Her Diyabet Hastasının Hipoglisemi (Kan Şekeri Düşüklüğü) Hakkında Bilmesi Gerekenler

0 1.451

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Diyabetin akut komplikasyonlarından biri olan hipoglisemi; kan glikozunun 70 mg/dl değerlerin altına inmesidir. Kan glikozunda düşme sıklıkla insülin kullanan hastalarda insülin tedavisinin bir reaksiyonu olarak ortaya çıkar.

Ancak bazı Oral Antidiyabetik (OAD) ilaçların (sülfonilüre grubu) kullanımı sırasında da hipoglisemi oluşabilir.

Hipoglisemi, kan glikozunun 70mg/dl’nin altına düşmesi olarak tanımlansa da birçok diyabetlide daha düşük kan glikozu seviyelerinde bile herhangi bir belirti olmayabilir. Bazı diyabetliler ise kan glikozu 70 mg/dl’den daha yüksek olduğunda hipoglisemi belirtilerini algılayabilirler. Bazı durumlarda kan glikozu hızlı olarak düşer ise (Örneğin 300mg/dl’den 150mg/dl.ye) yarattığı metabolik değişikliklere bağlı olarak hipoglisemi belirtilerinin görülmesine neden olabilir.

Hipoglisemi; bilişsel işlev bozukluklarına, kalp krizi, inme gibi ciddi ve ölümle sonuçlanabilecek sağlık sorunlarına yol açabilir. Bu özellikleri nedeniyle hiperglisemiye (kan şekeri yükselmesine) göre daha hızlı tedavi edilmesi gereklidir.

Hipogliseminin Nedenleri Nelerdir?

  • Fazla insülin yapılması,
  • Ağızdan yüksek doz glukoz düşürücü ilaçların alınması,
  • Bireyin yaşam tarzı için uygun olmayan insülin seçimi,
  • İnsülin uygulaması ile yemek zamanı arasında uzun zaman geçmesi,
  • İnsülin uygulaması sonrası yetersiz karbonhidrat alımı,
  • İnsülin enjeksiyonunun derialtı yerine kas içine yapılması,
  • Aşırı egzersiz yapılması,
  • Egzersizde kullanılacak bölgeye insülin yapılması,
  • Hepatik (karaciğerde) glukoz üretiminin azalmış olması (alkol kullanılması),
  • Mide boşalmasının gecikmesi,
  • İnsülin yıkımının azalması (kronik böbrek yetersizliği),
  • Otonom nöropati varlığı (glukagon, epinefrin eksikliği),

Hipoglisemi Belirti ve Bulguları Nelerdir?

Hipoglisemi hafif, orta ve ağır olarak üç gruba ayrılır.

Hafif ve orta derecedeki hipoglisemiyi birey kendi kendine tedavi edebilir.

Orta derecedeki hipogliseminin hafif hipoglisemiden farkı, bireyin aktivitelerini belirgin şekilde etkilemesidir.

Ağır hipoglisemi ise bireyin dışarıdan yardım almasını ve parenteral (damar yolu ile) tedaviyi gerektiren, çoğunlukla koma veya nöbete neden olan bir tablodur.

Hafif Derecede Hipoglisemi Belirtileri Nelerdir?

  • Açlık hissi,
  • Titreme,
  • Soğuk ve nemli cilt,
  • Terleme,
  • Dudakta ve dilde solukluk,
  • Çarpıntı,
  • Huzursuzluk,

Orta Derecede Hipoglisemi Belirtileri Nelerdir?

  • Baş ağrısı,
  • Halsizlik,
  • Karın ağrısı,
  • Bulanık görme,
  • Uyuşukluk,
  • Konuşma zorluğu,
  • Sinirlilik,
  • Solukluk,
  • Dikkat bozukluğu,

Ağır Derecede Hipoglisemi Belirtileri Nelerdir?

  • Şuur bulanıklığı/kaybı,
  • Kasılmalar,
  • Koma,

Hipoglisemi Anında Ne Yapmalıyız?

Bireyin bilinci açık ve yutabiliyorsa;

15-20 g glukoz (Tercihen 3-4 glukoz tablet/jel, 4-6 kesme şeker veya 150-200 ml meyve suyu (Tercihen üzüm, vişne veya elma suyu) ya da limonata) veya yemek kaşığı bal alır.

