Gıda Zehirlenmesi: Belirtileri ve Yapılması Gereken İlk Yardım Uygulamaları

0 1.846

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Gıdaların yanlış saklanması, hazırlanması, kullanılması veya pişirilmesiyle durumuyla meydana gelebilecek bir durumdur. Günlük yaşamımızda özellikle toplu yenen yemeklerde görülme ihtimalleri daha yüksek olsa da evde bireysel yediğimiz gıdalarımızda da başımıza gelecek bir durumdur.

Zehirlenme vakalarında en çok görülme olasılığı yüksek olan bir zehirlenme türü sindirim sistemi ile gerçekleşen gıda zehirlenmedir. Çeşitli organizmalar veya toksinler ile kontamine olmuş gıdaların yenilmesi ve sindirim sistemine girmesi sonucu oluşur. Kontamine olan yiyecekleri yedikten birkaç saat içinde belirtileri meydana gelebilir.

Genellikle kusma, mide bulantısı veya ishal gibi belirtiler göstermektedir. Birçok vakada hafif seyredip tedavi olmaksızın kendiliğinden bu durum geçebilir. Fakat bazı durumlarda tıbbi müdahale gerekebilir.

Özellikle tavuk ürünleri, balık ürünleri, zehirli mantarlar, salatalar veya çiğ ürünler yemeye hazır yiyecekler için yaygın bir sorundur. Bu tür pişmeyen yiyecekler pişirilmediğinden zararlı organizmaları imha edilemeyebilir.

Gıda Zehirlenmesi Belirtileri Nelerdir?

Gıda zehirlenmesinin belirtileri kontaminasyon kaynağına ve tipine göre değişir. Çoğu gıda zehirlenmesinde yaygın olarak görülen belirtiler arasında

  • Ateş,
  • Karın ağrısı ve krampları,
  • Kusma,
  • Mide bulantısı ve
  • Sulu veya kanlı ishal bulunur.

Bu belirtiler ve semptomlar, kontamine yiyecekleri yedikten sonra 1 ile 24 saat sonra başlayabilir. Gıda zehirlenmesinin neden olduğu hastalık ise genellikle birkaç saatten birkaç güne kadar sürer.

Gıda zehirlenmesi şüphesinin olduğu durumlarda aşağıda listelenen belirti ve semptomları gösteren bireylerin tıbbi yardım için bir tıp merkezine başvurması gereklidir:

  • 38,4° C’den yüksek ağız içi sıcaklık
  • Aşırı ağrı veya şiddetli karın krampları
  • Aşırı susama, ağız kuruluğu, idrara az çıkma veya hiç çıkmama, şiddetli halsizlik, baş dönmesi ve sersemlik gibi su kaybı ya da dehidrasyon, yani susuzluk belirtileri
  • Bulanık görme, kas güçsüzlüğü ve kollarda karıncalanma gibi nörolojik semptomlar
  • Kanlı kusma veya dışkı,
  • Sık kusma atakları ve içilen sıvıların tutulamaması ya da
  • Üç günden fazla devam eden ishal gibi semptom ve belirtiler.

Gıda Zehirlenmesi Nasıl Tedavi Edilir? 

Gıda zehirlenmesi tedavisi tipik olarak biliniyorsa hastalığın kaynağına ve bireyde görülen belirtilerin şiddetine bağlıdır. Çoğu vakada hastalık birkaç gün içinde tedavi edilmeden kendiliğinden düzelir, ancak bazı gıda zehirlenmesi vakaları daha uzun sürebilir ve tedavi gerektirebilir.

Gıda zehirlenmesi sürecinde atılması gereken en önemli adım, genellikle uzun süreli ishal nedeniyle vücudu etkileyen dehidrasyonun etkisinin azaltılması için kaybolan sıvı ve vücudun sıvı dengesini koruyan sodyum, potasyum ve kalsiyum gibi minerallerden meydana gelen elektrolitlerin yeniden geri kazanılmasıdır.

Özellikle çocuklar, bağışıklık sistemi zayıf bireyler ve yaşlı yetişkinler, uzun süreli ishal ve kusma görülen vakalarda, dehidrasyonun önlenmesi veya tedavi edilmesi için damardan yani intravenöz olarak tuz ve sıvı alabilecekleri şekilde hastaneye yatırılmaya ihtiyaç duyabilirler.

