Her Kuşun Eti Yenmediği Gibi Her Bitkisel İçerikli İlaç Da Tüketilmez!

0 967

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Bitkilerin mitolojide yeri büyüktür. Tanrının verdiği bir hediye olarak ele alınmıştır. 50.000 yıldan beri bitkilerin tedavi edici özelliği ön plana çıkmış ve sağlıklı yaşam için bitkiler sık sık kullanılmıştır. Bu sık sık kullanma günümüzde bazı problemleri de beraberinde getirmiştir. Bu problemlerin en temelinde bilinçsiz bitkisel içerikli ürün kullanımı ve kontrolsüz bu bitki içerikli ürünlerin satılmasıdır.

Bitkiler en sık şu amaçlar için kullanılmaktadır.

  • Zayıflamak
  • Vücudu desteklemek için
  • Cinsel aktiviteyi arttırmak
  • Depresyon
  • Sindirim sistemi rahatsızlıkları
  • Bağışıklık sistemini güçlendirmek
  • Eklem ve bağ dokularını güçlendirmek

Bitkisel ilaçlar diğer ilaçlarla birlikte alındıklarında yalnız başlarına alınmalarına göre daha ciddi yan etkilere neden olabilirler. Karaciğere zarar verebilen bitkisel ilaçlardan bazıları; kaskara, şaparal, karakafes otu, kava, ma huangdur. Meryemana dikeni ve aloe vera gibi bazı bitkilerin karaciğerde iyileşmeye yardımcı olduğu bilinmektedir. Literatürde, karaciğer hastalıkları dahil birçok hastalığa iyi geldiği düşüncesiyle yaygın olarak kullanılan aloe vera bitkisine bağlı ciddi toksik hepatit gelişen beş vaka bildirilmiştir.

Bu bitkisel içerikli ürünler farklı maddeler içermektedir. Steroid, tiroit hormonu ve fosfodiesteraz baskılayıcıları gibi maddelerde içermektedir. Bu ürünler cilt, karaciğer, sindirim sistemi, kalp-damar sistemini, endokrin, böbrek, hematolojik, nörolojik olmak üzere birçok sistemde istenmeyen etkiler oluşturabilmektedirler.

Günümüzde dramatik olarak artan Batı tipi beslenme alışkanlıkları sonucu insidansı yükselen obezite ve insanların kısa sürede fazla kilo verme beklentisi, piyasada bu beklentiyi karşılayabileceğini vaat eden bitkisel ürünlerin kullanımını ciddi oranda artırıyor. Kilo verme amacıyla bitkisel ürünlere gösterilen ilgi artsa da pek çok bitkisel ürünün verimine ve güvenilirliğine dair yeterli bilimsel kanıt bulunmamaktadır. Bu ürünlerin doğal olduğu için toksin içermediği, yan etkilerinin olmadığı ve uzun süreli kullanıma müsait olduğu algısı yanıltıcıdır1. Bu algı, sağlık okuryazarlığı düşük toplumlarda tehlikeli durumlara yol açabilir. Bitkisel ürünler içeriklerinde birçok bileşen barındırır, bu bileşenlerin bilinmeyen özellikleri çeşitli yan etkilere sebep olabilir1. Bitkisel ürünlerin sebep olduğu yan etkiler; ürünün kontaminasyonu, bileşenlerinin değişimi, uygun olmayan koşullarda işlenmesi, hazırlanması veya saklanmasından kaynaklanabilir1. Ürünlerin yeterli bir kılavuz olmaksızın kullanımı; hepatotoksisiteye, akut karaciğer yetmezliğine, fulminan karaciğer yetmezliğine, kronik karaciğer hastalarında klinik tabloda bozulmaya, karaciğer hasarına ve ölüme yol açabilir.

