Güvenilir Sağlık Bilgisine Ulaşmak Bir Ütopya Mı?

0 44

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Sağlıkla ilgili konularda bilgi tüketiminin en yoğun olduğu çağda yaşıyoruz. Nasıl ki sağlığımız için seçtiğimiz besinlere dikkat ediyorsak, tükettiğimiz bilgilere de dikkat etmeliyiz. Bilgileri hangi kriterlere göre değerlendirmemiz gerektiğine daha önceki yazılarımızda detaylı şekilde değinmiştik. Başlıkların üzerine tıklayarak yazılarıma ulaşabilirsiniz.

Güvenilir Sağlık Bilgisi İçin Şüphe Kası Güçlendirme Egzersizleri

Hasta Ve Hasta Yakınlarına İnternetin Güvenli Kullanımı İle İlgili 9 Öneri

Sağlık ve Bilim Haberlerine Nasıl Güvenilir?

Sağlık Bilgisine Erişmede İnternet: Bir Hazine Avı

Özetleyecek olursam:

  • İlk adım, aradığımız bilgiyi öncelikle bir sağlık kuruluşu tarafından oluşturulan ve sürdürülen sağlık-odaklı web sitesinde aramak (Ör: Sağlık Bakanlığı, Tıp Dernekleri, Medline Plus, Amerikan Pediatri Akademisi, vb.).
  • İkinci adımda, sağlanan bilginin referansı veya kaynağının olup olmadığını kontrol ediyor ve kaynağı inceliyoruz.
  • Üçüncü adımda Tablo 1’de yer alan soruları soruyoruz: Örneğin, içerik ne zaman oluşturuldu? Eğer bir sayfa veya blog üç yıldan daha eski ise veya referans kaynak üç yıldan eski ise, güncel bilgilerin varlığını kontrol ederek doğruluğunu desteklemek gerekir. Farklı sitelerden aynı bilgilere erişilip erişilmediği kontrol edilebilir.
  • Son olarak elde ettiğimiz bilginin doğruluğunu sağlık profesyoneliyle istişare ediyoruz çünkü bu en güvenli yoldur (Telefon, e-posta veya yüz yüze).

İnternet aramalarında bu ipuçlarını takip ederek bilgi güvenilirliğine emin olun. Sağlığınız buna bağlı olabilir. Ancak unutmayalım ki çevrim içi bilgi tıbbi önerilerin yerine geçemez. İnternet bilgisine uymadan önce sağlık profesyoneline danışılmalıdır. Doktorun size anlattığı bilgileri internetten araştırdıktan sonra bulduğunuz bilgileri not edip bir sonraki randevuda paylaşın. Hasta/sağlıkçı ortaklığı, en iyi tıbbi karardır.

Tablo 1. Sağlıkla ilgili güvenilir bilgi kaynaklarını ayırt etme ipuçları

Sağlayıcı Web sitesinin yetkilisi kim?

Sitenin kurulma amacı ne?

İletişime geçilebiliyor mu?

Fon Sitenin masrafları nereden karşılanıyor?

Site reklam alıyor mu? Reklamlar etiketli mi?

Kalite Sitedeki bilgiler nereden sağlanıyor?

İçerik nasıl seçiliyor?

Sitede sunulan bilgiler uzman tarafından gözden geçiriliyor mu?

Size ütopik veya duygusal iddialarda bulunuyor mu?

Site ve/veya bilgiler güncel mi?

Gizlilik Site sizden kişisel bilgi talep ediyor mu?

Nasıl kullanılacağı açıklanmış mı?

Nasıl kullanılacağıyla ilgili içiniz rahat mı?

Sağlığımızla ilgili bilgileri araştırırken bilmemiz ve aklımızda bulundurmamız gereken başka konular da var. Bunlar:

  • Kaliteli web kaynaklarına ulaşılabiliriz fakat bu, bilginin mükemmelliğini garanti etmez.
  • Birçok yüksek kaliteli web siteleri gözden geçirilmeli. Birçok yerde benzer bilgiye ulaşılmalı.
  • İyi sitelere bakmak sağlık konusunda geniş bir bakış açısı sağlar fakat çevrim içi bilgi, tıbbi önerinin yerini tutmaz. Edindiğimiz bilgileri kendi süzgecimizden geçirmeli, kendi sağlık durumumuza uyarlamalıyız.

