HIV, AIDS ve Damgalama Hakkında Herkesin Bilmesi Gerekenler

0 52

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Sözlerime HIV ve AIDS’in farklı kavramlar olduğunu belirterek başlamak isterim. Toplumumuzda çoğu kez duyulan ancak nasıl bir hastalık olduğu konusunda pek de bir fikre sahip olunmayan bu iki olgudan bahsedeceğim. Öncelikle HIV’den başlayalım.

HIV Nedir?

HIV’in açılımı “Human Immunodeficiency Virus”tür. Türkçeye “İnsan Bağışıklık Yetmezliği Virüsü” olarak çevirebiliriz.

Adından da anlaşılacağı gibi HIV virüsü vücuda girdiği andan itibaren, insanı hastalık ve enfeksiyonlardan koruyan bağışıklık sistemine saldırır. Bu durumda da vücut direnci düşeceği için kişi diğer enfeksiyonlara yatkın hale gelir.

Vücudunda HIV virüsü bulunan bireyler “HIV Pozitif (+)” olarak veya HIV taşıyıcısı olarak ifade edilir.

Amerika’da ilk olarak 1980 yılında görülen ve kronik olan HIV enfeksiyonu Türkiye’de ilk olarak 1985 yılında görülmüştür. Bununla ilgili kaydedilen istatistiksel veriler bulunmasına rağmen net olarak sayı bilinmemektedir.

HIV, bu virüsle enfekte olmuş birisinin kan, sperm, oral seks(düşük risk), vajina salgısı ve anne sütünde bulunur. Dolayısıyla bunlardan bulaşma ihtimali çok yüksektir. Özellikle açık deri yaraları gibi alanlara teması bulaşmayı kaçınılmaz kılabilir.

Peki HIV belirtileri nelerdir bir bakalım.

HIV Belirtileri Nelerdir?

HIV virüsü vücuda girdikten sonraki birkaç hafta içerisinde hiç belirti vermeyebileceği gibi ateş, boğaz ağrısı, baş ağrısı ve döküntü gibi şikayetler görülebilir. Ya da 2-4 hafta süren grip benzeri şikayetler görülebilir. Bu dönemde bulaş riski çok yüksektir.

Yaygın görülen belirtileri şu şekilde sıralayabiliriz.

  • Ateş,
  • Boğaz ağrısı ve boğazda iltihaplanma,
  • Baş ağrısı,
  • Lenf bezlerinde büyüme
  • Vücutta döküntü (genellikle yüz ve gövdede, daha nadiren avuç içlerinde ve ayak tabanlarında 5-10 mm çaplı kızarıklıklar ve kabarcıklar)
  • Ağızda, yemek borusunda ve genital organlarda yaralar,
  • Kas ve eklem ağrısı,
  • Bir aydan fazla süren ve tedavi edilmeyen ishal,
  • Baş ağrısı,
  • Bulantı ve kusma.
  • Tedaviye başlanmazsa son iki ayda 7-10 kg kilo kaybı
  • Yorgunluk ve sürekli uyku hali görülebilir.

HIV’e Yönelik Tedavi Var Mıdır?

Günümüz tıbbında HIV virüsünü yok eden bir tedavi yoktur. Ancak virüsün çoğalmasını kontrol eden ilaçlar bulunmaktadır.  Bu ilaçlar, hastalığın kesin tedavisini sağlamamakla birlikte virüsün vücutta çoğalmasını kontrol altına alarak bağışıklık sisteminin zayıflamasını önlemektedir. Bunu sağlayarak AIDS tablosunun ortaya çıkışını engellemektedir. Bu sebeple HIV’de erken ve düzenli tedavi oldukça önemlidir.

HIV’in Bulaşmadığı Durumlar Nelerdir?

  • Dokunmak,
  • Tokalaşmak,
  • Sarılmakla,
  • Gözyaşı,
  • Ter ve tükürükle,
  • Aynı yerde oturmak ve aynı havayı solumakla,
  • Aynı havuzu, tuvaleti, saunayı ve duşu paylaşmakla,
  • Giysilerin ortak kullanılmasıyla,
  • Tabak, çatal, kaşık bıçak ve bardak paylaşmakla,
  • Telefon kulaklığı ve
  • Kapı tokmağı ile
  • Sivrisinek, böcek sokması ve hayvan ısırması ile HIV bulaşmamaktadır.

HIV’den Nasıl Korunulur?

HIV virüsünden korunmak aslında kolay ve ucuzdur.

Çok eşlilik HIV virüsünün bulaşma riskini arttıracağı için sakıncalıdır.

Cinsel ilişkide kondom gibi bariyer yöntemler kullanılmalıdır. Kondomsuz cinsel ilişkiye girilmemelidir. Çünkü kondom bulaş riskini azaltır. Yapılan araştırmalara göre cinsel ilişki sırasında kondom kullanmayan kişilerin HIV ile enfekte olma oranlarının yüksek olduğu bulunmuştur.

Cinsel haz üzerine kurulan tek seferlik ilişkilerden kaçınılmalıdır. Bu da yine enfekte olma riskini artıran bir faktördür.

AIDS Nedir?

AIDS’in açılımı “Acquired Immune Deficiency Syndrome”dur. Türkçe’ye “Edinsel Bağışıklık Yetmezliği Sendromu” olarak çevirebiliriz.

AIDS, uzun yıllar boyunca HIV ile enfekte olmuş ve tedavisini olmamış yahut aksatmış kişilerin karşılaştığı tablodur. Bağışıklık hücrelerinin yüksek düzeyde tahribatı sonucu fırsatçı enfeksiyonların ilerleyerek ciddi hastalık tabloları oluşturması durumudur. Yetersiz bağışıklık sistemi durumlarında ortaya çıkan bakteriyel, viral, mantarlara bağlı enfeksiyonlara fırsatçı enfeksiyonlar adı verilmektedir. Erken tanı ve gelişen tedavi koşulları ile HIV pozitif kişiler AIDS dönemine geçmeden uzun yıllar yaşayabilmektedir.

