Hayvan Destekli Terapi (Pet Therapy) Hakkında Her Şey – Hayvanları Koruma Gününe Özel

0 81

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

4 Ekim Hayvanları Koruma Günü tüm dünyada World Animal Day olarak kutlanan özel bir gündür. Hristiyan literatürüne göre hayvanların koruyucu azizi Asissili keşiş Francesco’nun aç bırakılarak ölüme terkedilen hayvanları anlamak için oruç tuttuğu günden yola çıkılarak seçilen bu özel günde; minik dostlarımızın bilim için sadece deneylerde kullanılmadığından bahsetmek istiyorum.

Hayvan Destekli Terapi (HDT) Nedir?

Hayvan destekli terapi (HDT), kronik hastalığı olan ya da ruhsal bozukluklardan olumsuz etkilenen bireylerde yaşam kalitesini yükseltmek ve iyileştirmek amacıyla temel tedavinin yanı sıra kullanılan ve insan hayvan etkileşimine dayanan alternatif bir tedavi yöntemidir.

Tarihsel olarak hayvanlar ve insanlar birbirleriyle özel bir ilişki geliştirmişlerdir.

Mağara resimlerinde belgelendiği gibi en eski ilişki, kamp ateşleri etrafındaki kurtlarla mağara adamları arasında bulunmaktadır.

Eski Mısırlılar, kedileriyle birlikte birbirlerine bağlı olduklarını kanıtlasalar da Orta Çağ boyunca, atlar ve köpekler arkadaşlık, seyahat ve avcılık için çok önemli olmuştur.

Yunan Mitolojisi’nde tıbbın ve sağlığın tanrısı Asklepeion döneminde tedavi süreçlerinde köpek ve yılanlar önemli bir rol oynarken hasta ve yaralıların uykularında tanrı tarafından bazen insan, çoğu zaman ise yılan ya da köpek görünümünde ziyaret edildiğine ve şifa dağıtıldığına inanılmıştır.

Birçok eski medeniyette yılana atfedilen sağlık ile ilişkili çoğu özellik Eski Türk toplumlarından günümüze yılana aynen verilmiş ve kendi kültürümüzde de benzer şekilde sağlığın ve tıbbın sembolü yapılmıştır.

Mağara Resimleri ve İlk Sanatkarlar

Refakatçi hayvanlar, küçük çocuklu ailelerde daha yaygın görülmektedir. ABD’de çocukların %70’inden fazlasının evcil hayvanları vardır ve ebeveynlerin çoğu, hayvanların “çocuklar için” edinildiğini bildirmektedir. Bu durum çocukların karşılaştıkları hayvanlarla, özellikle de refakatçi hayvan ilişkisi bağlamında önemini vurgulanmaktadır.

 Köpek Terapisi

Köpekler zaten uzun bir süredir insanlar ile yakından etkileşime geçebilme becerilerine sahiptirler.

Sadece yanınızda yürüyüp, evinizi hırsızlardan korumaları nedeniyle değil, aynı zamanda bir insanın ne yaptığını ve onu neden yaptığını “anlayabiliyor” olduklarının düşünülmesi, köpekleri evrimsel süreçte ama hayatlarımızda bambaşka bir noktaya koymaktadır.

Mustafa Kemal Atatürk ve köpeği Fox

Yapılan bir araştırma, insanlar ve köpekler birbirlerinin gözlerinin içerisine baktıklarında, ikisinde de oksitosin salgısının arttığını ortaya koydu. Oksitosin, anne ile bebekler arasındaki güven ve bağın oluşumu ve sürdürülmesi ile ilişkilendirilen bir hormondur.

Pediatrik onkoloji bölümüne yatırılan hastaların iyileşmesine yardımcı olmak ve terapötik sürece adaptasyonunu kolaylaştırmak amacıyla hastaneye yatırılan çocuklar için “Büyülü Bir Rüya” adı verilen bir hayvan terapisi programı yapılmıştır.

Köpek destekli terapinin, çocuklarda ve ebeveynlerde psikolojik sıkıntıyı hafifletmeye, tedavi sürecine uyum sağlamayı kolaylaştırmaya destek olduğu ve hastanede kalırken teselli olmayı arttırmaya katkıda bulunabileceği görülmüştür.

