Nötropenik Hastaysanız veya Hastanız Varsa Dikkat Etmeniz Gerekenler

0 131

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Merhabalar,

Bu yazımda sizlere hayati bir durum olan nötropeni durumundan bahsedeceğim. Nötropenik hastaysanız veya hastanız var ise bu yazıyı dikkatli okuyun. Çünkü bu öneriler hayat kurtarabilir. Bu durumdaki hastaları genelde çok basit hatalarımızdan ve dikkat etmediklerimiz nedeniyle kaybetme durumunda kalıyoruz.

Uzun düz kemiklerin içerisindeki boşluklarda bulunan yumuşak, besleyici ve süngerimsi yapıda bir madde olan kemik iliği; içeriğinde hematopoietik (kan yapıcı kök hücre) hücreleri barındırmaktadır.

Hematopoietik kök hücreler; alyuvar (beyaz kan hücresi), akyuvar (kırmızı kan hücresi) ve trombositleri (kan pulcukları) üreterek kan dolaşımına katılırlar.

Akyuvar hücreleri olarak da bildiğimiz aynı zamanda bağışıklık sisteminin temelini oluşturan lökositler; lenfosit, monosit, eozinofil, bazofil ve nötrofil gibi granülositlerden oluşmakta ve bakteri veya virüslere saldırarak onları yok etmekte görev almaktadır.

Vücudumuzun savunma sistemi içerisinde büyük rol alan lökositlerin periferik kanda miktarı 5.000-10.0000 mm³’tür. Lökositlerin içerisinde en fazla miktarda bulunan hücre %60-70 oranında nötrofillerdir.

Nötrofiller vücudun ilk savunma hattını oluşturarak atık maddeleri ve ölü dokuları fagosite etmekte görev alırlar.

Kanser hastalarında hastalığın seyrine göre veya kemoterapi, radyoterapi, immünoterapi ve hematopoietik kök hücre nakli tedavilerinden kaynaklı karşılaştığımız nötropeni; Dünya Sağlık Örgütü tarafından mutlak nötrofil sayısının 2.000/mm³ ‘ün altında olması olarak tanımlanır.

Mutlak nötrofil sayısına göre hafif, orta ve şiddetli olarak üç gruba ayrılan nötropeninin şiddeti aynı zamanda hastanın enfeksiyon açısından taşıdığı riski de gösterir.

Nötropenik hastalarda enfeksiyonların önlenmesi ve erken dönemde fark edilmesi oldukça önemlidir. Hastalarda enfeksiyon gelişmesini önlemeye yönelik uygun nötropenik izolasyon önlemlerinin alınması, çevre düzenlemesinin yapılması, hastaların kişisel hijyenin sağlanması, nötropenik diyetin düzenlenmesi ve risk faktörlerinin tespit edilerek ortamdan uzaklaştırılması gerekmektedir.

Daha yakından inceleyecek olursak nötropenik hastada dikkat edilmesi gereken kuralları şu maddeler halinde sıralayabiliriz;

  • Nötropenik hastaların tek kişilik odalarda sağlık personeli tarafından eğitilmiş bir refakatçı ile kalmaları uygundur.
  • Hasta odalarının kapılarına; nötropenik izolasyon tabelası asılmalı ve hasta ile temastan önce maske, önlük, eldiven ve el dezenfeksiyonu gibi izolasyon önlemlerine dikkat edilmelidir.
  • Hastalara el yıkamanın şeklinden ve öneminden bahsedilmelidir.
  • Hasta odalarında hastaya özgü banyo ve tuvalet bulunmalıdır.
  • Hastaya özel ya da özel olmayan malzemeler kullanılmadan önce dezenfekte edilmelidir.
  • Hasta odalarında mantar enfeksiyonlarına sebep olacak canlı/kuru çiçek ya da bitkiler ve durgun su kaynakları bulundurulmamalıdır.
  • Kişisel hijyen kurallarına dikkat edilmeli; günlük vücut hijyeni ve her yemek sonrası ağız bakımı sağlanmalıdır.
  • Kurumuş ve çatlamış ciltten enfeksiyon girişini önlemek için deri bütünlüğü korunmalı ve uygun nemlendiriciler ile deri nemli tutulmalıdır.

