İnsülin Direnci Sorunu Nedir?

0 2.901

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

İnsülin direnci sorunu, sıklıkla karşılaşılan bir durumdur. Değişen yaşam koşullarıyla birlikte, dünyada şişmanlık (obezite) ve diyabet sorunu hızla artış gösterir. İnsülin direncide, metabolik bir sorun olarak başka sağlık sorunlarını da beraberinde getiren ciddi bir problemdir.

Ne yesem sanki yarıyor, sürekli kilo alıyorum.”, “Aşırı yemek yemiyorum, fakat yine de kilo veremiyorum.”, ve “Sürekli ve sık yemek yeme gereksinimi hissediyorum.” gibi yakınmalarınız oluyorsa, insülin direnci sorunu yaşama ihtimaliniz olabilir.

İnsülin Hormonu Hakkında Bilinmesi Gerekenler

İnsülin hormonu vücudumuz için hayati önem taşıyan ve diyabet hastalığında temel rol oynayan bir hormondur. Diyabet hastalığı durumunda, insülin hormonunun etkinliği ya da eksikliği ile ilgili sorun gelişir.

İnsülin hormonu pankreasın Beta hücrelerinden salgılanır. İnsülin hormonu, kandaki şekerin (glikozun) kas, yağ ve karaciğer gibi dokulara alınmasını, depolanmasını ve kullanılmasını sağlar. İnsülin hormonu sayesinde, dokulara giren şeker enerji kaynağı olarak kullanılır. Böylece kandaki şeker düzeyi dengede kalır. İnsülin, vücutta yağ ve protein mekanizmaları üzerinde de etkili olan bir hormondur. İnsülin hormonu vücutta bu düzenlemeleri yaparken “insülin reseptörü” denilen bir yapıya bağlanarak etki gösterir. İnsülin reseptörleri, çeşitli nedenlerle insülin hormonunun bağlanmasına eğer izin vermezse kanda yeterli oranda olmasına rağmen görevini yerine getiremez. Böyle bir durumda, insülin direnci sorunu karşımıza çıkar.

İnsülin Direnci Sorunu Nedir?

Vücudun periferik dokularında insülin duyarlılığının azalması nedeniyle; insülin görevini yerine getiremezse kandaki şekerin dokulara alınıp enerji olarak kullanımı ve glikojene dönüşümü yetersiz olur. Bu duruma insülin direnci denir.

İnsülin direnci sorunu geliştiğinde; vücudun yağ, karaciğer, iskelet ve kalp kası hücreleri insüline yeterli yanıt veremez. Bu durumda kandaki yüksek insülin miktarına rağmen, dokularda insülin etkin kullanılamaz.

İnsülin direnci geliştiğinde, pankreasın beta hücreleri daha fazla insülin hormonu salgılar. Artan insülin salgı miktarı; açlık hissine, daha fazla yeme ve atıştırma eğilimine neden olur. Bu durum bir kısır döngü oluşturur.

Kişide insülin direnci sorunu geliştiğinde; pankreasın insülin rezervleri azalır ve kanda dolaşan insülin miktarı artar. İnsülin direnci arttıkça kandaki şekeri dengelemek için insülin salınımı da beraberinde artar. Fakat kanda dolaşımda olan insülin hormonu artışına rağmen, glikoz (şeker), yağ ve protein metabolizmasındaki biyolojik etkisi azalmış olur.

İnsülin direncinin başlıca nedenleri şunlardır:

  • Karın çevresinden yağlanmayla birlikte kilo sorunu
  • Hazır gıda ve fazla kalorili besin tüketimiyle sağlıksız beslenme alışkanlığı
  • Hareketsiz yaşam tarzı
  • Sigara kullanımı
  • Stres
  • Ailesinde insülin direnci ya da tip 2 diyabet hastalığı bulunan kişilerde genetik yatkınlık

İnsülin Direncinin Belirtileri Nelerdir?

