Kist Hidatik Hastalığı: Belirtileri, Bulaş Yolları, Tanısı, Tedavisi Ve Korunma Yolları

0

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Kist Hidatik Hastalığı, halk arasında kist hastalığı olarak bilinir.  Hastalığın etkeni, Echinococcus granulosus adı verilen bir parazittir. Bu parazitin esas kaynağı köpek, kurt, tilki gibi et yiyen hayvanlardır. Ancak, sıklıkla köpeklerdir. Parazit, köpeklerin ince bağırsaklarında yaşar. Hastalık köpek dışkısı ile atılan yumurtalar ile insana bulaşır.

İnsanlar bu yumurtaları çiğ tüketilen ve iyi yıkanmamış meyve ve sebzelerden, kirli içme sularından alırlar. İnsandan başka koyun, keçi, sığır ve manda gibi otla beslenen hayvanlar da yumurtaları alarak hastalanırlar.

Ülkemizde Kist hidatiğin sorun olmasının nedenlerinden birisi özellikle Kurban Bayram’larında yapılan kesimler sonrası kistli sakatatları gömmek yerine, köpeklere yedirmek ya da rastgele ortada bırakarak sokak köpeklerinin bu sakatatlarla beslenmelerine yol açmaktır.

Sağlık Bakanlığı, halk arasında “kist hastalığı” olarak bilinen ve Türkiye’de çok yaygın görülmesi nedeniyle halk sağlığı sorunlarına neden olan Kistik ekinokokkoz Mevcut Durum Raporu’nu açıklamıştır. Raporda, 2008 yılında 408 olan vaka sayısının, 2019 sonunda bin 867’yi bulduğu belirtilmiştir.

Kist Hidatik ya da Kistik ekinokokkozis olarak adlandırılan bu hastalık, “İçi su dolu kese” anlamına gelmekte olup, dünyada olduğu kadar özellikle büyük bir kesiminin hayvancılıkla uğraştığı ülkemizde de önemli paraziter hastalıklardan biridir.

Kist Hidatik Hastalığının Bulaşma Yolları

Köpek, kedi ve diğer bazı hayvanlar ana konak, hastalığın görüldüğü sığır, koyun gibi hayvanlar ve insan ise ara konak olarak adlandırılır. Halk arasında Hidatik kist hastalığına köpek kisti de denilmektedir.

İnsanlara hastalığın geçişi, enfekte köpeklerin dışkısı ile kirlenmiş suların içilmesi veya köpek dışkısı ile kirlenmiş çiğ yenen roka, nane, maydanoz gibi yeşilliklerle, sebze ya da meyvelerin iyice yıkanmadan yenmesi sonucunda olabilmektedir.

Kist Hidatik Hastalığının Belirtileri

Belirtisi olmayan kistler daha çok başka muayeneler sırasında rastlantısal olarak fark edilirler. Hastalardaki belirtiler kistin komşu organlara baskısı ile veya yırtılması ile ortaya çıkar.

Karaciğer Kist hidatiği için en etkili görüntüleme yöntemi ultrasonografidir. Ultrasonografi ve diğer görüntüleme yöntemleri ile kistin sadece varlığı değil, sayısı, yapısı, türü, yırtılma olup olmadığı da görüntülenerek ortaya konur.

Hastalığın başlarında kistin küçük olduğu dönemlerde uzun yıllar boyunca belirtisiz seyredebilir. Beş santim çapa ulaşıncaya kadar herhangi bir belirti vermezler. Fakat kist büyüdükçe, bulunduğu bölgeye ve oluşturduğu basıya göre belirtiler ortaya çıkar. Kistler en sık karaciğer ve akciğerlerde görülürler.

Toplam kistlerin yüzde 40-60’ı belirti vermeden yaşamlarını sürdürürler. Bu nedenledir ki hastalık rastlantı sonucu yani kişinin başka bir nedenle doktora gitmesi sonucu, genellikle rutin bir muayene sırasında, bir cerrahi girişim sırasında ya da otopside konulabilir.

Kist Hidatik Hastalığının Tedavisi

Albendazol, Mebendazol gibi ilaçlar verilebilir, ancak tek başına ilaç tedavisi çok etkili değildir. İlaç tedavisi günümüzde, daha çok girişim öncesi ve sonrasında yayılma riskini azaltmak amacıyla kullanılmaktadır.

Günümüzde en çok uygulanan tedavi yöntemleri ciltten iğne ile uygulanan “Perkütan Tedavi” ve klasik cerrahi operasyondur. Hangi hastada hangi yöntemin seçileceğine, kistin ultrason, MR veya tomografi görünümlerine göre karar verilir.

