Obsesif Kompulsif Bozukluk Nedir, Belirtileri Nelerdir, Tedavisi Nasıldır?

0 71

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Covid-19 sürecinde hijyene günlük yaşantımızda normalde olduğundan çok daha fazla dikkat etmekteyiz. Zorlayıcı temizlik dürtüleri obsesif kompulsif bozukluk (OKB) rahatsızlığı olmayan insanlara da bu hastalığı düşündürebilir.

Rahatsızlığın analiz edilmesi hem var olan düşüncelerin obsesif kompulsif bozukluk ile ilişkisi hem de bu dönemde takıntıları artmış insanlara yaklaşım için önemlidir.

Öncelikle yazımın ana bölümüne bir soru ile girmek istiyorum.

Takıntılar Obsesif Kompulsif Bozukluk Mudur?

Bir çoğumuz bu iki terimi birbirinden ayırma konusunda zorluk çekiyoruz. Öncelikle bu iki tanımı birbirinden ayırt edecek şekilde ifade edelim.

Obsesyon (takıntı): Obsesyonlar, belirgin bir kaygıya neden olan yineleyici ve zorla gelen düşünce, dürtülerdir.

Kompulsiyon (zorlantı): Obsesyonlara cevap olarak yapılan ve kaygıyı azaltmayı amaçlayan, yineleyici davranışlar ya da zihinsel eylemlerdir.

Takıntılar, kişiye yabancı olarak gelir yani kişinin mantığına ters düşer ve kabul edilemez gelir. Çoğu hasta hastalığının bilincindedir.

En sık görülen takıntılar;

  • Kirlenme,
  • Mikrop kapma,
  • Simetri,
  • Düzen,
  • Sayı sayma,
  • Plaka-tabela okuma,
  • Din,
  • Cinsellik
  • ve kontrol ile ilgilidir.

Kişiler bu düşüncelere, dürtülere aldırmamaya çalışıp baskılasalar da takıntılar bilinçli çaba ile akıldan çıkarılamaz.

Bu düşüncelere tepki olarak yinelemeli davranışlar sergilerler. Bu davranışlara el yıkama, sıraya koyma, sessiz biçimde bazı kelimeleri tekrar etme örnek verilebilir. Zorlantılar yerine getirildiğinde, örneğin mikrop kapma düşünüldüğünde temizlik yapılması kaygı ve gerginliği azaltır. Zaman içinde belirtiler devam ettikçe kişi karşı koymayı bırakır, takıntı ve zorlantılar günlük yaşamın bir parçası haline gelir. Ayrıca takıntılarını tetikleyecek durumlardan kaçınmaya başlar. Örneğin; toplu kullanım alanlarına girmemeye, kapı kollarını tutmamaya çalışır.

Obsesif kompulsif bozukluk, bireylerin günlük yaşamını, aile ve çalışma hayatlarını ciddi ölçüde etkileyen bir hastalıktır. En sık depresyon, tik bozukluğu, diğer kaygı bozuklukları, yeme bozuklukları, bazı kişilik bozuklukları ile görülmektedir.

Düşüncelerin tekrarlayıcı halde olması hastalık değildir. Hayatı ciddi derecede etkileyen, istemsiz ve mantık dışı olması hastalıktır. Örneğin balkona çıktığında atlayabileceğini düşünen bir birey, kapıldığı bu düşüncenin mantık dışı olduğunu kabul ederse ve bu tekrarlayıcı düşünce onun eylemlerinde bir sınırlama oluşturmazsa hastalık olarak görülmez. Eğer balkona çıktığında atlayacağı, düşeceği düşüncesini aklından çıkaramadığı için balkona çıkmazsa kişi sınırlanmış eylemine bağlı Obsesif Kompulsif Bozukluk tanısı alabilir.

Obsesif Kompulsif Bozukluk Tedavisinde;

  • Bilişsel davranışçı terapiler
  • Farmakolojik tedavi yaklaşımları kullanılmaktadır.

Obsesyon ve kompulsiyonların derecesi ve etkisi ne olursa olsun, hastalığın teşhisinin konulması, uygun yönlendirmelerle bireyin kontrol altında bir yaşam sürmesi gerekmektedir.

Tedavi sürecinde dalgalanmalar olabileceği unutulmamalıdır. Dönem dönem tekrarlar ya da takıntılar artabilir. Bu durum hastalığın geri gelmesi olarak yorumlanmamalıdır.

Zihinsel yoğunluk ve yorgunluğa iyi gelebilecek aktiviteler yapılmalıdır. Örneğin; hastanın sosyalleşmesi, kendine hobi ve ilgi alanları oluşturması faydalıdır. Yürüyüş gibi bedensel aktiviteler yapılmalıdır. Bunlar iyilik halinin korunması için tedavinin en önemli parçalarından biridir. Bu sebeple tedavi devamlılığını mutlaka sağlanmalıdır.

Obsesif Kompulsif Bozukluk ile baş etmede aile ve yakın çevrenin tutumunun önemi yadsınamaz.

  • Hastalıkla ilgili yargılama yapılmamalı. Bireyi anlamaya çalışmak öncelik olmalıdır.
  • İletişime geçmek için kullanılacak yöntem hastalıkla ilgili konuşmak olmamalıdır.
  • Zayıf ve kendini başarısız hissettiği konular değil yetkinlikleri ve olumlu özellikleri konuşulmalıdır.
  • Onaylanma ve takdir edilme ihtiyaçları unutulmamalıdır.

Özel ilgi alanları ve destekleyici yakınlara sahip olmanın önünde zorlayıcı düşüncelerin duramayacağını bilip sevgi dili kullanmayı öncelik haline getirmeniz dileğiyle.

Sağlıklı günler dilerizm.

Yılmaz B, Obsesif Kompulsif Bozukluk Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar Lectio Scientific Journal of Health and Natural Sciences Temmuz 2018, C. 2, S. 1, 21- 42

Gurhan, Nermin (2016) Psikiyatri ve Ruh Sağlığı Hemşireliği (Ankara:Ankara Nobel Tıp Kitabevleri)

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.