Gürültülü Çalışma Ortamları İnsan Sağlığını Nasıl Etkiler?

0 1.700

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Gürültü, hem çalışma hayatında hem de günlük yaşamda insanlar üzerinde birçok olumsuz etkilere neden olmaktadır. Son yıllardaki çalışmalarda ülkemizde mesleksel gürültü nedenli işitme kaybı yaşayanların sayısının 200.000’i geçtiği belirtilmektedir. Endüstrileşme ve beraberinde gelen mekanizasyon özellikle çalışma çevresinde gürültünün başlıca kaynağını oluşturmaktadır.

Fabrikalarda yüzlerce çeşitte makine çalışmaktadır. Bu makineler ise çok çeşitli şiddette sesler çıkarmaktadır. Maddenin titreşimi ve bu titreşimlerin hava, su gibi bir ortam içinde iletilerek kulağa gelmesi “ses”; hoşa gitmeyen ve rahatsız edici sesler ise “gürültü” olarak tanımlanmaktadır.

Dolayısıyla gürültünün kaynağı ses’tir. Ses özünde bir titreşimdir.

Sesin miktarı, frekans ile ölçülmektedir. Frekans ise, sesi meydana getiren titreşimin saniyedeki miktarını ifade etmektedir.

Sesin saniyedeki titreşim sayısı ise Herz olarak ifade edilmektedir. Gürültü dB (desibel) denen bir birimle ölçülmektedir.

Gürültünün İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri

Psikolojik Davranış bozuklukları;

  • öfkelenme,
  • genel rahatsızlık duygusu,
  • sıkılma

Fiziksel;

  • Geçici veya kalıcı işitme hasarları

Fizyolojik;

  • Vücut faaliyetlerinde değişiklikler,
  • kan basıncında artış,
  • dolaşım bozukluğu,
  • solunumda hızlanma,
  • kalp atışında hızlanma,
  • ani refleksler

Performans;

  • İş veriminde azalma,
  • konsantrasyon bozukluğu,
  • hareketlerin engellenmesi gibi insan sağlığını etkileyen faktörleri bulunmaktadır.

Sosyal ve fizyolojik etkileri olan bir iş sağlığı tehlikesi olan gürültünün işitme kaybı dereceleri yetişkin insanlarda aşağıda verildiği gibidir:

10 -15 dB arası “Normal İşitme”

16 – 25 dB arası “Çok Hafif Derecede İşitme Kaybı”

26 – 40 dB arası “Hafif Derecede İşitme Kaybı”

41 – 55 dB arası “Orta Derecede İşitme Kaybı

56 – 70 dB arası “Orta-İleri Derecede İşitme Kaybı”

71 – 90 dB arası “İleri Derecede İşitme Kaybı”

91 dB ve üzeri “Çok İleri Derecede İşitme Kaybı”

Gürültünün Kişide Oluşturduğu Olumsuz Etkiler Nelerdir?

  1. Kişileri huzursuz eder,
  2. Sözel iletişimi engeller,
  3. Çalışma etkinliğini azaltır, düşünmeyi engelleyebilir.
  4. Uykuda rahatsız eder, uykuya dalmayı güçleştirir,
  5. İşitme duyusu ve yollarında zararlara yol açar,
  6. Davranış bozukluklarına neden olabilir. (Sinirlenme, heyecanlanma)
  7. Karakter değişikliklerine neden olabilir. Eğilimi olanlarda sorunların ve bunaltıların ağırlaşmasına yol açar. Çabuk sinirlenme ve kızgınlığa yol açar.
  8. Öğrenme yaşantılarının olumsuz etkilenmesi özellikle okullarda belirgindir.
  9. Problem çözme yeteneğinde azalma olur.
  10. Aralıklı ve ani gürültü kişide ani adrenalin deşarjı yaratarak kalp atış oranını, solunum sayısını, kan basıncını arttırmakta, dikkat azalması, uyku düzeninde bozulmalara neden olabilmektedir. Ani gürültüde kalp hızı artmakta, gözbebeklerinde dilatasyon olmaktadır.

