Pandemide İnternet Ve Sosyal Medya Bağımlılığı

0

Dünyada son 30 yılda hızla hayatımıza giren internet ve dijital teknolojiler artık hayatımızın çok önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Türkiye’de internet, ilk kez 12 Nisan 1993 tarihinde kullanılmaya başlanmıştır. Dijital pazarlama ajansı We Are Social’ın 2020 yılı raporuna göre Ocak 2020 itibariyle Türkiye nüfusunun %74’ünü oluşturan 62,7 milyon kişi internet kullanmaktadır. Kullanıcılar ortalama 4 saat mobil bir cihazla internete bağlanmaktadır.

Tüm dünya 2019 yılının son aylarından beri bulaşıcı bir hastalık olan COVID-19 pandemisinin etkisi altındadır. Bu pandemi sebebiyle hastalığın bulaşma hızını azaltmak için sosyal izolasyon ve karantina uygulamaları tüm dünyada yoğun şekilde uygulanmaktadır. Sosyal izolasyon ve karantina uygulamaları ile insanlar daha önce hayatında olan toplu etkinlikleri sınırlandırmış ve daha çok evde zaman geçirmeye başlamıştır. Pandemi döneminde özellikle internet ve sosyal medya kullanımında bir artma görülmektedir. COVID-19’a bağlı olarak, uzaktan eğitim ve evden çalışma ile gittikçe artan internet kullanımı, resmi rakamlarda da kendine yer bulmuştur. Son bir yılda Türkiye’de sabit internet kullanımı %50, mobil internet kullanımı ise %55 oranında artmıştır.

İnternetin birçok yararlı özelliği vardır ve internet hayatımızı oldukça kolaylaştırmaktadır. Bu yararlı özelliklerine rağmen internetle ilgili önemli psikiyatrik sorunlar internet bağımlılığı ve sosyal medya bağımlılığı olarak söylenebilir. İnternet bağımlılığı genel olarak interneti aşırı kullanma isteğinin önüne geçilememesi, gittikçe daha fazla internette zaman geçirilmesi, internete bağlı olmadan geçirilen zamanın önemini yitirmesi, internetten yoksun kalındığında aşırı sinirlilik, gerginlik, huzursuzluk gibi durumların ortaya çıkması ve internet sebebiyle kişinin iş, sosyal ve ailevi hayatının giderek bozulması olarak tanımlanabilir. İnternet bağımlılığı kişinin ders, ödev, sosyal etkinliklere katılma gibi günlük işlevlerini bozabileceği gibi kişinin ölümüne dahi sebep olabilir. Uyumadan, yemeden ve içmeden günlerce internette zaman geçirip ölen hastalar bildirilmektedir.

Aşağıdakilerden birisi sizde varsa internet bağımlılığı konusunda dikkatli olunuz.

  1. İnternet ile ilgili aşırı zihinsel uğraş (sürekli olarak interneti düşünme, internette yapılan aktivitelerin hayalini kurma).
  2. İstenilen keyfi almak için giderek daha fazla oranda internet kullanma ihtiyacı duyma.
  3. İnternet kullanımını kontrol etme, azaltma ya da tamamen bırakmaya yönelik başarısız girişimlerin olması.
  4. İnternet kullanımının azaltılması ya da tamamen kesilmesi durumunda aşırı huzursuzluk hissedilmesi.
  5. Başlangıçta planlanan sürelerden daha uzun sürelerde internette kullanma.
  6. Aşırı internet kullanımı nedeniyle aile, okul, iş ve arkadaş çevresiyle sorunlar yaşama.
  7. İnternette kalma süresi ile ilgili yalan söyleme.
  8. İnterneti problemlerden kaçmak veya olumsuz duygulardan uzaklaşmak için kullanma ve bunu alışkanlık haline getirme.

Sosyal medya bağımlılığı ise internet bağımlılığına paralel bir tanımlamadır. Özellikle gençler internet teknolojisini daha çok sosyal medyaya girmek için kullanmaktadır. Facebook, Instagram, Twitter, LinkedIn, Youtube, Tik Tok gibi sosyal ağların kullanım süreleri giderek artmaktadır ve bu artan oranlarla birlikte bağımlılık oranları da artmaktadır. İnternet bağımlılığı için geçerli olan kriterler sosyal medya bağımlılığı için de geçerlidir.