Kalitesiz sağlık bilgisi tüketimi bir halk sağlığı sorunudur. İnsanların özellikle de sağlığıyla ilgili doğru bilgiye ulaşıyor olması, sağlık harcamalarının azalması ve toplumun refah düzeyinin yükselmesi açısından oldukça önemli. Ancak günümüzde maalesef güvenilir bilgiye ulaşmakta zorluk yaşıyoruz. Sağlık Asistanı Platformu olarak halkı güvenilir bilgiyle buluşturmak en önemli misyonumuz fakat bunun kalıcı bir çözüm olmadığının da farkındayız. Bu nedenle sağlık tüketicilerine hem balık vermeyi hem de balık tutmayı öğretmek istiyoruz. Halkın güvenilir sağlık bilgisi tüketmesi için tüm paydaşlara rol düşüyor. İşte bunun için sunduğumuz bazı çözüm önerileri:

Halkımızın güvenilir sağlık bilgisine erişmesi için kolay uygulanabilir 11 çözüm önerisi:

  1. Sağlık profesyonelleri halk için daha fazla içerik üretmeli, kendilerini bu konuda sorumlu hissetmelidir. Üretilen içerikler mümkünse merkezi bir platformda paylaşılmalıdır.
  2. Hekim, hemşire, beslenme uzmanı ve fizik tedavi uzmanı gibi farklı sağlık profesyonelleri güncel sağlık web siteleri öneren rehberler hazırlamalıdır.
  3. Güvenilir sağlık bilgisini ayırt etme konusunda hem sağlıkçılar hem de hastalar bilinçlenmelidir. Evet sağlıkçılar da bilinçlenmeli ki hastalarını internetten uzak tutmaya çalışmak yerine nasıl doğru şekilde kullanabileceği konusunda bilgilendirebilsin…
  4. Sağlık bakanlığı ve profesyonel sağlık organizasyonları, hastalara özel güncel ve güvenilir web siteleri önermelidir. İçerik üreticileriyle birlikte çalışabilecekleri anlaşmalar yapmalıdır.
  5. Özellikle hekimlerin, hastaların bilgi araştırıcılığını kabul etmeleri için farkındalık sağlanmalıdır.
  6. Sağlık profesyonellerinin hastalardan gelen bilgileri tartışmaları ve onlara güvenilir, doğru bilgi içeren web siteleri önermeleri için teşvik edici projeler yapılmalıdır.
  7. Bu önerimiz de sadece beş dakikada hasta bakmak zorunda olanlara… Hastanın profiline uygun güvenilir dijital kaynak önerilmeli, gerekirse bir kâğıda yazıp vermelidir (internet sitesi, telefon uygulaması, vb.). Böylece hastalar denetimsiz mecralara maruz kalmazlar. -> İnternet kaynağı reçetesi
  8. Sağlık profesyoneli, muayene esnasında hastaya hangi kaynaklara ulaştığını sormalıdır (onun söylemesini beklemeden).
  9. Hastaya sağlık profesyoneliyle internet bilgisini rahat şekilde paylaşma ortamı sağlanmalı, bilgiler istişare edilmelidir. -> Şiddetsiz İletişim
  10. Hastanelerde, hastaların kullandığı web kaynakları öneren ve güvenilirliğini danıştığı bireyler istihdam edilmelidir (Örn: stajyer doktor veya hemşire). Tıp kütüphanecileri, insan kaynağı olarak etkili şekilde değerlendirilmelidir.
  11. Hastaların kendi sağlıklarına sahip çıkması ve “kendilerine olan güvenin artması” için kampanyalar düzenlenmelidir. E-hasta akımı yaygınlaştırılmalı, mevcut e-hastalar rol model olarak e-hasta sayısının yükselmesinde teşvik edici olmalıdır.

E-hastanın özellikleri nelerdir?

E-hasta kavramındaki “e” harfi, ingilizce “e” ile başlayan ve bilinçli hastaları tarif eden kelimelerden oluşmaktadır. Yani internette karşısına çıkan ilk bilgiye sorgulamadan inanan hasta e-hasta olarak görülemez.

Electronic – Elektronik

Equipped – Donanımlı

Enabled – Etkin

Engaged – Katılımcı, Angaje

Empowered – Gücü Eline Alan

+

Educated – Eğitimli

Expert – Uzman

Evidenced Based – Kanıtlara önem veren

Sonuç olarak vermek istediğim mesaj şu: Tıpta tek devrim ilaçla, aşıyla olmuyor. Güvenilir bilgiye ulaşma ve bilgi paylaşımı sorununun ön planda tutulduğu e-hasta devrimiyle de hastaları pekâlâ kurtarabiliriz. Hastaların güvenilir sağlık bilgisine ulaşmasını sağlamaya, bu bilgileri konuşmaya ve vatandaşı e-hasta olmaya teşvik etmeye hem hastalar hem de sağlık çalışanları olarak daha fazla dikkat kesilmeliyiz. Bu bir ütopya değil. Çünkü bunlar için ek kaynağa bile ihtiyaç yok, sadece var olan kaynaklarımızı, bakış açımızı ve yaklaşımımızı düzenlememiz yeterli.

MedlinePlus Guide to Healthy Web Surfing    National Library of Medicine

Evaluating Internet Health Information: A Tutorial from the National Library of Medicine   National Library of Medicine

Find Quality Resources: How Do I Know if I Can Trust the Informaton I Find Online? Office of the National Coordinator for Health Information Technology

Finding and Evaluating Online Resources on Complementary Health Approaches   National Center for Complementary and Integrative Health

Health Information on the Web: Finding Reliable Information American Academy of Family Physicians

Trust It or Trash It? (Genetic Alliance) Using Trusted Resources National Cancer Institute

Understanding Medical Research Medline Plus

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.