Kanserli çocukların, hastaneye yatış stresini azaltabilmeleri için yapılan bir yıllık pilot çalışmada gönüllülerin ve profesyonellerin 121 Hayvan Destekli Tedavi Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar -Current Approaches in Psychiatry katılımı ve katılan “terapötik” köpeklerin kalitesi, tüm sürecin özgünlüğü ve hastaların ve hemşirelerin başarısı bu çocuklar için söz konusu özel bakım programının kalıcı olarak uygulanmasına temel oluşturmuştur.

Sadece pediatrik olarak değil psikiyatrik birçok hastalıkta da terapi köpekleri kullanılmakta. Özellikle Amerika’da artan depresyon vakaları için geçmiş yıllarda Twitter’da ‘ Çıkmazdaysan Köpek Sahiplen’ temalı hashtag’ler trend topic olmuştu.

At Terapisi

Atlar, zihinsel ve bedensel engeli bulunan bireylerde bir tedavi yöntemi olarak uygulanan ve kısaca “bir at yardımıyla tedavi” anlamına gelen hippoterapinin, neuro-fizyolojik bir etki mekanizması vardır.

Hippoterapi, daha çok algılama, konuşma, iletişim ve sosyal davranış ile psikomotor problemlerde etkili olur ve hastaların toplumsal bütünleşmeyi sağlar.

Bu yöntemde, atın vücut sıcaklığı ve ritmik hareketlerinin hastanın lokomotor ve merkezi sinir sistemi üzerinde oluşturduğu iyileştirici etkilerden yararlanılır. Bedensel ve zihinsel engelli bireylerin için eğitimli ekibin yanı sıra hippoterapik atın amaca uygunluğu dikkate alınmalıdır.

Hippoterapi atları, seçilirken beden yapısı ve ruhsal-davranışsal özellikleri önemsenmelidir.

Kuş Terapisi

Bir araştırmada renkli kuşların yaşlı insanlar üzerindeki etkisi araştırılmıştır. 71 ve 85 yaşları arasındaki emekli kişiler beş gruba ayrılmış ve iki gruba televizyon olmadan begonviller; üçüncü ve dördüncü gruba televizyon olmadan muhabbet kuşu (küçük kuşlar) verilmiştir. Beşinci grup kontrol grubu olarak kullanılmıştır. 5 ay süren bir uygulamadan sonra muhabbet kuşu gruplarında belirgin bir iyileşme görüldüğü bildirmiştir.

Elbette sadece bu dostlarımızla sınırlı değil. Kedi, kuzu, oğlak, hamster, ördek gibi hayvanlarla da terapi yapılabilmekte. Terapiden önce hayvanlar veteriner kontrolünden geçiyor ve doktorun, hastanın alerjisi olmadığına ve Hayvan Destekli Terapinin hastaya uygun olduğuna dair bir onay vermesi şart.

BONUS: Rusya Novosibirsk’te Institute of Cytology and Genetics’in avlusunda bulunan bu heykel; DNA araştırmaları için kullanılan tüm laboratuvar farelerini onurlandırması amacıyla Rus bilim insanları tarafından hazırlanmıştır.

Evet, gördüğünüz üzere minik dostlarımızın bizlere yardımları yadsınamayacak kadar fazla.

Sizlere minnettarız.

Deney için hayvanların öldürülmediği günler görmek dileğiyle. 🙂

Çakıcı, A., & Kök, M. (2020). Animal Assisted Therapy. Current Approaches in Psychiatry/Psikiyatride Guncel Yaklasimlar, 12(1).

Özentürk, U., (2019).  Animal Assısted Therapy: Therapy Dogs . Atavet 1. Uluslararası (2. Uluslararası Katılımlı) Öğrenci Kongresi (Pp.123-124)

https://en.wikipedia.org/wiki/World_Animal_Day Erişim Tarihi: 06.10.2021

https://tr.wikipedia.org/wiki/Assisili_Francesco Erişim Tarihi: 06.10.2021

https://en.wikipedia.org/wiki/Monument_to_the_laboratory_mouse#/media/File:Monument_to_lab_mouse-1.JPG Erişim Tarihi: 06.10.2021

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.