Özellikle ülkemizde kullanımı yaygın olan bitkisel zayıflama ürünlerinin içeriğinde de zehirlenmelere yol açabilecek maddeler yer almaktadır. Bu ürünlerin içinde sıklıkla bulunan sibutramin, obezite tedavisinde kullanılan bir ilaçtır. Amfetamin benzeri bir yapıda olup seratonin veya adrenalin geri alım inhibitörüdür. Ama bu ürünün içeriği kalbe zarar verdiği için birçok ülkede yasaklanmıştır. Yapılan araştırmalarda sanal ortamda satılan bitkisel içerikli ürünlerde sadece bitkisel içerikli denilmesine rağmen sibutramin içeren ve zehirlenmelere yol açan vakalar bildirilmiştir.

Belirtiler şu şekildedir.

  • Halsizlik
  • Bulantı-kusma
  • Ağız kuruluğu
  • Kabızlık
  • Uyku sorunları
  • Duygu durum değişiklikleri
  • Baş ağrısı
  • Kalp hızında artış
  • Yüksek tansiyon
  • Nefes almada zorlanma
  • Ateş

Bitkisel içerikli ürün kullanımına bağlı olarak hafif karaciğer enzim yüksekliğinden fulminan karaciğer yetmezliğine kadar götüren bir tablo gelişebilmektedir. Yapılan çalışmalarda bitkisel içerikli ürün kullanan birçok karaciğer nakil hastası bulunmaktadır.

Bitkisel ilaçlar ve gıda takviyelerinde oluşan toksisitenin doz ve süreye bağlı olarak bazen aylar sonra ortaya çıkıyor olması yine tanı güçlüğüne neden olmaktadır. Gelişmiş ülkelerde ilaç kontrol ve denetim sitemlerinin iyi işlevselliğinin yanı sıra, gıda takviyelerinin doğal maddeler içeriyor görüşü ile yeterince denetime tabi olmaması ve bu maddelerin marketlerde kontrolsüzce satılıyor olması kısır döngüyü arttırmaktadır.

Sonuç olarak, bitkisel zayıflama ürünleri bilinmeyen içerikleri ile ciddi yan etkilere yol açabilmektedir. Kolaylıkla temin edilmeleri ve kontrolsüz kullanımları ile önemli bir halk sağlığı sorunu oluşturmaktadırlar. Bu nedenle bu ürünlerin denetim ve kontrollerinin bakanlıkça iyi yapılması gerekmektedir.

Patel SS, Beer S, Kearney DL, Phillips G, Carter BA. Green Tea Extract: A Potential Cause Of Acute Liver Failure. World J Gastroenterol. 2013; 19: 5174-7.

Erdem S, Eren PA. Tedavi Amacıyla Kullanılan Bitkiler ve Bitkisel Ürünlerin Yan Etkileri. Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi. 2009; 66: 133-

Özdemir B, Sahin I, Kapucu H, Celbis O, Karakoc Y ve Ark. How Safe İs The Of Herbal Weight-Lost Products Sold Over The İnternet? Hum Exp Toxicol. 2013; 32: 101-6.

Müller D, Weinmann W, Hermanns-Clausen M. Chinese Slimming Capsules Containing Sibutramine Sold Over The İnternet: A Case Series. Dtsch Arztebl Int. 2009; 106: 218-22.

Chen SP, Tang MH, Ng SW, Poon WT, Chan AY Et Al. Psychosis Associated With Usage Of Herbal Slimming Products Adulterated With Sibutramine: A Case Series. Clin Toxicol (Phila). 2010; 48: 832-8

Maddukuri VC, Bonkovsky HL. Herbal And Dietary Supplement Hepatotoxicity. Clinical Liver Disease 2014; 4:1-3.

Patel SS, Beer S, Kearney DL, Et Al. Green Tea Extract: A Potential Cause Of Acute Liver Failure. World J Gastroenterol 2013; 19:5174-7.

Teschke R, Frenzel H, Johannes S, Et Al. Herbal Hepatotoxicity: Challenges And Pitfalls Of Causality Assessment Methods. World J Gastroenterol 2013; 19:2864-82

Tucer, D. (2015). Gıda Zehirlenmeleri ve Toksik Hepatit. Güncel Gastroenteroloji, 19(3), 188-196.

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.