığı görülmüştür.

Polikistik Over Sendromu (PKOS) ve Beslenme Tedavisi

Polistik over sendromu olan kadınlarda diyet tedavisinin yaklaşımı, düşük kalorili diyet, düşük glisemik karbonhidratlar, doymuş ve trans yağ asitlerinden fakir ve yüksek lif içeren bir beslenmedir.

PKOS tedavisinin temelini kilo kaybı oluşturmaktadır. İnsülin direncine bağlı olarak PKOS’lu kadınlarda kilo vermek zordur. Ayrıca PKOS’lu kadınlar kilo almaya eğilimlidirler.

PKOS’da glisemik indeksi yüksek besinler azaltılmalı glisemik indeksi düşük besinler arttırılmalıdır.

Besinlerin glisemik indeksinin düşük olması, insülin direncinin azaltılmasında, dolayısıyla tokluk hissinin oluşması ve acıkmanın gecikmesinde önemli rol oynamaktadır.

Rafine şeker, glikoz şurubu, fruktoz şurubu tüketimi kesilmelidir. Boş enerji kaynağı olan bu maddelerin tüketimi inflamasyona sebep olur ve insülin düzeyini arttırır. Erkeklik hormon seviyesini arttırarak PKOS seyrini kötüleştirir.

Polikistik Over Sendromu (PKOS) Diyet İlkeleri

  1. Diyet bitkisel protein kaynaklarından zengin olmalıdır.
  2. Kırmızı et haftada 1-2 porsiyon tüketilmeli görünen yağları ayrılmalıdır.
  3. Salam, sosis gibi işlenmiş et ürünleri tüketilmemelidir.
  4. Haftada 2-3 gün balık tüketilmelidir ve fırında, buğulama gibi pişirme yöntemleri tercih edilmelidir.
  5. Haftada 2 gün tavuk veya hindi tüketilmelidir.
  6. Haftada 4-7 kez yumurta tüketilmelidir.
  7. Haftada en az 2 kez kurubaklagil tüketilmelidir.
  8. Karbonhidratların lif içeriği yüksek olanlar tüketilmelidir.
  9. Glisemik indeksi yüksek besin tüketimi en aza indirilmelidir.
  10. Meyve suyu hızlı sindirildiği için taze sıkılmış olsa dahi tüketilmemelidir.
  11. Bağırsak florasının korunması için probiyotik ve prebiyotik kaynakları tüketilmelidir.

David A E, Liljenquist DR, Kasza K, Azziz R, Legro RS, Ghazzi MN, et al. Prevalence and predictors of the metabolic syndrome in women with polycystic ovary syndrome. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. 2006;91(1):48-53.

Serintürk Y. Polikistik over Sendromu ve Beslenme ilişkisi [Master’s]. Ann Arbor: Marmara Universitesi (Turkey); 2008.

Aydos A, Öztemur Y, Gür Dedeoğlu B. Polikistik over sendromu ve moleküler yaklaşımlar. Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi. 2016;73(1):81-8

Hortu İ, Karadaş N. Polikistik Over Sendromu Patofizyolojisi. Turkiye Klinikleri Gynecology Obstetrics-Special Topics. 2019;12(5):6-9.

Yıldırım A. Polikistik Over Sendromu’nda Gözlenen Biyokimyasal Bozukluklar. Konuralp Medical Journal. 2011;3(1):42-8.

Motor S, Keskin M, Dokuyucu R. Obezite ve adipokinler. Mustafa Kemal Üniversitesi Tıp Dergisi. 2014;5(18):34-45.

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.