Saydığımız bu önlemlerin dışında, bağışıklık sistemi baskılanmış hastalar enfeksiyonlara ağız yoluyla da maruz kalabilirler. Bu durum bizlere besinlerin uygun koşullarda satın alınması, yıkanması, saklanması ve pişirilmesine dikkat edilmesi gerektiğini göstermektedir. Nötropenik hastalarda gıda kaynaklı mikroorganizmaların neden olabileceği enfeksiyonları önlemek için düşük bakterili diyet olarak da bildiğimiz Nötropenik diyet ile beslenmeleri sağlanmalıdır.

Peki, Nötropenik diyette nelere dikkat etmeliyiz biraz da bunlardan bahsedelim.

  • Nötropenik diyette amacımız besin kaynaklı vücuda girebilecek mikroorganizma sayısını azaltmaktır.
  • Nötropenik hastaların diyetleri protein, vitamin ve kalori yönünden zengin içerikli olacak şekilde düzenlenmelidir.
  • Besinler satın alınırken uygun koşullarda saklama ve depolama işlemini gerçekleştirebilen marketler tercih edilmelidir.
  • Besinlerin son kullanma tarihlerine dikkat edilmelidir.
  • Besinler yüksek hijyen önlemleri alınarak hazırlanmalıdır.
  • Tahta kaşık, spatula kullanılmamalı; mutfak kurulama bezi yerine kâğıt havlu tercih edilmelidir.
  • Yemekler pişirilirken düdüklü tencere tercih edilmelidir ve öğünlük pişirildikten sonra 24 saat içerisinde tüketilmelidir.
  • Dondurulmuş besinler oda sıcaklığında değil; buzdolabında ya da mikrodalgada çözdürülmelidir.
  • Çözdürülmüş bir besin kesinlikle tekrar dondurulmamalıdır.
  • Hastaya yemekler verilmeden önce yemeklerin üzerindeki mikroorganizmaların ölmesi için mikrodalga fırında yüksek derecede ısıtılmalıdır.
  • Az pişmiş ya da çiğ sebze tüketilmemelidir. İyi yıkanmış ve pişirilmiş tüm sebzeler tüketilebilir.
  • Elma, armut vb. kalın kabuklu meyveler yıkandıktan sonra kabukları soyularak tüketilmelidir.
  • Pastörize edilmiş süt ve süt ürünleri tercih edilmelidir. Köy peyniri, manda sütü gibi besinler tüketilmemelidir.
  • İyi pişmiş et ve et ürünleri tüketilebilir; ızgara et, ev yapımı sucuk ve çiğ yumurta içeren besinler tüketilmemelidir.
  • Paketlenmiş ekmek, ev yapımı börek, kek, mantı vb. besinler tercih edilebilir fakat açma, simit, poğaça gibi açıkta satılan ürünler ve hazır çorba tüketilmemelidir.
  • Taze sıkılmış meyve suyu ve musluk suyu tercih edilmemelidir.
  • Süt, yoğurt ayran gibi içecekler tek kullanımlık paketler halinde tüketilmelidir.

Virüs, bakteri ve mantar enfeksiyonları ile karşılaşma riski yüksek olan Nötropenik hasta grupları ile sağlık profesyonelleri olarak daha özverili ve sabırlı bir şekilde çalışmalıyız. Hasta ve ailelerinin eğitimlerine önem vererek bakımlarında aktif rol almalarını sağlayabiliriz.

Unutmayalım ki insan biyo-psiko-sosyal bir varlıktır ve bu hasta grupları hayatlarının bir dönemini sevdikleri birçok şeyden mahrum ve ailelerinden izole geçirmek zorunda kalmaktadır. Bu nedenle hastalarımıza psikolojik olarak destek sağlama konusunda onlarla en çok vakit geçiren hemşirelere büyük görevler düşmektedir.

Sağlıkla kalın.

Çelik, G. H. T. Nötropeni Ve Hemşirelik Bakımı. Gönderen, H. H. S., & Kapucu, S. (2009). Nötropenik Hastada Nötropeniyi Değerlendirme Kriterleri Ve Hemşirelik Bakımı. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 16(1), 69-75.

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.