Kadına Yönelik Aile İçi Şiddette Travma Sonrası Stres Bozukluğu

0

Merhabalar,

Yazımın konusu hayatlarının bir döneminde şiddete uğrayan kadınlar üzerine. Kadınlar, toplum tarafından toplumsal cinsiyetin mağdurlarına dönüştürülmektedir. Her kadına yönelik şiddet kadında ifade etmese dahi travmalar bırakabilmektedir. Bu nedenle kadına yönelik şiddet sonrası stres bozuklukları görülebilmektedir. Bu yazımda da bu konu üzerine değineceğim.

Bir kadın olarak tüm kadınların okumasını öneririm.

Bireyleri aşırı korkutan, dehşet içinde kalmalarını sağlayan, çaresiz hissettiren, olağan dışı ve beklenmedik bir şekilde gerçekleşen olayların neden olduğu etkilere ruhsal travma denir.

Ruhsal travmalardan sonra yaşanan hastalıklardan biri de travma sonrası stres bozukluğudur.

Travma sonrası stres bozukluğu hastalığına bağlı olarak kişilerde;

  • Uykusuzluk,
  • Kolay irkilme,
  • Kabuslar,
  • Olayların tekrarlayacağı korkusu ile diken üstünde hissetme,
  • Hazırda bekleyen bir savunma mekanizması,
  • Olayı hatırlatacak durumlarda huzursuz olma gibi durumlar görülebilir.1,2

Dünyada hiç savaş olmasa belki de pek çoğumuz dünyanın büsbütün barış içinde yaşadığını düşünebilirdi. Oysa kadınlarımız ve gencecik kızlarımız sokaklarda, okullarda, iş yerlerinde ve kendi evlerinde şiddetin her türlüsüne maruz kalıyorsa bu aslında çok büyük bir savaşın varlığına işarettir ve durdurulması gerekmektedir.

Tarihsel süreçte kadınlara yönelik şiddet her bir ırk, din, ulus, kültür ve ideolojide görülmüş ve halen ataerkil olduğu düşünülen toplumlarda kadınların daha çok istismara, şiddete maruz kaldığına tanık olmaktayız.

Şiddet dediğimiz olgu babadan oğula, mağduriyet ise anneden kıza böylece şiddet nesilden nesile geçer. 3,4

Travma sonrası stres bozukluğu aile içi şiddete maruz bırakılan kadınlarda en sık rastlanan ruh sağlığı sorunlarından biridir. Kadınlara partnerleri tarafından uygulanan şiddet türlerinin (psikolojik, fiziksel, cinsel) her biri travma sonrası stres bozukluğunun görülebilmesinde rol oynamaktadır.5

Uygulanan şiddet türünün boyutu ve süresi arttıkça travma sonrası stres bozukluğunun yaygınlığı ve şiddetinde de artış görülmektedir. Sadece psikolojik şiddete maruz bırakılmak bile travma sonrası stres bozukluğunun ortaya çıkması yönünden önemli bir belirleyicidir.5,6,7

TSSB tanısı ile ilgisi bulunan değişkenler düşük gelir, stresli hayat olayları ve geçmiş travma öyküsü olmuştur. Ayrıca eşler tarafından kullanılan baskı, izolasyon ve hakimiyet taktikleri de TSSB belirtilerinin etkisini arttırmaktadır.5,7 Yapılan araştırmalar sonucunda çocukluk çağı istismar öyküsünün de travma sonrası stres bozukluğunun ortaya çıkmasında en güçlü belirleyicilerden biri olduğu ortaya konmuştur. 5,7,8

TSSB belirtilerinin, alkol ve madde kullanımı gibi zararlı davranışları arttırarak ya da stresli hayat olaylarıyla başa çıkmada ve tehlikeli durumlarda kendini koruma becerilerini azaltarak, kadınların şiddete maruz kalma oranlarını yükselttiği gözlemlenmiştir.5,9  

Yaşanan her türlü travmatik olay dünyanın iyilik dolu, anlamlı; yaşamın adil olduğu yönündeki düşünceleri yok etmektedir. Travmaya maruz kalmak aynı zamanda benlik saygısında azalma, bireysel değersizlik algısına yol açabilmektedir. 5,10 Travma sonrası stres bozukluğunda ilaç tedavisi, derin tms, emdr ve bilişsel davranışçı terapiler uygulanmaktadır. Hastaların %30’u tam düzelme gösterirken, %60’ı hafif-orta, 10’unun belirtileri ise sabit kalmakta veya kötüleşmektedir. Tedaviden faydalananlarda, yıllar sonra yine önemli bir stresörle karşılaşma durumunda TSSB belirtilerinin yeniden ortaya çıkması sıklıkla karşılaşılan bir durumdur .1,2

1. Fuat özgen, h. a. (1999). Travma Sonrası Stres Bozukluðu. Klinik Psikiyatri, 34-41.

2. Abdullah Bolu, M. E. (2014). Travma Sonrası Stres Bozukluğu. Anatol J Clin Investig , 98-104.

3. Ayten Zara Page, M. İ. (2008, Aralık 11). Aile İçi Şiddet Konusunda Bir Derleme. Türk Psikoloji Yazıları, s. 81-94.

4. Duygu Kandemirci, D. Y. (2014, Haziran 17). Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Baş Etme:. Türk Psikoloji Yazıları, s. 1-12.

5. Tortamış, B. (2009). Sığınma Evinde Kalan Kadınlarda Şiddet Örtüsü Açısından Travma Sonrası Stres Bozukluğu, Benlik Saygısı ve Beden Algısının Değerlendirilmesi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), T.C. İstanbul Üniversitesi Adli Tıp Enstitüsü , İstanbul

6. Ogland-Hand, Coleman, Foy, 1995; Cascardi, O’Leary, Schlee, 1999; Golding, 1999; Martin ve Mohr, 2000). Astin, M. C., Ogland-Hand, S. M., Coleman, E. M., Foy, D. W. (1995). Posttraumatic stress disorder and childhood abuse in battered women: Comparisons with maritally distressed women. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 63(2), 308-312.

7. Hande Çalışkan, E. İ. (2018). Kadına Yönelik Şiddetin Belirleyicileri: Türkiye Örneği.  Balkan Sosyal Bilimler Dergisi, 218-233.

8. Damka, Z. (2009). T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ UYGULAMALI PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI Şiddet Mağduru Kadınlar: Anksiyete Duyarlılığı, Travmaya Bağlı Suçluluk, Travma Sonrası Stres Bozukluğu ve Psikolojik Belirtiler (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), T.C. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

9. Cougle, J. R., Resnick, H., Kilpatrick, D. G. (2009). A prospective examination of PTSD symptoms as risk factors for subsequent exposure to potentially traumatic events among women. Journal of Abnormal Psychology, 118(2), 405–411

10. Joseph, S., Williams, R., Yule, W. (1997). Understanding Post-traumatic Stress. West Sussex: John Wiley & Sons

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.