Olağanüstü Yeteneklere Sahip Sendrom: Savant Sendromu

0 3.604

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Savant sendromu; ağır düzeyde zihinsel veya gelişimsel yetersizlik yaşamalarına rağmen kişilerin olağanüstü zihinsel yeteneklere sahip olmalarıdır.

Dr. Langdon Down

Savant sendromu ilk kez 1887 yılında Dr. Langdon Down tarafından tanımlanmıştır. Dr. Down ayrıca Down Sendromunu sistematik bir şekilde sınıflandıran ve sendrom olarak tanılayan kişidir. İlk savant olgusu 1783’te psikolog Gnothi Sauton tarafından bildirilen, olağanüstü hesaplama yeteneğine sahip otistik bir savant olan Jedediah Buton’dur.

Savantların genel sıra dışı yetenekleri; sanat, müzik, matematik ve takvim hesabı üzerine yoğunlaşmaktadır. Ayrıca fotografik hafızları fazla gelişmiş olabilmektedir. Savant olgularının yaklaşık %50’sinin otizm spektrum bozukluğundan kaynaklı, diğer %50’sinin ise kafa travmalarına, diğer gelişim bozukluklarına, mental retardasyona (zekâ geriliğine) bağlı gelişebildiği öne sürülmektedir.

Örneğin; Stephan Wiltshire otistik bir savant iken, olağanüstü bir hafızası olduğu için megasavant olarak tanınan Kim Peek beyninde doğuştan bir gelişim bozukluğu sonucu fotografik hafızası fazlasıyla gelişmiş bir savanttır. 2008 yılında yapılan bilimsel çalışma ile Kim Peek’in nadir bir X kromozomuna bağlı genetik FG sendromuna sahip olduğu bildirilmiştir.

Stephen Wiltshire

Savantlar becerilerini doğuştan ya da edimsel kafa travmaları, diğer gelişim bozuklukları, zekâ geriliğine bağlı olarak kazanabilmektedir.

Bazı savantların birden fazla savana sahip olabildiği dile getirilmektedir. Örneğin; Otistik savantlardan biri olan Dahi Ressam olarak bilinen Stephan Wiltshire’n sanat savanı dışında müzik ve matematik savanları da mevcuttur. Ayrıca Stephan’da Kim Peek gibi olağanüstü fotografik hafızaya sahip bir savanttır.

Savant sendromuna sahip kişilerin beyinleri üzerine yapılan az sayıda beyin görüntüleme sonuçları incelemeye alındığında ortaya çıkan bazı sonuçlar şöyledir.

Hızlı hesaplama yetenekleri, olağanüstü hafıza kapasitesi de dahil olmak üzere sayısız savant becerisine sahip 54 yaşındaki müthiş bir megasavantın erken MRI (Manyetik Rezonans Görüntüleme) çalışması, belirgin derecede megasavantta anatomik anormallikler olduğunu ortaya koymuştur. Bu birey için birçok işleyiş alanında gözlenen engelleri açıklayan bu bulgular, bu durumda, yüksek derecede normal olmayan beyin yapısının müthiş bir yeteneğin ortaya çıkmasında rol oynayabileceğini düşündürmektedir.

26 yaşındaki bir diğer savant vakası için yapılan FMRI (Fonksiyonel Manyetik Rezonans Görüntüleme) çalışması, sağ elini kullanan erkek asperger sendromu ile sıra dışı sayısal-görsel basamak açıklığı bellek yetenekleri, beyin aktivasyon paternlerinin basamak dizilerini ezberlerken tipik kontrollerden farklı olduğunu ortaya koymuştur. Çalışma, bu özel görevin yerine getirilmesi sırasında tipik kontrollerle karşılaştırıldığında kurtarıcıda lateral prefrontal korteksin aktivasyonunu arttırmıştır.

Ayrıca bazı savantların sineztezik olabildiği de dile getirilmektedir. Günümüzde savantlara ait üstün yeteneklerin doğaları hala tam olarak çözülemeyerek gizemini korumaktadır.

Tanınan bazı otistik savantlar:

  • Daniel TAMMET (Otistik savant, yazar, çevirmen, şair)
  • Leslie LEMKE (Otistik savant, kör müzisyen)

İlgi çekici fotografik hafızaya sahip olan Dahi Ressam Stephan Wiltshire’n eserlerini kendine ait siteden inceleye bilirsiniz: https://www.stephenwiltshire.co.uk/index 

Durukan İ, Türkbay T.(2010). Savant Sendromu: Klinik ve Nöropsikolojik Özellikleri. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar-Current Approaches in Psychiatry 2010; 2(2): 237-238

Neva M. Corrigana, Todd L. Richardsa, Darold A. Treffertb, Stephen R. Dager(2012) Toward A Better Understanding Of The Savant Brain- Comprehensive Psychiatry 53(2012): 708

J. Van Robays ( 2016 ). John Langdon Down (1828 – 1896)- Facts Views Vis Obgyn, 2016, 8 (2): 131-136

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.