Gürültünün en önemli ve kalıcı etkisi işitme organı üzerinde olmaktadır. Kulak 0-140 dB arası sesleri algılamaktadır. 140 dB değerinde ise ağrı, kulak zarı yırtılması gibi etkiler ortaya çıkabilmektedir. Bu kulakta kalıcı zararların ortaya çıkması anlamına gelmektedir.  Uluslararası standartlara göre, işitme sistemine zarar veren gürültü düzeyi 85 dB düzeyidir. En yüksek maruziyet eylem değerleri: 85 desibelin üzerindeki gürültü düzeyi zamanla duyma yeteneğinde azalmaya sebep olmaktadır.

Gürültüye bağlı sağırlığın meydana gelmesinde gürültünün şiddeti, frekansı ve gürültüyle karşılaşma süresi etkili olmaktadır. Gürültülü ortamlarda çalışanlarda görülen sağırlıkların bazıları birkaç dakika içinde geçebileceği gibi daha uzun bir süre de devam edebilmektedir.

Bunların ilki geçici sağırlık, diğeri ise kalıcı sağırlıktır. Geçici sağırlık, genelde bir gün boyunca gürültüyle karşı karşıya bulunan kişide işten ayrıldığında görülen bir sağırlık şekli olup, belirli bir süre sonra ortadan kalkan sağırlık halidir.

Gürültünün insan sağlığı ve iş verimi üzerindeki bu olumsuz etkilerini gidermek amacıyla bir dizi önlem önerilmekte ve uygulanmaktadır. Bu önlemleri şu şekilde açıklamak mümkündür:

  • Gürültü kaynağında yok edilmelidir. Bunun için makineler sürekli bakımdan geçirilmesi, eskiyen parçaları değiştirilmesi, gerekli yağlama işlemleri yapılması ve makinelerde sesi absorbe eden maddeler kullanılması gerekmektedir.
  • Gürültünün yayılması önlenmelidir. Gürültülü makinelerin bulundukları alanlar, sesin yükselmesini önlemek üzere sesi absorbe eden malzemeler ile kaplanmalıdır.
  • Gürültünün insan sağlığına zarar vermesi önlenmeye çalışılmalıdır. Bunun için çalışanlara pamuk, tıkaç veya kulaklık gibi kişisel koruyucular kullandırmak gerekmektedir. Ayrıca çalışanların rotasyona tabi tutulmalarıyla, gürültülü yerlerde çalışanların çalışma saatlerinin azaltılması veya daha sık dinlenme aralarının verilmesi gibi önlemlere de başvurulmalıdır.

Ayrıca Amerika’ da Occupational Safety and Health Administration (İş Sağlığı ve Güvenliği İdaresi) işitme, gürültünün etkilerini önleme programı ile ilgili evreleri şöyle sıralamaktadır.

  • Etkilenen işçileri belirli,
  • Etkilenim boyutunu belirli,
  • Etkilenen işçiler için odyometrik değerlendirme yap,
  • Odyometri sonuçlarına göre uzman önerilerini al,
  • Uygun koruyucuları belirle,
  • Etkilenen işçiler için yıllık eğitim programı hazırla,
  • Programın her evresinde uzman personel kullan,
  • Programın her evresinde iyi bir kayıt sistemi kur.

Hayta A.B., Çalişma Ortami Koşullarının İşletme Verimliliği Üzerine Etkisi, Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, (2007), S:1

İbrahi̇moğlu F., Önder S., TS ISO 1999 Standardına Göre Bir Mermer Fabrikası Çalışanlarının Gürültüye Bağlı Işitme Kayıplarının Değerlendirilmesi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Maden Mühendisliği Bölümü, Eskişehir, (2021), 60(2), S:107-113

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.