Stres, depresyon ve kaygı, internet bağımlılığı ve sosyal medya bağımlılığı için risk faktörleridir. Özellikle COVID-19 gibi salgın dönemlerinde yaşanan stres ve kaygıyı azaltmak için kumar oynamak, video oyunları oynamak, sosyal medya kullanmak ve internette gezinmek gibi davranışlar artmaktadır. COVID-19 salgını gibi kriz dönemlerinde bağımlılık potansiyeli taşıyan bu davranışlar önemli ölçüde artmaktadır. Bu çok önemli bir sorundur ve pandeminin yarattığı psikiyatrik sonuçları bize bir kez daha göstermektedir.

Peki pandemi döneminde internet ve sosyal medya bağımlılığından korunmak için neler yapabiliriz?

  1. Düzenli ve yeterli uykuya dikkat etmeliyiz. Geceleri genelde aynı saatte uyumalıyız ve uyurken yanımızda internet ve sosyal medya araçları olmamalıdır. Sağlıklı uyku gece uykusudur ve bu yüzden gece geç saatlere kadar uyanık kalmamalıyız.
  2. Düzenli beslenmeye dikkat etmeliyiz, sağlıksız ve hazır gıdalar yerine düzenli yemek alışkanlığı edinmeliyiz.
  3. Evde olduğumuz sürede, gündüzleri yatakta vakit geçirmemeliyiz ve günü önceden planlamalıyız. Günlük ya da haftalık çalışmaya ayrılacak zaman, sosyal aktivitelere katılma, boş zamanda yapılacak aktiviteleri düzenleme, fiziksel egzersiz yapma gibi aktivite programı hazırlamalıyız ve internete girilecek süreyi önceden belirlemeliyiz.
  4. Pandemi koşullarına uygun şekilde mutlaka düzenli fiziksel aktivite yapmalıyız.
  5. İnternet ya da sosyal medyada zaman geçirmek yerine düzenli olarak aile ile zaman geçirilmelidir. Aile ile birlikte yapılacak etkinlikler sohbetler, sosyal oyunlar, spor, yemek yapımı ve ev işleri şeklinde çeşitlendirilebilir.
  6. Yalnız yaşayan kişiler için, internet ve sosyal medya harici kitap okumak, yeni bir dil öğrenmek, bir müzik aleti çalmayı öğrenmek gibi kendi kendine zaman geçirme yolları bulmak son derece yararlı olabilir.
  7. Pandemi dönemlerinde internetle ilgili önemli bir sorun da güvenli olmayan bilgilerdir. Güvenli olmayan bilgiler kaygıyı ve internet kullanımını arttırmakta ve bu da bağımlılık riski oluşturmaktadır. COVID-19 ile ilgili güvenilir haber kaynakları takip edilmeli ve onların halk sağlığı tavsiyelerine uyulmalıdır.
  8. İnternet kullanım süreleri önceden belirlenmelidir. İnternetten bağımsız etkinliklerde bulunurken cihazları ulaşılması zor yerlere koymak ve cihazların bildirim seslerini kapatmak son derece yararlı olmaktadır.
  9. Çocuklarınız için en önemli davranış, kural koyarak düzenlemeler yapılmasıdır. Ayrıca ebeveynler rol model olmalıdır.
  10. Günlük internet ve sosyal medya kullanımını gösteren uygulamalar ile kullanım sürelerini kontrol etmek son derece faydalı olmaktadır.
  11. Çalar saat ve kol saati gibi araçlarla zaman kontrolü yapılmalıdır. Akıllı telefon ekranından saat kontrolü yapılması ekrandaki yeni bir bildirim ile tekrarlayan internet kullanımına sebep olabilir.
  12. Tüm bu önerilere rağmen sıkıntı yaşıyor ve internet ve sosyal medya kullanımını kontrol etmekte zorlanıyorsanız mutlaka bir psikiyatri uzmanına başvurunuz.

Sonuç olarak en iyi internet, dozunda kullanılan internettir. Sağlıklı ve pandemisiz günlere bir an önce kavuşmamız dileğimle…

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.