AIDS Belirtileri Nelerdir?

AIDS belirtileri HIV + olunduğundaki karşılaşılan semptomlara çok benzerdir. Daha ileri evresi olduğu için bariz bir farklılık ve zayıflık dikkat çekici olabilir. Bununla birlikte enfeksiyon hastalıkları ve kanserlere de rastlamak mümkündür.

AIDS’e Yönelik Tedavi Var Mıdır?

Günümüz şartlarında AIDS’i yok eden bir tedavi bulunmamaktadır. Ancak antiretroviral dediğimiz ilaçlar virüsün çoğalmasını engellemek amacıyla tedavide kullanılır. Bu ilaçlar daha çok HIV enfeksiyonunun AIDS durumuna gelmesini engellemek amacıyla uygulanır.

HIV ile AIDS Arasındaki Fark Nedir?

HIV bir virüstür. Bulaştığı kişi tedavi olmaz veya düzensiz tedavi olursa bağışıklık sistemi geriye dönüşsüz olarak çöker ve AIDS hastalığı gelişir.

HIV’li bireyler AIDS’li bireylere göre uzun yıllar yaşayabilir.

Ancak aynı durum AIDS’li bireyler için söz konusu değildir. Bu sebepten ötürü erken tanı ve tedavi yaşam ömrünü çok ciddi boyutta etkilemektedir.

HIV+ ve AIDS’li Bireylerde Damgalama

HIV/AIDS dünya ve ülkemizde hızla yayılmakta olup, toplumda hastalığa karşı önyargı, korku ve damgalama da yaygın olarak ortaya çıkmaktadır. Türkiye’de insanlardan HIV/AIDS’in ne olduğu konusunda görüş alan bir araştırmada, HIV/AIDS’in, toplum tarafından onaylanmayan cinsel kimliklerle ve Türk toplumuna entegre olmaya başlamış “yabancı” ve “ahlak dışı” öğelerle ilişkilendirildiği belirtilmiştir.

HIV enfeksiyonunun bir “gey hastalığı” olduğu düşünülen, geçmişten gelen inanış, toplumumuzda bu enfeksiyona ilişkin bilgi ve bilinç düzeyinin yetersizliği nedeniyle halen devam etmektedir. Etiketleme veya damgalama önyargılar sonucu bazı hasta gruplarına karşı toplumun tavır almasından, onları toplumdan dışlamasına kadar giden davranışlar bütünüdür. HIV/AIDS’e bağlı damgalanmaya sebep olan en önemli faktörler hastalığın öldürücü boyutu ve bulaşma korkusudur.

HIV/AIDS konusundaki önyargı ve damgalamanın, insanların davranışlarını etkilediğini, hastalığın bildirimini engellediği ve toplumsal korkunun bulaşmayı artırdığı belirtilmektedir.

Damgalama kişiler arası ilişkilerde ayrımcılık ya da kabul edilmezlik boyutuyla iki şekilde yaşanmaktadır.

Bu damgalanma durumu aynı zamanda kişide rahatsızlık ve korku da yaratabilmektedir. Bu korkunun temel kaynağı ise, birçok kişinin hastalık hakkında yetersiz bilgiye sahip olması ya da bulaşma konusunu yanlış algılamasıdır.

Toplum tarafından dışlanan ve hor görülen HIV+ ve AIDS’li bireylerin toplumun birer parçası olduğunu unutmamak gerekir. Diyabet, kanser veya hipertansiyon nasıl ki birer kronik hastalık ise HIV ve AIDS de birer kronik hastalıktır. Ayrımcılık yapmadan ve insanları kırmadan yaşamlarına devam etmesini sağlamak eminim ki onlara kendini daha iyi hissettirecek ve moral olacaktır.

Bu bir insanlık görevidir.

Şahin, A.R., Şahin, A.M., Gündüz, A., Aktemur, A. & Kes Uzun, N. (2018). Türkiye’de Bir Ceza İnfaz Kurumunda HIV Seropozitifliği: Kesitsel Bir Araştırma. Klimik Dergisi; 31(2): 132-134.

 Gökengin, D., Çalık, Ş. & Öktem, P.(2017). Türkiye’de HIV’le İlgili Damgalama ve Ayrımcılığın Analizi: HIV’le )Yaşayan Kişiler İçin Damgalanma Göstergesi Sonuçları. Klimik Dergisi; 30(1): 15-21.

Gökengin, D. (2018). Türkiye’de HIV İnfeksiyonu: Hedefe Ne Kadar Yakınız? Klimik Dergisi; 31(1): 4-10.

Ataç, M. & Buzlu, S. (2016). Hemşirelerde HIV/AIDS Tanılı Hastalara Yönelik Damgalama. F.N. Hem. Dergisi; 24(3): 155-164.

Kıylıoğlu, L. & Dönmez, A. (2017). HIV/AIDS Riskini Artıran Cinsel Davranışlar. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar; 9(2): 147-162.

Sulukan, E.E., Küçükoğlu, K. & Gül, H.İ. (2009). AIDS ve Tedavisinde Kullanılan İlaçlar. Ankara Eczacılık Fakültesi Dergisi; 38(1): 47-78.

Sayın Kasar, K. & Yıldırım, Y. (2016). HIV/AIDS Hastalarında Yorgunluk ve Hemşirelik Bakımı. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi; 5(2): 72-79.

https://www.kirmizikurdele.org/

https://sagligim.gov.tr/bulasici-hastaliklar/hiv-aids.html

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.