İlaçsız Ağrı Yönetimi Mümkün: Akılcı İlaç Kullanımı

1

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Son yıllarda artan ve kişiler arasında neredeyse ikram olarak verilen analjezik(ağrı kesici) kullanımı, aşırıya gidildikçe etkisini kaybedebilir hatta bağımlılık seviyesine kadar gelebilir. Bu nedenle yazımda akılcı ilaç kullanımına ve ilaçsız ağrı yönetimine yer vermek istedim.

Herkesin ağrıyı algılaması aynı mıdır?

Ağrı, çeşitli nedenlerle ve vücudun farklı bölgelerinde meydana gelebilen değişken özelliklere sahip, kişiyi huzursuz eden ve yardım almaya sevk eden bir durumdur. Ağrı algılayışı, bireyin çevresi, cinsiyeti, kültürü, eğitimi ve ağrı deneyimleri gibi pek çok duygusal ve davranışsal faktörden etkilenen, bireyden bireye değişen, kişiye özel ve tanılaması zor olan karmaşık bir durumdur.

Ağrı ölçümü nasıl yapılır?

Ağrı sadece kişinin algıladığı bir his olduğu için tam olarak ölçülebilmesi mümkün değildir. Ağrı kelimesi, miktarı, yoğunluğu ve süresini de tanımlayan anlamların bütününü içermektedir. Süreye göre değerlendirildiği zaman akut ağrı, uyarıcı ve hayat kurtaran bir belirti olarak genellikle saptanabilir bir nedene bağlıdır. Üç aydan daha kısa süren bu ağrılar bağlı olduğu organ ve doku yaralanmalarının iyileşmesi ile genellikle ortadan kalkar. Kronik Ağrı, en az 3- 6 ay devam eder veya ara sıra tekrarlar, rahatsızlık veren bir durum olarak tanımlanabilir. Kronik ağrı, akut ağrı gibi koruyucu değildir.

İlaç Dışı Ağrı Kontrolü

Farmakolojik olmayan yöntemler, ağrının ilaç kullanılmadan kontrol edilmesidir. Farmakolojik olmayan yöntemlerin tercih edilmesinin amacı analjeziklerin kullanımının azaltılması, bireyin ağrı sorununun mümkün olduğunca azaltılarak yaşam kalitesinin yükseltilmesidir. Bu yöntemlerin kolaylıkla uygulanabilmesi, analjezikler gibi yan etkilerinin olmaması ve ekonomik yük getirmemesi gibi avantajları vardır.

Farmakolojik olmayan yöntemler nelerdir?

Periferal Teknikler, ağrıyı azaltmak için kullanılan deri uyarım girişimleridir. Uyarım ağrıyı geçirmek için geçici olarak yapılır. Deri uyarımı, doğrudan ağrı bölgesi üzerine veya çevresine, ağrıyan bölgenin karşı tarafına, ağrıyan bölgenin yakınına uygulanabilir. Sıcak uygulama, soğuk uygulama, deriye mentol uygulama, vibrasyon, transkutanöz elektriksel sinir stimülasyonu, masaj ve dokunma deri uyarım teknikleridir.

Bilişsel-Davranışsal Teknikler, dikkati başka yöne çekme, gevşeme, , müzik, hayal kurma ve bilişsel stratejilerdir.

Akupunktur, Vücutta belli noktalara iğne batırmak suretiyle çeşitli hastalıkları tedavi etme metodudur. Uzmanlar tarafından uygulanmalıdır.

Plasebo uygulaması,  ‘Hoşnut etmek’ anlamına gelir, etkisiz bir ilacın telkine dayalı bir etki ortaya çıkartması hali olarak tanımlanabilir. Başka bir tanımlamayla plasebo, tedavi edilen duruma ait bir etkinliği olmayan herhangi bir tedavi işlemi ya da işlemin bir parçasıdır.

Akılcı Analjezik Kullanımı

Ağrı kesiciler geniş bir kullanım alanı oluşturmaktadır. Çok yaygın kullanımları dışında en çok kötüye kullanılan ilaç olmuşlardır. . Özellikle kişisel uygulamalarda rastlanabilecek kullanım hataları nedeniyle analjeziklerin kullanımlarında AİK ilkelerine uyulmasının önemi daha belirgin hale gelmektedir. Uygulanan ilaçsız kontrol yöntemleri işe yaramadığı takdirde doktor kontrolünde analjezik kullanılabilir.

DSÖ Akılcı İlaç Kullanım İlkeleri

  • Analjeziklerin seçimi ağrının şiddetine göre yapılmalıdır.
  • Analjezik seçiminde ağrının nedeni ve özelliği dikkate alınmalıdır.
  • Analjezik kullanımında önce ağız yolu(oral alım) tercih edilmelidir.
  • Analjezik dozu her hasta için ayrı değerlendirilmelidir.
  • Analjezikler belli aralıklar ile ağrı başlamadan verilmelidir.
  • Yan etkilerin önlenmesi ve tedavisi yapılmalıdır.
  • Hasta ve yakınlarının gereksiz korkuları giderilmelidir.
  • Koruyucu ilaç kullanımı önerilmektedir.

Ay F., Alper ŞE. Postoperatif ağrı ve hemşirelik uygulamaları. Klinik Çalışma. 2010;22(1):21-29

Altaş Ö., Eser U. Akılcı Analjezik Kullanım İlkeleri. Klinik Tıp Aile Hekimliği Dergisi.2016;8(4):45-47

Özveren H. Ağrı Kontrolünde Farmakolojik Olmayan Yöntemler. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Dergisi.2011; 83-92

Arslan S., Çelebioğlu A. Postoperatif Ağrı Yönetimi Ve Alternatif Uygulamalar. İnsan Bilimleri Dergisi. 2004

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

1 yorum
  1. Fatma diyor

    Emeğine sağlık çok güzel olmuş👍🏿

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.