Mantar Zehirlenmesinin Belirtileri Nelerdir Ve Mantar Zehirlenmesinde Neler Yapılmalı?

2

Mantar kelimesinini kökeni Yunanca’dır ve süngerimisi olarak bilinir. Bitki olarak bilinse de aslında parazit veya saprofit olarak yaşayan canılardır. Sporla ürerler, rüzgarla yayılıp toprakta yıllarca yaşayabilirler.

Mantarlar doğadan toplanıp sık yenilen besinlerdir.

Dünyada 5000 mantar vardır ve sadece 200-300 türü güvenle yenilebilmektedir.

Mantarlar protein bakımından zengin besinlerdir ve esansiyel aminoasitleri içerirler. Düşük kaloriye sahiplerdir. Buna ilaveten mantarlar immün sistemi güçlendirdiği, pıhtılaşmayı inhibe ettiği ve kolestrolü düşürdüğüne dair veriler mevcuttur.

Bazı mantar türleri ise zehirli bileşikler taşırlar ve bazı hastalıkları meydana getirebilirler. Bu duruma mantar zehirlenmesi denilmektedir.

Mantar zehirlenmeleri, kendiliğinden yetişen ve yapısında zehirli maddeleri barındıran bazı şapkalı mantarların çiğ veya pişirilerek, taze, kurutularak, dondurularak veya konserve tüketilmesi sonucunda görülür.

Mantar zehirlenmeleri özellikle ilkbahar ve sonbahar aylarında görülür ve sıklıkla ölümcüldür.

Ülkemizde ekolojik şartların elverişli olmasından dolayı mantar çeşitliliği fazladır. Amanita türü mantarlar dünyada ve ülkemizde en fazla zehirlenmelere sebep olan türdür. Bu türler zehirlenmelerin %90-95’ten sorumludur. Birçoğu karaciğer ve böbrek fonsiyonlarında bozulmaya sebep olarak ölüme neden olmaktadır.

Yapılan tüm uyarılara rağmen mantarlar bilinçsiz olarak toplanmakta ve doğada yetişen mantarların tüketimi ile ilgili sorunlar dünyada ve ülkemizde deva etmektedir.

Mantar Zehirlenmesi Belirtileri

Evre 1

İlk iki saatte karın ağrısı, bulantı, kusma, ishal, nabız hızında artış, kan şekerinin yükselmesi, kan basıncının düşmesi ve elektrolit dengesizlikleridir.

Terleme ağızda metalik tat, baş dönmesi, sersemlik, bilinç bulanıklığı, uykuya meyilli olma, vücutta kızarıklık, tükürük artışı, görülebilir.

Evre 2

12-48 saat sonra gelişen ve kendini hepatik enzim yükselmesi ile gösteren evredir.

Evre 3

Mantarın yenilmesinden 24-72 saat sonra kendini gösterir. Hepatik, kardiyak ve renal yetmezlik gelişir. Bu evrede kanama diyatezi ve koma gelişir. Yaşama sansı çok azdır.

Mantar zehirlenmelerinde hasta öyküsü çok önemlidir ve bazı soruların cevabı aranmalıdır.

  • Mantar zehirlenme belirtileri ne zaman ortaya çıktı?
  • İlk şikâyeti neydi?
  • Son üç gün içinde alkol tüketimi oldu mu?
  • Ne kadar mantar ve ne zaman yenildi?

Mantar Zehirlenmelerinde Neler Yapılmalıdır?

  • Kişi hemen kusturulmalı, midesi yıkanmalı ve emilimin engellenmesi için aktif kömür verilmesi gerekir.
  • Sıvı elektrolit tedavisi yapılmalıdır.
  • Kaybedilen sıvı yerine koyulmalıdır.
  • Eğer zehirlenme olmuşsa ALO 114 HATTI ARANMALIDIR.

Mantar Zehirlemelerinden Korunma Yolları

  • Kültür mantarı dışındaki mantarlar asla çiğ ve pişmiş olarak tü
  • Mantarlar hiçbir zaman halk arasındaki isimlerle yaygın isimlerle tanımlanmamalıdır. Çünkü farklı coğrafyalarda değişik isimlerle biliniyor olabilir.
  • Zehirli ve zehirsiz mantarlar bir arada yetişebileceğinden mantar toplayıcılar bile yanılabilmektedir.
  • Halk arasındaki söylentilere inanılmamalıdır.
  • Markette alınan kültür mantarlarının ambalajlarına ve son kullanma tarihlerine dikkat edilmelidir.
  • Mantarların alerji ve anaflaksiye neden olduğu unutulmamalıdır.
  • Alkolle birlikte fazla mantar tü
  • Mantar zehirlenme olasılığına karşın insanlar bilgilendirilmeli.
  • Pişirilmiş mantarlar ana öğün yerine garnitür veya mevsimlik sıcak olarak tü
  • Mantar satışları denetim altına alınmalıdır.
  • Ciddi karaciğer yetmezliğine yol açan mantar çeşitleri başta olmak üzere mantar çeşidinin belirlemeye yönelik uygulanabilir tanı yöntemleri yurdun her tarafında yaygınlaştırılmalıdır.

Mantarlarla İlgili Doğru Olduğu Düşünülen Bazı Yanlışlar

  • Mantar pişerse zehiri yok olur.
  • Mantar ile yoğurt tüketildiği zaman zehirlenme olmaz.
  • Kurutulmuş mantar zehirli değildir.
  • Mantarla sirkeli su ve tuzlu suda kaynatıldığında zehiri yok olur.
  • Çayırlarda ve ağaçlarda yetişen mantarlar zehirli değildir.
  • Mantar koparıldığında renginde bir değişiklik olmazsa zehirli değil mavi renge dönüşürse zehirlidir.
  • Zehirli olan mantarlar gümüş kaşıkla veya para ile kaynatılırsa kaşık kararır.

Yardan,T.,Eden,A.O.,Baydın,A.,Arslan,B.,Vural,K.,(2008). Mantar Zehirlenmeleri, On dokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi,25(2):75-83.

Bayram,A.,Akın, A., Ülgey,A.,Öksüm, Y., Esmaoğlu, A.,(2015). Mantar Zehirlenmesi: İki Olgu, Ördü Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 2:122-125.

2 Yorum Yapıldı
  1. Özgür diyor

    Çok açıklayıcı ve net olmış👍

  2. ayda diyor

    güzel ve açıklayıcı bir yazı olmuş emeğine sağlık…

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.