Kanserli Hastasına Yaklaşım Nasıl Olmalı?

1 2.925

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Kanser; oldukça yaygınlaşan bir sağlık sorunudur ve hastalar için stres verici bir olaydır. Kanserli hastalarda psikiyatrik hastalık görülme oranı oldukça fazladır ve bu bireyin tedaviye uyumunu zorlaştırarak hastalığın seyrini olumsuz etkiler. Kanser hastalarının tedavisinde bireylerin yaşadıkları duygusal ve sosyal sorunların aşılabilmesi için psikolojik destek sağlanması büyük önem taşımaktadır.

Yaşamı tehdit eden kanser, davranışlarda, anlamlandırmada, yaşama bakış açısında ve kişiler arası etkileşimlerde değişimlere de neden olur.

Bu değişiklikler şöyle özetlenebilir.

Tanı Öncesi Dönem

Genellikle en zor geçen dönemdir çünkü hastaların hayatında bir belirsizlik mevcuttur. Anksiyeteli bir dönem geçirebilir ve yakın çevrelerine olan davranışlarda terslik, farklılıklar yaşanabilir, depresyon yaşayabilir veya uyku ilacı kullanmaya başlayabilir.

Tanı Dönemi

Bu dönemde hastaların gösterdiği tepkiler; inkâr, öfke, pazarlık, depresyon ve kabullenme olarak 5 aşamaya ayrılmıştır.

  1. Birey öncelikle büyük bir şaşkınlık yaşayarak bu hastalığın kendi başına gelmesinin olanaksız olduğu belirterek hastalığı inkâr eder.
  2. Hastalığı yavaş yavaş anlamaya başladığında ise bir öfke tepkisi olarak kendisine “Bu haksızlık, neden ben?” gibi sorular sormaya başlayarak isyan eder.
  3. Ardından gelecek planlarının bozulacağını düşünerek kendisiyle ve çevredekilerle pazarlık yapmaya başlar, anlaşmaya varması ise uzun zaman alabilir.
  4. Kişi artık gerçekle tamamen yüzleşip bir daha hiçbir şeyin eskisi gibi olamayacağını ve bu hastalığı engelleyemeyeceğini düşünür. Yakın çevresiyle olan ilişkisi zayıflar ve birey ruhsal bir çöküntü yaşar.
  5. Son dönemde hastanın tepkileri giderek yatışır ve biraz daha dışa dönük bir ruh haline bürünmeye başlar.

Nüks ve Terminal Dönem

Beklenmedik bir nüks haberi almak hastaya daha fazla umutsuzluk, güçsüzlük ve hayal kırıklığı yaşatabilir. Ölümünün yakın olduğunu ve zamanlarının kısıtlı olduğunu fark ederek son günlerinin üzüntüsünü yaşar ve bir başkasına yük olup olmayacağını düşünür.

Bu dönemlerde yaşanacak cerrahi girişim, radyoterapi, kemoterapi gibi uzun süren tedaviler hastada anksiyete, korku ve depresyon belirtilerinin ortaya çıkmasına, yalnızlık, karamsarlık, uyku bozukluğu ve içe kapanmaya neden olabilir. Her ne kadar kanserli hastaların aile ve yakınları hastaya psikososyal destek verip bu dönemlerde yardımcı olsalar bile bu hastalık hakkında bilgili ve deneyimli olmayacakları için destekleri sınırlı kalabilir. Bu nedenle sağlık çalışanlarına da önemli roller düşmektedir ve hemşire, psikolog ve onkoloji uzmanı da aile ile iş birliği içerisinde şu şekilde çalışmalıdır.

  • Bireye sevildiğini, saygı duyulduğunu ve önem verildiğini hissettirerek,
  • Bireyin inançlarını, duygu ve düşüncelerini ifade etmesine yardım ederek,
  • Bireyin ihtiyaçlarını sorgulayıp ihtiyaçlarına yönelik davranarak,
  • Bilgi verip, danışmanlık hizmeti sağlayarak,
  • Maddi yardım yaparak,
  • Kendisi gibi hasta bireylerin de bulunduğu derneklere yönlendirerek ve onu cesaretlendirip yalnız olmadığını hissettirerek,
  • Birey ile ailesi arasında iletişimi güçlendirerek,
  • Birey kendini iyi hissettiği dönemlerde iletişime teşvik ederek, ağrılı ve yalnız olmak istediği dönemlerde ise yalnız kalma isteğine saygı göstererek,
  • Bireyi iş bulma, iş değiştirme konusunda yardımcı olabilecek kişilere yönlendirerek,
  • Bireye hastaneye ulaşım olanağı temin ederek.

Bu sayede iş birliği yapılarak hastaya verilen psikososyal destek hastanın iyileşme sürecini pozitif etkileyecek ve yaşam kalitesini arttırarak yaşamasına olanak sağlayabilecektir.

Bahar A, Kanser Hastalarına Psikososyal Yaklaşım, Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi,2007; 10:1.

Işıkhan V, Kanser ve Sosyal Destek, Hacettepe Üniversitesi İ.İ.B.F. Sosyal Hizmet Bölümü.

Dedeli Ö, Fadıloğlu Ç, Uslu R, Kanserli bireylerin fonksiyonel durumları ve algıladıkları sosyal desteğin incelenmesi, Türk Onkoloji Dergisi 2008;23(3):132-139.

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

1 yorum
  1. Yusuf diyor

    Elinize sağlık güzel bir calişma olmuş

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.