Tedavi ne kadar erken başlarsa o kadar etkili olur. Hamilelik sürecinde, derhal başlanan antibiyotik tedavisi, enfeksiyonun bebeği etkilemesini önlemeye yardımcı olabilir.

Antibiyotikler sadece bakteriyel kaynaklı gıda zehirlenmeleri için etkilidir ve virüslerin neden olduğu gıda zehirlenmelerine yardımcı olmaz. Aksine antibiyotikler bazı viral ve hatta etkili olmadıkları bakteriyel gıda zehirlenmelerinde semptomları kötüleştirebilir. Bu sebeple doktor tavsiyesi olmadan antibiyotik kullanılmamalıdır.

Gıda Zehirlenmesi Yaşayan Kişiler Evde Neler Yapmalıdır? 

Evde gıda zehirlenmesine maruz kalmış kişiler öncelikle sakin olmalıdır. Vücutta oluşan su kaybını önlemek için belirli aralıklarla su tüketilmelidir. Su tüketimi direk olabileceği gibi kırık buz parçası emilerek de yapılabilmektedir.

Hasta evde bolca dinlenmeli ve kendini yoracak işlerden uzak durmalıdır. Genellikle ciddi olmayan gıda zehirlenmesi 48 saat içerisinde kendiliğinden düzelmektedir. Birkaç saat boyunca yeme ve içmenin bırakılması mideyi sakinleştirebilir.

Küçük yudumlarla su içmenin dehidrasyona(kusma) karşı faydalı olabildiği gözlemlenmiştir. Besin olarak kuru ve katı besin maddelerinin tüketimi bağırsakları düzenleyecektir.

Bu sebeple;

  • Muz
  • Kraker
  • Tuzlu ürünler
  • Yoğurt
  • Patates
  • Yağsız pirinç gibi maddeler tüketilmelidir. Asitli içeceklerden ve yağlı besinlerden kesinlikle uzak durulmalıdır. Soda gibi maddeler de zehirlenmeyi tedavi etmeye yarayan besinler arasında yer almaktadır. Gıda zehirlenmesinde genellikle probiyotik kullanımı gözlenmektedir. Fakat bu ilaç kullanılmadan önce doktora danışılması çok daha faydalı olacaktır. Hastalık süreci atlatıldıktan sonra da bir süre yeme içmeye özen göstermek gerekmektedir.

Bu süreçte uzak durması gereken besinler; 

  • süt ürünleri
  • kafein
  • alkol
  • nikotin
  • yağlı veya çok baharatlı yiyecekler bulunur.

Gıda zehirlenmelerinde ilk yardım nasıl olmalıdır?

  • Bilinç kontrolü yapılır,
  • Yaşam bulguları değerlendirilir,
  • Kusma, bulantı, ishal gibi belirtiler değerlendirilir,
  • Hasta eğer yakıcı maddeleri (asit veya bazik maddeler) sindirim yolu ile aldıysa kusturulmaz, fakat bunun dışındaki besinlerde eğer hastanın bilinci yerindeyse kusmasına müsaade edilir,
  • Bilinç kaybı varsa koma pozisyonu verilir,
  • Üstü örtülür,
  • Tıbbi yardım istenir (112),olayla ilgili bilgiler toplanarak kaydedilir.

Bilgiler öğrenilip gelen sağlık ekiplerine iletilir.

  • Kusmuktan örnek almak,
  • Kişinin yediği şüpheli besinlerden örnekler almak,

Yapılacak tıbbi müdahaleye yardımcı olacak örneklerdir.

İnan H., Kurt Z., Kubilay İ. (2011), İlkyardım ve Acil Sağlık Hizmetleri Daire Başkanlığı, Temel İlk Yardım Uygulamaları Eğitim Kitabı, Ankara, 2011 Ss.47

Öz V., Karadayı Ş., Çakan H., Karadayı B., Kaya A. Acil Tedavi Birimlerinde Gıda Zehirlenmeleri, Marmara Medical Journal 2014; 27: 89-95

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.