Her ne kadar parazit ilaçlarının kullanımı söz konusu olsa da bu ilaçlar daha çok eşlik eden çeşitli hastalıklar nedeniyle opere edilemeyen hastalarda ve cerrahi uygulanmış olan hastalarda tamamlayıcı tedavi olarak kullanılır. Ameliyat, cerrahi ekibin deneyimine göre açık veya kapalı olarak yapılabilir.

Kist Hidatik Hastalığından Korunma Yolları

Hayvanların denetimden uzak, gelişigüzel yerlerde kesilmemesi, kesilen ya da ölen hayvanlara ait kistli organların kontrolü yapılmalıdır. Biyolojik çemberin en önemli etkeni, başıboş köpek kontrolüdür. Tüm köpekler kayıt altına alınmalı ve kayıtlı olduğuna dair tasma taşımalıdır.

Mezbahalar mümkün olduğu kadar yerleşim yerlerine uzakta kurulmalı ve çevresi köpeklerin ve diğer karnivorların giremeyeceği şekilde duvar ya da tel örgü ile çevrilmelidir. Kesim sonrası kalan kistli organ atıkları kesinlikle çöpe atılmamalı, yakma fırınlarında imha edilmeli, bunun mümkün olmadığı durumlarda kistli organlar köpek ve diğer karnivorların ulaşamayacağı derinlikteki çukurlara gömülmeli, üzeri kireçlenmelidir.

Köpeklerin beslenmesinde mümkün olduğunca çiğ et veya sakatattan kaçınılmalı, eğer verilecekse pişirildikten sonra yedirilmelidir. Bu konuda eğitimler verilmelidir. Bunun için okullarda, sağlık kurumlarında, kışlalarda, camilerde halk bilgilendirilmelidir.

Kesim Sonrası Kistli Organların İmhası Önemli

Ellerin sabun ve bol su ile yıkanması ve temel hijyenik tedbirlerin alınması hastalıktan korunmada büyük ölçüde başarı sağlamaktadır. Tüm bahsettiğimiz korunma ve kontrol çabalarının başarıya ulaşmasındaki en temel şart hastalığa karşı insanlarımızın eğitilmesi ve bilinçlendirilmesidir. Bu amaçla hastalık konusunda yazılı ve görsel basında bilgilendirme faaliyetleri yapılmalıdır. Özellikle Kurban Bayramının yaklaştığı şu günlerde bilgilendirme faaliyetlerinin arttırılması gereklidir.

Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Zoonotik ve Vektörel Hastalıklar Dairesi Başkanlığı organizasyonunda hazırlanan, “Türkiye Zoonotik Hastalıklar Eylem Planı (2019-2023)” kapsamındaki faaliyetlerin yerine getirilmesi halinde Türkiye’de, KE’nin kontrol altına alınabileceği vurgulanan raporda, şu önerilere yer verilmiştir:

  • Eğitim materyali hazırlanmalı (Poster, afiş, broşür, el kitapçığı).
  • Görsel ve yazılı basında hastalık hakkında bilgilerin paylaşılması sağlanmalı.
  • RTÜK ile iş birliği içerisinde medya üzerinden farkındalık çalışmaları yürütülmeli.
  • Kamu spotu hazırlanarak televizyonlarda gösterilmeli.
  • Veteriner hekimler, sağlık çalışanları, mezbaha çalışanları, kasaplar, çiftlik sahipleri, muhtarlar, öğretmenler, din görevlileri gibi meslek mensuplarına yönelik eğitimler düzenlenmeli.
  • Kurban Bayramı namazlarında hazırlanan hutbenin sonuna hastalığın halk sağlığı yönünden önemine vurgu yapılmalıdır.

Bizler Ne Yapabiliriz?

  • Köpek ve kedilere mümkün olduğu kadar çiğ et verilmemeli.
  • Kişisel temizlik kurallarına dikkat edilmeli, içme ve kullanma suları temiz olmalı, çiğ yenen sebze ve meyveler bol su ile iyice yıkandıktan sonra tüketilmeli.
  • Sokaklarda serbest dolaşan köpeklerin okşanması ve sevilmesi sırasında parazit yumurtaları ellere geçebilir. Bu nedenle, özellikle çocukların köpeklerle temasından sonra ellerini bol su ve sabunla yıkamaları sağlanmalı.

https://www.saglik.gov.tr/TR,4076/kist-hidatik-kistik-ekinokokkoz.html Erişim Tarihi: 15.07.2021

http://www.turkiyeparazitolderg.org/archives/archive-detail/article-preview/ocuk-hastada-beyinde-nadir-grlen-bir-kitle-kist-hi/27767 Erişim Tarihi: 15.07.2021

https://usakism.saglik.gov.tr/TR-146660/kistik-ekinokokkoz-kist-hidatik.html Erişim Tarihi: 15.07.2021

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.