Kendi Kendine Testis Muayenesi Konusunda Kapsamlı Rehber

0

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Toplum adına toplum sağlığı için çalışan kocaman bir sağlık ordusu mevcutken, siz de kendi bedeniniz için bu sağlık ordusuna katılmaya ne dersiniz?

‘Herkes İçin Sağlık’ diyerek sizlerle birlikte vücudunuzun nasıl sağlıkçısı olabileceğinizi ele alacağım.

Nasıl mı?

‘Kendi Kendine Muayeneler’ ile.

Bu sayede sağlık kurumuna başvurmadan önce çeşitli konularda sizlerde bedeninizin takipçisi olarak bir hastalık baş göstermeden anormallikleri tespit edebilirsiniz. Hazırsanız ilkinden başlayalım!

Kendi Kendine Testis Muayenesi

Testis Kanseri, eğer evre 1’de yakalayabilirseniz, adı kötü olsa da tedavisi çok yüksek ve ölümcül olmayan bir hastalıktır. 2018 yılında Ulusal Hemşirelik Öğrencileri Kongresi için ele almış olduğum ‘’Kendi Kendine Testis Muayenesi’’ adlı farkındalık çalışmamda, kadınlar üzerinde bilgi düzeylerini ölçmüş ve ‘’Testis nedir?’’ sorusu ile sıklıkla karşılaşmıştım. Hastalıktan, belirtilerden, tedaviden, muayeneden değil, çok daha temel bir sorudan hatta sorundan bahsediyorum. E bu soru çok normal neden erkeklerde değil de kadınlar üzerinde çalıştın diye sorabilirsiniz, cevap açık; kadınların erkekler üzerinde hem anne hem de bir eş rolü var.

Asıl konumuza geçmeden önce bütün yenidoğan erkek bebeklerin yaklaşık olarak %6’sını etkileyen, en sık görülen konjenital genitoüriner sistem anormalisinden bahsedeceğim size; ‘’Kriptorşidizm’’.

Kriptorşidizm, testislerin fetal gelişim sırasında oluştukları karın boşluğundan doğumla birlikte skrotuma inmemeleri durumuna verilen addır. En basit açıklamasıyla testislerin doğuştan torbaya inmemesi durumudur. Testislerin torbadaki normal yerinde olması sağlıklı testis gelişimi, hormon ve sperm üretimi için mutlaka gereklidir. İnmemiş testis sıklığı zamanında doğmuş bebeklerde %2-4 iken, bu oran erken doğmuş yani prematüre bebeklerde %20-33 gibi çok yüksek bir oranda görülmektedir. İnmemiş testis çoğunlukla tek taraflı görülmekle birlikte bazen iki taraflı da görülebilir. Ancak bazı durumlarda testisler karın içinde kalmış olabilir ve dışarıdan hiç belirlenmeyebilir.

Literatürlerde değişen oranlarda (3 kat – 50 kat) testis kanseri riski taşımakta olduğu ve inmemiş testisi olan hastaların testis kanseri ve aynı zamanda infertilite riski taşıdıkları için yaş olarak erken dönemde opere (ameliyat edilmeleri) edilmeleri gerekmekte olduğu vurgulanıyor. Hatta uzmanlar bunu tam olarak kısıtlamayı da başarmış ve ideal orşiopeksi (testisin yumurtalık kesesine indirilmesi ve sabitlenmesi işlemi) yaşının 6-12 ay arasında gerçekleştirilmesi gerektiğini belirtmiş.

Peki ya tedavi edilmezse?

  • Hormon ve sperm üretiminin bozulması ile kısırlık oluşabilir.
  • Testis kanseri görülme riski 4-10 kat artar.
  • Testis damarları etrafında dönebilir ve testisin kanlanması bozularak kaybedilebilir.
  • Yukarıda kalan testis travmaya maruz kalabilir.
  • Kasık fıtığına neden olabilir.
  • Testisin torbada olmamasından kaynaklı psikolojik sorunlar yaşanabilir.

Tartışmalı olmakla birlikte inmemiş testisin, diğer tarafta bulunan ve sağlıklı olan testise de zarar vereceği gibi riskler taşımaktadır. Testis kanseri hasta serilerinde hastaların %5-10 kadarında kriptorşidizm öyküsü bulunmakta olduğu da meta-analizlerce ortaya konulmuş.

Tüm bu verilere bakarsak gerçekten bir anne adayı olarak ‘’Testis nedir?’’ diye sormak doğru mu?

