İyodlu Tuz Meselesi

0

İyod, metabolizmamız için çok önemli olan tiroid hormon yapımında (T3, T4 diye bilinen) kullanılan bir maddedir. Zaten T3 ve T4 adlarını, içinde bulunan iyodun atomu sayısından alır. Günlük 150 mikrogram iyod alınması yeterlidir.

İyodun Sağlığımıza Etkisi

İyod eksikliğinde yeterli tiroid hormonu yapmak için tiroid bezi büyür ve guatr oluşur. Tiroid bezi büyürken genellikle içinde nodül denen topaklar da oluşur. Dışarıdan görülebilen veya içeri doğru büyüyen yumrular oluşur. Bu nodüller genellikle küçülmez, giderek büyüyebilir. Bazen fazla hormon yaparak halk arasında zehirli guatr diye bilinen hipertiroidiye sebep olurlar. Bazen nefes borusunu sıkıştırır, yutma güçlüğü yapabilir. Ancak genellikle bu kadar büyük olmadan hastayı fazla rahatsız etmeden bulunurlar. Bu nodüllerin önemi, bunların iyi huylu veya az da olsa kötü huylu olup olmadığının ayrılması gerekmesindendir.

İyod Politikaları

Ülkemiz iyod fakiri bir ülkedir. Bu durum birçok Avrupa ülkesi için de geçerlidir. Topraklarımızda yetişen ot, sebze, meyvelerde ve bunları yiyen hayvanlarda iyod gerekenden azdır. Dolayısıyla ülkemiz insanlarında da guatra yaygın olarak rastlanmaktadır.  İyodun guatr ile ilişkisini çok eskiden fark eden ve sağlık politikalarını buna göre düzenleyen ülkeler, iyod eksikliği sonucu guatr sorununu günümüzde fazla yaşamamaktadırlar. İyod eksikliği insanlar arasında çok yaygın olduğu için ilaç şeklinde iyodu almak yerine toplumda sık tüketilen ekmek, su, tuz gibi maddelere iyod eklenmesi ve bu açığın kapatılması daha gerçekçidir. Ülkemizde 1999 öncesi yapılan araştırmalarda hemen her ilde iyod eksikliği olduğu gösterilmiş ve Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan kanuni düzenlemelerle sanayi tipi olmayan tuzlara iyod konulması zorunluluğu getirilmiştir. O zamandan beri iyod eksikliğinin düzeltilmesi konusunda epey yol alınmış, ancak hala istenilen hedefe ulaşılamamıştır. Özellikle kırsal alanlarda hala iyod eksikliği yaygındır.

Kaya Tuzu ve Himalaya Tuzunda İyod Var Mı?

Günümüzde kaya tuzu veya Himalaya tuzu kullanımının teşvik edilmesi, bu tuzlara çoğunlukla iyod konmaması nedeniyle guatr ile ilgili yapılan ulusal mücadeleye sekte vurmaktadır. Zaten kaya tuzu veya Himalaya tuzunun rafine tuza göre daha güvenli ve yararlı olduğu veya rafine tuzun zararlı olduğuna dair bilimsel veri bulunmamaktadır. İyod, güneş ışığına maruz kalırsa ve yemeklerde pişirme ile etkisini kaybeder. Bu nedenle satın alınan iyodlu tuzların ağzı kapalı, güneş görmeyen ambalajlarda olması ve saklanmasına dikkat edilmelidir. Yemek yapılırken tuz ilavelerinin pişmiş yemeğin ılıma döneminde katılması uygun olur.

Tiroid Hastalarında ve Gebelikte İyod Kullanımı

Tiroid hastalarından sadece zehirli guatr (hipertiroidi) olanların iyodlu tuz kullanmamaları gereklidir. O da vücuda iyod alıp tiroid hormon yapımı için malzeme vermemek içindir. Onun dışında diğer tiroid hastalarının iyod kullanmasında sakınca yoktur. Hamile olanların iyod ihtiyacı artar. Bu nedenle hamilelerin iyod alımı normale göre daha fazla olmalıdır. İyodun yeterli alınması bebeğin tiroid hormon yapımı ve beyin gelişimi için çok önemlidir. İyodu ileri derecede eksik kişilerin bebeklerinde tiroid hormon eksikliği ile ilgili zekâ gerilikleri olabilmektedir.  Hamilelerin gıdalarla yeterli iyod alımı yanında, hekim gözetiminde iyod içeren tabletler veya multivitaminlerden ek olarak almaları önerilmektedir. Hamilelikte günlük alınacak iyod miktarı en az 250 mikrogram olmalıdır.

İyod milyonlarca yıldır yüksek yerlerden denize doğru akmış ve denizde fazla miktarda bulunmaktadır. Dolayısıyla deniz canlıları iyod açısından çok zengindir. Ülkemiz denizlerle çevrili olmasına rağmen soframıza giren deniz ürünü çok azdır. Bu nedenle deniz balığı ve ürünleri tüketimi teşvik edilmelidir. Bu da iyod eksikliği sorunun çözülmesine katkıda bulunacaktır.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.