Moğolistan’da Aşı İşe Yaramıyor Mu? Aşı Olalım Mı?

0

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Merhaba,

Bugün gündemimizde Moğolistan var. Moğolistan 3,330,000 nüfuslu. Bugünlerde Moğolistan’da günlük vaka sayısı 2 binlerin üzerinde ve nüfusuna göre hayli yüksek. Moğolistan şu anda tek doz aşıda %60, tam doz aşıda %50 düzeyinde (Şekil 1). Bu durum özellikle aşı çekingenliği olan kişilerde aşının etkisizliğine bir kanıt gibi algılanıyor ve sosyal medya mecralarında yayılıyor. İlk bakışta gerçekten kuşku yaratan bir görüntü.

ŞEKİL 1

Oysa istatistikleri birazcık derinlemesine incelediğinizde kazın ayağının öyle olmadığı net bir şekilde anlaşılıyor. Moğolistan farklı bir ülke. 2020’de sadece 1220 vaka, 1 ölüm saptanmış. Yani salgın buraya uğramamış. Mart 2021’e geldiğimizde vakalar artmaya başlıyor (Şekil 2).

ŞEKİL 2

O güne kadar 8 kişi ölmüş. Yani Moğolistan salgına tamamen açık ve hassas durumda. Aşılama da Mart ayında başlıyor. Ancak artışın hız kazandığı Nisan başında tek doz aşı %9, tam doz aşı %0,7 düzeyinde (Şekil 3). Yani toplumda herhangi bir aşı koruyuculuğu yok. Hiç yok. Çünkü yapılan aşılar Sinovac ve Sinopharma. Bu aşıların ilk dozunun koruyuculuğu yok. Yani Moğolistan’da salgın patlıyor, aşı arkadan geliyor.

ŞEKİL 3

15 Haziran’a geldiğimizde tek doz aşıda %57, tam doz aşıda %50 oranlarına ulaşılıyor (Şekil 4).

ŞEKİL 4

Ancak günlük vaka sayıları iki binler düzeyinde. Moğolistan’da her şey üç ay içinde gelişiyor. Bir yandan bakir ve enfeksiyona tamamen açık bir ülkede patlamış bir salgın, öte yandan yeni başlamış bir aşılama. Yeni başlayan aşılamanın biraz olsun etkisini göstermesi için 1,5 aya ihtiyaç var. Doğal olarak Nisan başında tek doz aşılanan insanlar (Nüfusun %10’u) ancak Mayıs ortasından itibaren aşıdan bir yarar görmeye başlayacaklar.  Tam bu noktada Moğolistan’da yeni bir dalga başlamış durumda. Bu dalga Haziran ortasında pikini yapıyor ve bugünlerde inişe geçmiş durumda. Moğolistan’da uygulanan aşılar da kitlesel olarak ancak önümüzdeki günlerde etkisini hissettirecek.

Moğolistan’da Birleşik Krallık (Alfa) varyantı saptanmış durumda. Deltayla ilgili bir bilgi yok. Çin aşılarının Alfa varyantına karşı etkinliği %60-80’ler arasında. Bu yüzden Moğolistan artık Sputnik ve Biontech aşılarını almaya başladı.

Öte yandan Nisan başından bugüne Moğolistan’da ölüm/vaka oranı %0,5. Bu dünyadaki en düşük oranlardan. Üstelik Moğolistan’ın tüm ileri yaşlı, kronik hastalığı olan yani ölüme en yakın halkının enfeksiyona açık ve hassas olduğu bir ortamda. Unutmayalım salgın Avrupa’ya ilk girdiğinde ölüm/vaka oranı yaşlı ve hastalar nedeniyle %30’lara ulaşmıştı. Yani Moğolistan’da vaka sayıları yüksek ancak vakaların ölümle sonuçlanma oranı son derece düşük. Çin aşıları hakkındaki bilgimiz de yayılımı önlemede sınırlı fakat ağır hastalığı ve ölümleri önlemede etkili olduğu yönünde. Rakamlar da bu bilgiyi destekliyor.

Aşı Moğolistan’da etkili. En azından ağır hasta ve ölümleri önlemede hayli etkili. Bundan sonra ne olur? Moğolistan’da vaka sayıları yavaş yavaş azalır. Ölümler bu düzeyini bir süre korur, giderek azalır. Delta varyantı ülkeye girerse veya hali hazırda girmişse sayılar artabilir.  Biontech uygulaması yaygınlaşırsa Delta etkisi de kırılır.

Önceki yazımda yetişkinlerin çoğunu aşılamış İsrail’de son bir aydaki vakaların %48,6’sının 0-19 yaş grubunda olduğunu, son bir haftayı bilebilsek bu oranın çok daha yüksek olacağını belirtmiştim. Bu hafta itibariyle bu oran %52’ye yükseldi. Giderek artacak. Birleşik Krallık’ta Delta varyantının etkisiyle günlük vakalar 25 binin üzerine çıktı. Üstelik aşı oranları da yüksek. Ancak burada da artan vakalar henüz aşılanmamış veya düşük aşı oranlarına sahip 7-24 yaş grubunda (Şekil 5). Birleşik Krallık’ta pandeminin başından bu yana toplam vakalarda ölüm/vaka oranı %2,7. Delta varyantının etkili olup, vaka sayılarının arttığı, ancak aşı oranlarının yüksek olduğu son 1,5 ayda ise %0,12. Haydi zaman içinde biraz daha yükselsin. Yine de çok çok düşük.

Özetle güncel istatistiklere ve bilgilere göre Delta varyantının etkisinde dahi olsa aşı kişileri korumaya devam ediyor. Özellikle ölümleri ve ağır hastaları azaltıyor. Aşı olun. Çocuklarınızı ve gençlerinizi koruyun.

Sağlıkla kalın.

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.