Sevgili anneler ve anne adayları, bebeğiniz 6 aylık olmadan mutlaka testis muayenesi yapın. Uzman bir kişi tarafından testisin nasıl kontrol edileceği hakkında bilgi edinin. Bu muayeneleri yetişkinlerin aksine sıcak banyo ortamında değil, normal oda sıcaklığında ve tercihen farklı pozisyonlarda (ayakta, yatarken, uyurken vs) yapılmalıdır. Sol elinizle kasığa bastırırken, sağ elinizle torbanın içindeki testisi hissetmeye çalışmalısınız. Elleriniz soğuk ya da ıslak olmamalıdır. Testisin bulunması gereken yer, skrotum (torba) denen, penis alt kısmındaki, daha koyu renkli ve kırışık derili kısımdır. Bu torbanın içinde olmak kaydıyla testis, torbanın alt, orta ya da üst kısmında bulunabilir. Sağ elinizi ilk dokundurduğunuzda testis torbanın sınırları içindeyse, bu muayene sonucunu “testis aşağıda” olarak işaretlemelisiniz. Testisi ilk fark ettiğiniz yeri not etmelisiniz; yani kasıktan sağarak indirdiğinizde bu muayene sonucunu “aşağıda değil” olarak işaretlemelisiniz. Hafızasına güvenmemeli, testisin pozisyonunu bir kâğıda not etmeli ve doktorunuza giderken bunu göstermeyi unutmamalısınız.

Şimdilik bilinen tek risk faktörü hastalarda görülen inmemiş testis (kriptorşidizm) öyküsüdür. Böyle bir durum nedeniyle cerrahi tedavi görmüş olan kişilerin %5-10’unda testis tümörü geliştiği yıllar içinde gözlenmiştir (tümör her iki testiste de gelişebilir). Bu nedenle, geçmişte inmemiş testis tanısı almış olan bireylerin testislerini düzenli olarak muayene etmeleri son derece önemlidir.

Ve siz baylar, her yıl, her 100.000 erkekten sadece 3’ü bahsettiğimiz bu tanıyı alıyor. Her ne kadar bu rakamlar düşük olsa da testis tümörü 15-35 yaş erkeklerde en sık görülen kanser olduğunu göz ardı etmemek gerek. Fakat erken teşhis ile bundan kurtulmak çok kolay! Önce kendi vücudunu tanımakla başlayabilirsiniz işe. Nelere sahip olduğunuzu bilirseniz yeni bir oluşumu fark etmeniz daha kolay olacaktır. Nelere sahip olduğunuzun bilinci, sahip olmadığınız tehlikelere ışık olacaktır. Gelelim asıl konumuza, yeni bir oluşumu fark etmek için kendinizi nasıl muayene etmelisiniz?

  • Sıcak bir banyo veya duştan sonra, testislerin üzerindeki deri daha da yumuşayacağı ve gevşeyeceği için muayene daha iyi yapılabilir.
  • Muayenenin ayna karşısında yapılması önerilmektedir.
  • Her bir testisini her iki elinizle muayene etmelisiniz.
  • Orta parmaklarınız testisin altında, başparmağınız üstünde olmak üzere parmaklarınız arasında testisi nazikçe çevirin.
  • Bir testisiniz diğerinden hafif büyükse (özellikle sağ); bu sizi şaşırtmasın. Bu normaldir.
  • Testisin üzerinde yumru olup olmadığına bakarken testisin bir önceki muayeneye göre kıyasla büyümüş, sertleşmiş veya değişmiş olup olmadığına dikkat edin.
  • Spermi taşıyan ve biriktiren yumuşak ve kanallı bir yapı olan epididimi bulun. Burada ele gelen kitle olup olmadığını kontrol edin.

Doktora Başvurmanız Gereken Önemli Durumlar

  • Testislerin herhangi birinde eline gelen kitle
  • Testislerin herhangi birinde büyüme
  • Testisleri saran kesede dolgunluk hissi ve şişkinlik
  • Testislerde ağrı
  • Testislerde sıvı birikimi

Sevgili okur, elbette testiste iyi huylu kitleler de olabilir ancak saptanan kitlelerin çoğu kanserle ilişkilidir. Şüphe durumunda doğru tanı için mutlaka üroloğa başvurmalısın. Kendi kendine testis muayenesi (KKTM) testisteki fiziksel anormalliklerin erken fark edilmesini sağlayan, uygulanması son derece basit bir yöntemdir. Lütfen kendine geç kalma ve her ay düzenli olarak muayeneni tekrarla. Sağlıkla kal!

Dr. Barış Kuzgunbay, Testis Tümörü Erken Tanısında Kendi Kendine Muayenenin Yeri: Dünyada ve Türkiye’de Duru, Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi, Üroloji Anabilim Dalı, Adana, Türkiye

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.