Ölçebiliyorsa aynı anda kan şekerini ölçer. Sonra 15 dk bekler ve tekrar kan şekerine bakar. Hala 70 mg/dl’nin altında ise yeniden 15-20 g karbonhidrat içeren besin tüketir.

Kan şekeri 70 mg/dl üzerine çıktığında; ara öğün zamanı ise ara öğün alır. Ana öğün zamanı ise ana öğün alır, hızlı etkili insülin kullanıyorsa insülini yemek bitince hemen yapar, kısa etkili insülin kullanıyorsa insülinini yapar ve hemen yemek yer.

Hipoglisemi sonrası, öğün planında 1 saat içinde ana veya ara öğün programı yoksa ek olarak 15 g karbonhidrat içeren bir ara öğün almalıdır.

Çiğneme-yutma fonksiyonları bozulmuş, bilinci kapalı ise; 

Ağır hipoglisemi durumunda, diyabetli yakınları tarafından uygulanabilen “Glukagon” kiti kullanılmalıdır.

Uygulama damar içine, kas içine ve hatta deri altına dahi yapılabilir.

Glukagon 5 yaş ve üzeri çocuk ve yetişkinlerde 1mg, 5 yaş altı çocuklarda ise 0.5 mg yapılır.

Glukagon yoksa çevresindeki kişiler elde bulunan toz şekeri, bal gibi besinlerle müdahale eder. Bu girişimde örneğin bir parmak dolusu bal hastanın yanaklarının içine sürülür. Bu besinler ağız içine doldurulmaz.

Hastaya yapılan girişim sonrasında 15 dk beklenir ve yeniden kan şekeri bakılır. 70 mg/dl üzerine çıkmamışsa 15-20 g glukoz içeren ve örneği yukarıda verilen besinlerden biri tüketilir. Bu sırada en yakın sağlık kuruluşuna ulaştırılmalıdır.

Glukagon Kiti

Hipoglisemi tedavisinde çikolata, gofret gibi yağ içerikli ürünler kullanılmamalıdır. Bunlar içindeki yağ sebebiyle glukozun emilimini yavaşlatmakta ve istenen hızda kan şekeri yükselmesini sağlayamamaktadır. Ayrıca fazla kalori alımına sebep olmaktadır.

Hipoglisemi Nasıl Önlenir?

  • İnsülin ya da oral antidiyabetik ilacın reçete edilen dozda verildiğinden emin olunmalıdır.
  • İnsülin dozunun uygun olup olmadığını belirlemek için kan glikozu seviyeleri düzenli olarak izlenmelidir.
  • Hastanın insülin ya da oral antidiyabetik ilaç aldıktan sonra 30 dakika içinde, hızlı etkili insülin kullanıyorsa hemen veya ilk 5 dakika içersinde öğününü yediğinden emin olunmalıdır.
  • Kan glikoz seviyeleri düzenli olarak kontrol edilmelidir. Sorunlar olduğundan şüphe edilirse, daha sık olarak kontrol edilmelidir.
  • Diyabetli birey, çalışma arkadaşları, aile bireyleri ve yakın çevresi hipoglisemi belirtilerinin ne olduğu, belirtilerinin nasıl saptanabileceği, hipoglisemili bir bireyin nasıl tedavi edileceği ve belirtiler gözlendiğinde hemşireye bildirmeleri konusunda eğitilmelidir.
  • Hasta araba kullanıyorsa; araba kullanmadan önce yemek yemeli ya da ara öğün almalıdır.
  • Oral hipoglisemik tedavi uygulanan hastalarda uzun seyahatlerden önce kan glikoz düzeyleri izlenmeli ve seyahat sırasında yemek için düzenli molalar verilmelidir. Çantada karbonhidrat taşınmalıdır. Eğer hipoglisemi oluşursa araba durdurulmalı, kontak anahtarı çıkarılmalı, rahatça koltukta oturup hipoglisemiyi tedavi edebilecek karbonhidratlı besinler alınmalıdır.
  • Eğer egzersiz planlanmışsa insülin dozu azaltılmalı ya da karbonhidrat arttırılmalıdır.
  • Diyabetli bireyler ani hipoglisemi riskine karşı, çantalarında veya ceplerinde küp şeker taşımalıdırlar.

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.