Hayatın Tıbbileştirilmesi Üzerine Düşünceler

0 3.305

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Merhabalar sevgili okur,

Bugün seninle güzel bir kitap üzerinden birtakım düşüncelerimi paylaşacağım.

Bu kez sorgulama sırası sende!

SAHİDEN HASTA MIYIZ?

“limits to medicine medical nemesis: the expropriation of health” – SAĞLIĞIN GASPI

…”Hasta için”, der Hipokrat, “en azı en iyisidir”. Genellikle, bilgili ve dürüst bir hekimin yapabileceğini en iyi şey, hastasını hastalığı ile yaşamaya ikna etmek… – Sağlığın Gaspı, Ivan Illich

‘’Toplum bir klinik tüm yurttaşlar da kan basınçları sürekli gözlenen ve normal sınırlar içine düşecek şekilde ayarlanan hastalar haline gelmiştir.’’ diyen Illich, özellikle modern tıbbın, kendi bedeni üzerinde son kararı verme özgürlüğünü insanın elinden alan mutlak tavrını sorguladığı bölümleri ile bir eser sunmuş bize; ‘’Sağlığın Gaspı’’.

Sağlık Sosyolojisi dersi aldığımız dönem mecburiyetten okuduğumuz bu kitabı, dersi verdikten sonra gerçekten sağlam bir kafayla okuduğumda büyük bir farkındalık sürecine girmiştim. Sonrasında ise yaptığım işi defalarca her boyutuyla sorguladım. Tıp ki 2020 yılını salgınla geçirmiş olan bizlerin, birey ve toplumsal sağlık anlayışını sorguladığımız gibi. Sorgulayamadığımız tıbbin gücü ve yapısı ise Illich için zaten tüm meselenin kilit noktası.

Illich; Sağlığın Gaspı kitabında, doktorluk ve eczacılık başta olmak üzere, sağlık sektörünü baştan aşağı yere vuruyor. Yaşamın tıplaşmasının politik bir süreç olduğundan, tıbbın gelişiminin toplumu sağlıksız kılan koşulları azaltmadığından, sadece üstünü örttüğünden bahseden yazarın kendisi de tedaviyi reddetmiş ve kanserden hayatını kaybetmiş. Kitap sağlığın, hastalığın ne olduğunu ve hekimlerin tarih boyunca yaşadığı dönüşümü ve sağlığın toplumsal yanlarını düşündürmesi bakımından oldukça önemli eleştiriler içeriyor. Her ne kadar eleştirileri çok zıt fikirler olarak görünse de aslında gerçeklik payı olduğunu da fark ediyorsunuz.

Doktorlar arasındaki teşhis farkının, hemen her doktorun ameliyata olan merakının, toplumun ilaçlara bağımlı hale getirilmesinin finansal boyutlarının yanı sıra; tarihsel olarak tıbbın gidişatını başta felsefe olmak üzere birçok düzlemde ele almasıyla bizlere çok yönlü bir perspektif sağlıyor.

Kesinlikle inanıyorum ki, şu anda kullanılan tüm materia medica (tıp malzemeleri) denizin dibini boylasa, insanlık için her şeyden daha iyi olur; ama bir tek balıklar için kötü olur.

Sağlığın Gaspı, Ivan Illich

Avustralyalı yazar, tıp kurumunun insan sağlığı için ciddi tehdit haline geldiğini çünkü kapitalizmle birlikte tıbbın kendi kendine hizmet ettiğini ve insanları iyileştirmekten çok hasta ettiğini de ileri sürüyor. Hatta “Tıbbın kendisinden, doktorların uygulamalarından ve tedavilerinden kaynaklanan hastalıkları” betimlemek için ise ilk kez bir kavram kullanıyor: ‘’İatrojenez’’.  Klasik Yunanca’daki “İatros” (hekim) sözcüğü ve “Genesis” kök sözcüğünü birleştirerek türettiği ’İatrojenez’ kavramını ise klinik iatrojenez, sosyal iatrojenez, kültürel ve simgesel iatrojenez şeklinde sınıflandırıyor.

  • Klinik iatrojenez; aşırı antibiyotik kullanımı nedeniyle bakterilere direncin azalması, ağrı, hastalık ve ölümün tıbbi hizmetin yetersizliğinden kaynaklanması (örneğin kemoterapi) ile,
  • Sosyal iatrojenez; hayatın tıbbileştirilmesi, örneğin önemsiz görünen depresyon vakalarının genellikle alışkanlık oluşturan ilaçlarla tedavisi, hastane doğumları, sağlık politikalarının sağlıksızlık yaratan endüstriyel organizasyonlara destek olması ile,
  • Kültürel ve simgesel iatrojenez; hastalık, acı ve ölümle başa çıkmanın geleneksel yollarının yok edilmesi, tıpta desteklenen davranış ve kuralların insanların özerkliklerini kısıtlaması ile özetlenebilir.

Şimdi soruyorum sana, sence tıp bu hastalıkları yeni mi buldu? Yoksa hepimiz olmayan hastalıklara bir isim takılarak kategorize edilmiş mekalize ürünlerden mi ibaretiz?

Tıp; sağlıkta tekelleşmenin adıdır diyor Illich. Kim bilir, fala inanma falsız da kalmanın yeni modülü tıptır belki de.

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.