İnsülin direncinin başlıca belirtileri şunlardır:

  • Bel çevresinin genişlemesi (ideal bel çevresi genişliği kadınlarda 80 cm altında ve erkeklerde 94 cm altında olmalı)
  • Devamlı kilo artışı ve kilo verememe durumu
  • Sık ve aşırı tatlı yeme isteği
  • Sürekli açlık ve midede kazınma hissi
  • Yemeklerden sonra terleme, ellerde titreme ve baygınlık hissi
  • Ağır yemek sonrası (unlu, şekerli, yağlı vb.) ağırlık basması hissi, konsantrasyon güçlüğü, uyku hali, baş ağrısı ya da dengesizlik hali
  • Yorgunluk ve halsizlik hissetme
  • Koltuk altı ve boyun bölgesinde esmerleşme ve kararma
  • Kadınlarda adet düzensizlikleri

Bu şikâyetleri olan kişilerin mutlaka ilgili hekime başvurması ve tıbbi değerlendirmeden geçmesi önemlidir.

İnsülin Direnci Sağlığı Nasıl Etkiler?

İnsülin direnci sorunu, sağlığı olumsuz etkiler. Sorun teşhis edildiğinde, kişinin yaşam tarzı değişikliğine gitmesi sorunun önüne geçilmesinde önemlidir.

Kilo almayla birlikte, özellikle karın çevresinde artan yağ oranı insüline duyarlılığı azaltır. Bu durumda pankreastan daha fazla insülin salgılanmasına rağmen, insülinin etkinliği azalır. Bu da ileride kişide ayrıca tip 2 diyabet gelişmesine neden olur.

İnsülin direnci sorunu; kan yağları değerlerinin bozulmasına, karaciğer yağlanmasına, kalp-damar sağlığının bozulmasına, yüksek tansiyona, metabolik sendroma ve genç kadınlarda polikistik over sendromuna neden olabilir. Metabolik sendrom olarak tanımlanan sorun ise; insülin direnciyle birlikte, şişmanlık, yüksek tansiyon, kan yağları değerlerinin bozulması ve damarlarda tıkanıklık gibi ciddi sağlık sorunlarının birlikte görünmesi durumudur.

İnsülin Direnci Sorununda Tıbbi Yaklaşım

İnsülin direnci sorunu gelişen kişinin öncelikle tıbbi olarak değerlendirmesi gerekir. Kanda bakılan testle, kişinin insülin direnci seviyesi ölçülür.

İnsülin direncinin tedavisi; yaşı, cinsiyeti, beslenme alışkanlığı, fiziksel aktivite düzeyi, başka hastalıkları olup olmadığı ve yaşam tarzına göre kişiye özgü planlanır.

Sağlıklı yaşam alışkanlıkları kazanmak ve sürdürebilmek insülin direnci, şişmanlık ve tip 2 diyabetin önlenmesinde oldukça önemlidir. İnsülin direncinde medikal tedavi yaklaşımıyla birlikte, mutlaka sağlıklı yaşam davranış değişikliğine gidilmesi hedefler arasında yer alır. Sağlıklı yaşam alışkanlığıyla ilgili planlanan davranış değişikliğinde, başlıca basamaklar şöyledir:

  • Kişiye özgü, sürdürülebilir ve uygulanabilir sağlıklı, yeterli ve dengeli bir beslenme planı sürdürülmesi
  • Hazır gıda ve kalorisi yüksek besin tüketiminden ve sık atıştırma alışkanlığından kaçınılması
  • Öğünlerle tüketilen besinlerin yavaş ve daha fazla çiğnenerek tüketilmesi
  • Kişiye özgü düzenli egzersiz programıyla aktif bir yaşam sürdürülmesi
  • Bel kalınlığı ölçülerinin kadınlarda 80 cm altında ve erkeklerde 94 cm altında tutulması
  • Kilo verme hedefleniyorsa, altı ayda vücut ağırlığının ortalama %5-10’unun azaltılması ve ideal kilo kontrolü sağlanması
  • Sigara gibi zararlı maddelerden uzak bir yaşam sürülmesi
  • Etkili stresle baş etme yönetiminin sağlanması
  • Düzenli ve kaliteli uyku alışkanlığının sağlanması

Işıldak M, Güven GS, Gürlek A. Metabolik sendrom ve insülin direnci. Hacettepe Tıp Dergisi. 2004; 35:96-99.

American Heart Association. What is metabolic syndrome? 2015. https://www.heart.org/-/media/files/health-topics/answers-by-heart/what-is-metabolic-syndrome-300322.pdf?la=en&hash=3B60478685B71C2CD6CEB93782DAE8B7EAD33445 Erişim Tarihi: 11.06.2020

İslamoğlu Y., Koplay M., Sunay S., Açıkel M. Obezite ve metabolik sendrom. Tıp Araştırmaları Dergisi. 2008; 6 (3) :168 -174.

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.